Täzelikler

www.stat.gov.tm

Maýa goýum — Türkmenistanyň innowasiýa ykdysadyýetini ösdürmegiň esasy şerti

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň maýa goýum syýasaty ykdysadyýetiň ýokary ösüş depginleriniň we netijeliliginiň üpjün edilmegine gönükdirilendir. Bu ugurda öňde durýan wezipeleri çözmek hem-de bazar gatnaşyklaryny öňe ilerletmek, halk hojalyk toplumyny düzümleýin özgertmek, ählumumy söwda, ylmy-tehniki we ykdysady gatnaşyklaryň möhüm bölegi bolan täzeçil usullary pugtalandyrmak üçin Türkmenistanyň ykdysadyýetine daşary ýurt maýasyny çekmek işiniň ähmiýeti barha ýokarlanýar.


Milli Liderimiz döwletiň maýa goýum syýasatynyň möhüm ugurlaryny kesgitlemek bilen, Türkmenistanyň bar bolan ägirt uly tebigy serişdeleri, şeýle hem geografik taýdan amatly ýerleşmegi we üstaşyr mümkinçilikleri babatda dünýä bazarlarynda bar bolan bäsdeşlik artykmaçlyklaryndan ugur alýar. Ýurdumyzyň sebitiň we yklymyň wajyp ulag-logistik ulgamyna öwrülmegi, peýdaly gazylyp alynýan çig mal ýataklaryny senagat taýdan gaýtadan işlemek we ýerli çig mal serişdelerinden ýokary goşmaça binýady bolan taýýar önümlerini öndürmek ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň wajyp ugurlarynyň birine öwrüldi. 


Daşarky we içerki ýagdaýlary deňeşdirmek, serişde binýadyny nazara almak bilen uzak möhletleýin esasda tehniki we tehnologik ösüşiň has netijeli ýoluny saýlap almak tutuş ýurdumyzda bolşy ýaly, birnäçe pudaklarda we kärhanalarda täzeçil strategiýany emele getirýär. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow täze önümçilik kuwwatlyklaryna maýalaryň goýulmagy halk hojalygynyň durmuş ulgamynyň ähli pudaklarynyň ösüş maksatnamalaryna itergi bermäge, ýurdumyzyň önüm öndürijilerini, şol sanda hususyýetçileri goldamaga mümkinçilik berýär diýip belleýär. Munuň özi diňe bir daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçilik bilen çäklenmän, eýsem, ýurdumyzyň girdejisiniň artmagynyň möhüm çeşmesi bolup durýan islegli harytlaryň hasabyna eksport mümkinçiliklerini giňeltmäge şert döredýär. 


Köpugurly milli ykdysadyýeti kemala getirmek, ýurdumyzyň mundan beýläk-de gülläp ösüşini üpjün etmek maksady bilen döwlet maýa goýum maksatnamasyny durmuşa geçirmek serişdeleriň halkara bazarlarynda ýurdumyzyň Hökümetiniň agentligi hökmünde Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş bankynyň amala aşyrýan çäreleriniň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar. Milli ykdysadyýetimize daşary ýurt maýadarlaryny çekmek maksady bilen bank birnäçe daşary ýurt maliýe guramalary bilen hyzmatdaşlyk etmekde ägirt uly tejribe toplady. Geçen, 2018-nji ýyl bu babatda has-da netijeli boldy. 


Şeýlelikde, geçen ýylyň fewral aýynda Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky Germaniýanyň iri “Commerzbank” bank konserni bilen ýurdumyzyň Oba we suw hojalyk ministrligi üçin Ýewropa (GFR, Fransiýa, Italiýa, Niderlandlar) önümçiligi bolan oba hojalyk tehnikalarynyň getirilmegini maliýeleşdirmek boýunça jemi bahasy 121 million 82 müň 500 ýewro bolan karz ylalaşygyna gol çekdi. 


Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan “Açyk gapylar” syýasaty netijesinde amatly maýa goýum ýagdaýyny döretmek işleri bilen birlikde, Türkmenistanyň çäginde taslamalary durmuşa geçirmäge halkara kompaniýalaryň gatnaşmagy üçin zerur şertler döredildi. Şeýlelikde, iýul aýynda halkara hyzmatdaşlyk üçin Ýapon banky we beýleki maliýe edaralary bilen umumy bahasy ABŞ-nyň 152 million 618 müň 478,35 dollary we 13 milliard 101 million 782 müň 598 ýapon ýeni bolan iki karz ylalaşygy baglaşyldy. Olar Lebap welaýatynyň Çärjew etrabynda kuwwaty 432 megawat bolan gazturbinaly elektrik bekediniň taslamasyny gurup, ulanmaga berilmegini maliýeleşdirmek üçin amala aşyryldy. 


Bu iri maýa goýum taslamasynyň durmuşa geçirilmegine 2018-nji ýylyň noýabr aýynda badalga berildi. Ony amala aşyrmaga Ýaponiýanyň “Sumitomo Corporation” we “Mitsubishi Hitachi Power Systems”, şeýle hem Türkiýäniň “Rönesans Holding” kompaniýalary çekildi. “Türkmenenergo” döwlet elektroenergetika korporasiýasynyň buýurmasy esasynda gurulýan bu desga diňe bir Lebap welaýatyny elektrik energiýasy bilen üpjün etmek bilen çäklenmän, eýsem, onuň goňşy Owganystana iberilýän möçberlerini artdyrmaga mümkinçilik berer. 


Türkmenistany 2018 — 2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasyna laýyklykda, ýurdumyzda öndürilýän elektrik energiýasynyň mukdaryny 33 milliard kilowat-sagada ýetirmek meýilleşdirilýär. Pudagyň kuwwatlyklarynyň artdyrylmagy ýurdumyzyň dünýäniň energetika ulgamyna goşulmagyny şertlendirer diýip bellemek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny berkitmekde bu ulgama aýratyn ähmiýet berýär. 


2018-nji ýylyň noýabr aýynda Türkmenistanyň energiýa ulgamyny döwrebaplaşdyrmak boýunça taslamany maliýeleşdirmek üçin Aziýanyň ösüş banky bilen umumy bahasy ABŞ-nyň 500 million dollary bolan ylalaşyga gol çekilmegi ýurdumyzyň energiýa serişdeleriniň dünýä bazarlaryna iberilýän eksport ugurlarynyň giňeldilmegine gönükdirilendir. 


Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň bir bitewi Merkezi Aziýa energiýa ulgamyna goşulmagy Türkmenistan — Özbegistan — Täjigistan — Owganystan — Pakistan halkara taslamasynyň çäklerinde türkmen elektrik energiýasynyň ugradylýan möçberlerini artdyrmak üçin goşmaça mümkinçilikleri döretmekde wajyp orun eýeleýär. 


Türkmenistanyň Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmegine mynasyp goşant goşýan Döwlet daşary ykdysady iş banky 2018-nji ýylyň döwründe BMG-niň Ösüş maksatnamasy bilen işjeň hyzmatdaşlygy dowam etdi


Onuň çäklerinde, 2017-nji ýylyň oktýabr aýynda bu abraýly halkara gurama bilen Taslamalaýyn resminama gol çekildi. Bankyň BMGÖM bilen gatnaşyklary daşarky karz serişdeleriň hasabyna maliýeleşdirilýän ösüş babatdaky milli taslamalary utgaşdyrmagyň usullaryny kämilleşdirmek; bankyň täzeçil ösüşiniň orta möhlet üçin strategiýasyny işläp taýýarlamak; Döwlet daşary ykdysady iş bankynda sanly ulgamy ornaşdyrmaga taýýarlyk görmek ýaly üç esasy ugur boýunça alnyp baryldy. 


Netijede, BMGÖM-niň goldaw bermeginde we “PricewaterhouseCoopers Audit S.R.L.” dünýä belli konsalting kompaniýasy bilen sanly bank ulgamyny öz içine alýan bankyň orta möhletleýin ösüş strategiýasy işlenip taýýarlanyldy. 


Bu strategiýa bankyň ähli ugurlar boýunça, aýratyn-da, täzeçil maglumat tehnologiýalaryny ulanmak babatda işiniň kämilleşdirilmegini esasy ugur edinýär. Bu bolsa hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňe süren Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmek Konsepsiýasynyň wezipelerine laýyk gelýär. Täze strategiýanyň maksatnamalaýyn esasda amala aşyrylmagy hödürlenilýän bank hyzmatlarynyň görnüşlerini giňeltmäge we müşderilere edilýän hyzmatyň hilini we tizligini ýokarlandyrmaga mümkinçilik berer. 


Şeýle hem 2018-nji ýylda BMGÖM we halkara bilermenler bilen hyzmatdaşlykda halkara we daşary ýurt maliýe edaralarynyň serişdeleriniň hasabyna maliýeleşdirilýän karz taslamalarynyň tertibiniň taslamasy taýýarlanyldy. Bu resminamanyň kabul edilmegi bankyň ministrlikler, guramalar we ýurdumyzyň edaralary bilen özara gatnaşyklarynyň tertipleşdirilmegine, şeýle hem milli ykdysadyýetimize maliýe serişdelerini çekmek boýunça daşary ýurt maliýe edaralary bilen hyzmatdaşlygyň mümkinçilikleriniň we geriminiň giňeldilmegine gönükdirilendir. 


Ykdysady durnuklylyk we ýurduň amatly syýasy ýagdaýy, kanunçylyk kepillikler hem-de döwlet goldawy daşary ýurt maýadarlary üçin Türkmenistana bolan gyzyklanmalarynyň artmagyny üpjün edýän esasy şertleriň biridir. Ýakyn döwür üçin maýa goýumy höweslendirmek boýunça toplumlaýyn çäreleri işläp taýýarlamakda ýurdumyzyň eksport mümkinçiliklerini artdyrmagy we senagatlaşdyryş derejesiniň ýokarlanmagy, tehnologik ýagdaýlaryň ösdürilmegi, durmuş ulgamyny nazarlaýan bazar ykdysadyýetiniň emele gelmegi we halkyň durmuş derejesiniň ýokarlanmagy arkaly dünýä hojalyk gatnaşyklaryna goşulmagyna ýardam bermek ýaly möhüm ugurlar kesgitlendi. 


Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, maýa goýum serişdeleriniň möçberlerini ýokarlandyrmak bilen birlikde, olary özleşdirmegiň netijeliliginiň artmagynyň üpjün edilmegi, şol sanda önümçiligi guramagyň kämilleşdirilmegi, täzeçil taslamalara eýe bolan hem-de Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň dünýä bäsdeşlige ukyplylygynyň artmagyny şertlendirýän bankyň döredilmegi wajypdyr.

Täzelikler

TürkmenStatyň Internet-saýtynyň “Statistik klassifikatorlar” mowzugynda “Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugy tarapyndan 2019-njy ýylyň 7-nji ýanwarynda 6-iş belgili buýruk bilen tassyklanyp üýtgetme girizilen TDS 617–2012 Ykdysady işleriň görnüşleriniň  döwlet klassifikatorynyň soňky nusgasy ýerleşdirildi. Bu klassifikatoryň täze nusgasy 2019-njy ýylyň 21-nji ýanwaryndan güýje giriziler.

Täzelikler

TürkmenStatyň Internet-saýtynyň “Statistik klassifikatorlar” mowzugynda “Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugy tarapyndan 2019-njy ýylyň 7-nji ýanwarynda 7-iş belgili buýruk bilen tassyklanyp üýtgetme girizilen  TDS 695–2012 Önümleriň (harytlaryň we hyzmatlaryň) döwlet klassifikatorynyň soňky nusgasy ýerleşdirildi. Bu klassifikatoryň täze nusgasy 2019-njy ýylyň 21-nji ýanwaryndan güýje giriziler.

Rowaçlygyň Watany — Türkmenistanda sanly ulgama geçmek boýunça toplumlaýyn işler alnyp barylýar

Ministrler Kabinetiniň ýakynda geçirilen mejlisinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ähli pudaklarynyň durnukly ösüşini üpjün etmek boýunça möhüm wezipelere ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz sanly ykdysadyýetiň konsepsiýasyny amala aşyrmagyň esasy ugurlaryň biri bolup durýandygyny aýdyp, ýolbaşçylar düzümine birnäçe anyk tabşyryklary berdi.


Bu gün ýurdumyzda halk hojalygynyň ähli ugurlaryny sanly ulgama geçirmek, önümçilige ylmy işleri ornaşdyrmak boýunça maksatnamalaýyn işler alnyp barylýar, munuň özi häzirki döwrüň talaplaryna laýyklykda, pudaklaryň işini döwrebaplaşdyrmakda aýratyn ähmiýete eýedir.


Milli ykdysadyýetimizi diwersifikasiýa ýoly bilen has-da ösdürmek, elektron senagatyny ýokarlandyrmak maksady bilen, 2019-njy ýyldan başlap, 2025-nji ýyla çenli Türkmenistanda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan tassyklanan konsepsiýasyny amala aşyrmaga girişildi.


Bu resminama 7 bölümi öz içine alyp, olarda maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalarynyň ulgamy, konsepsiýanyň maksatlary hem-de wezipeleri, ony durmuşa geçirmegiň ugurlary we gurallary, garaşylýan netijeler öz beýanyny tapdy.


Konsepsiýany üç tapgyrda (Olaryň birinjisini — 2019-njy ýylda, ikinjisini — 2020 — 2023-nji ýyllarda, üçünjisini — 2024 — 2025-nji ýyllarda) durmuşa geçirmek meýilleşdirilýär.


Konsepsiýany işläp taýýarlamaga Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň ýanyndaky Tehnologiýalar merkezi gatnaşdy, ol ýurdumyzyň ylmy-tehniki mümkinçiliklerini yzygiderli kämilleşdirmek üçin döredildi. Sanlaşdyrmak meseleleri maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalary barlaghanalarynda öz çözgüdini tapdy, şolarda kompýuter programmalary, önümçiligi awtomatlaşdyrmagyň innowasion usullary işlenip taýýarlanylýar.


Konsepsiýanyň möhüm bölümleriniň hatarynda sanly ykdysadyýetiň binýatlyk esaslaryny — Internet-üpjünçilik ulgamlaryny berkitmek bar. Munuň pudaklary ösdürmegiň esasy şertidigini nazara almak bilen, ilaty, telekeçiligi we döwleti bu ugra çekmegiň derejesini ýokarlandyrmak meselelerini hemişe üns merkezinde saklamak möhümdir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belleýär.


Häzirki şertlerde islendik ýurduň ösüşi ozaly bilen, ylym we bilim ulgamlarynyň ösüş derejesi bilen kesgitlenýär. Şunda jemgyýetiň intellektual mümkinçiliklerini doly peýdalanmak, ylmyň öňdebaryjy gazananlaryny ornaşdyrmak degişli ugurda esasy ýagdaýlar bolup, ýokary tehnologiýalary, düýpli we amaly barlaglaryň netijelerini peýdalanmak bilen gös-göni baglydyr.


Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň konsepsiýasy halk hojalyk toplumyny sanly ulgama geçirmek işinde uly ähmiýete eýe bolup, ol maglumatly bilim gurşawyny döretmäge hem-de bilimi ösdürmegiň ähli tapgyrlarynda ony okatmagyň elektron serişdeleri bilen üpjün etmäge, jemgyýetiň intellektual kuwwatyny baýlaşdyrmaga, bilim bermegiň hilini ýokarlandyrmaga we usullaryny kämilleşdirmäge gönükdirilendir.


Häzir ýurdumyzda ýaşlaryň döwrebap bilim almagy hem-de ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamak üçin ähli şertler döredildi. Konsepsiýa laýyklykda, ýokary okuw mekdeplerinde hünärmenleriň, professorlaryň we mugallymlaryň tagallalary bilen, şeýle hem talyplaryň gatnaşmagynda sanly bilimi ulgamlaýyn üpjün etmegiň maksatnamasy, ýörite portallar işlenip taýýarlanyldy. Sanly tehnologiýalaryň giňden ornaşdyrylmagy netijesinde ýokary okuw mekdeplerinde belli bir aralykdan sapak bermek hem-de daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň gatnaşmagynda wideomaslahatlar yzygiderli guralýar.


Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň konsepsiýasy milli we halkara ölçeglerine, häzirki talaplara kybap gelýän ýokary hilli hyzmatlary almak üçin ähli mümkinçilikleri üpjün etmelidir.


Internet hyzmatlaryň dürli görnüşleri raýatlarymyzy goşmaça üznüksiz bilim almaga, belli bir aralykdan bilim almak arkaly hünär ussatlygyny ýokarlandyrmaga höweslendirer. Sanly bilim ulgamynyň ornaşdyrylmagy adam maýasyny artdyrmaga hem-de jemgyýetiň we Watanymyzyň gülläp ösmeginiň bähbidine ykdysadyýete we beýleki ugurlara innowasion serişdeleri çekmäge mümkinçilik berer diýip, milli Liderimiz belleýär.


Ýurdumyz durmuşyň ähli ugurlaryna, şol sanda telekommunikasiýalar we ýokary hilli maglumat tehnologiýalary ulgamyna täze zatlary çekmegiň işjeň tarapdary bolup durýar. Türkmenistan milli bähbitleri hem-de durmuş-ykdysady we ruhy-medeni ösüşiň wezipelerini nazara almak bilen, dünýä tejribesinde ähli täze zatlar üçin açyk bolup, dünýäniň döwletleri bilen mäkäm gatnaşyklary gurýar, daşary ýurt institutlary we abraýly guramalar bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk edýär.


2018-nji ýylyň noýabrynda Aşgabatda ýurdumyzyň Ylymlar akademiýasynyň hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň Türkmenistandaky Ösüş Maksatnamasynyň wekilhanasynyň guramagynda sanly ykdysadyýete bagyşlanan okuw maslahatynyň geçirilmegi munuň mysallarynyň biri bolup durýar.


Maslahata Maliýe we ykdysadyýet, Aragatnaşyk, Bilim ministrlikleriniň, Merkezi bankyň, Statistika baradaky döwlet komitetiniň, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň hem-de beýleki ugurlaryň hünärmenleri gatnaşdylar. “Skolkowo” müdirliginiň Moskwa mekdebiniň wekilleri bilermenler hökmünde bu ugurda öňdebaryjy dünýä tejribesine synlary bilen çykyş etdiler.


Ýurdumyzyň Ylymlar akademiýasy Türkmenistan — BMG ÖM hyzmatdaşlygyň çäklerinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça “Sanly Türkmenistan” döwlet maksatnamasyny işläp taýýarlady. Bu maksatnamanyň esasy maksady maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalaryny ösdürmekden hem-de ýurdumyzyň jemi içerki önüminde bu ulgamyň goşandyny artdyrmakdan, welaýatlaryň, şäherleriň we obalaryň ilatynyň durmuşynda “sanly tapawudy” aradan aýyrmakdan ybaratdyr.


Maksatnama milli ykdysadyýetimizi innowasion ýola geçirmegi çaltlandyrmaga, ylym işini talap edýän pudaklarda iş bilen üpjünçiligi artdyrmaga, önümçilige döwrebap tehnologiýalary ornaşdyrmaga, elektron resminama dolanyşygyna hem-de şahsyýete elektron meňzetme ulgamyna doly geçmäge ýardam etmäge gönükdirilendir.


Türkmenistan telelukmançylygyny, kompýuter hem-de telekommunikasiýa tehnologiýalaryny peýdalanmak bilen, belli bir aralykdan maslahatlary we bilimleri bermek boýunça goşmaça elektron hyzmatlaryny hödürlemegiň hasabyna sanly düzümi ösdürmek üçin uly mümkinçiliklere eýedir. Bu babatda daşary ýurtly hünärmenleriň tejribesi ýurdumyzyň edaralarynda öňdebaryjy sanlaşdyrmak tehnologiýalaryny ornaşdyrmagy çaltlandyrmaga ýardam edýär.


Türkmenistan Aragatnaşyk babatda sebit arkalaşygynyň (ASA) doly hukukly agzasy bolup durýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, bazar giňişliginiň globallaşmagy hem-de kommunikasiýa tehnologiýalarynyň ulanylmagy esasy tehnologik serişde hökmünde maglumatlaryň ulanylmagyna esaslanýar.


Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan ýurdumyzda maglumat-kommunikasiýalar ulgamynyň işini kämilleşdirmek babatda özara bähbitli hyzmatdaşlyk etmek maksady bilen, Aragatnaşyk boýunça sebit arkalaşygynyň (ASA) agza ýurtlary bilen hyzmatdaşlygy berkidýär. 2018-nji ýylyň oktýabrynda Aşgabatda geçirilen Aragatnaşyk we maglumatlar babatda sebit arkalaşygynyň administrasiýalarynyň ýolbaşçylar geňeşiniň 53-nji bilelikdäki mejlisi hem-de Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlaryň ASA-nyň ýanyndaky maglumat boýunça utgaşdyryjy geňeşiniň 24-nji mejlisi hyzmatdaşlygyň aýdyň mysaly bolup durýar, şonda sanly ulgama geçmegiň möhüm meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.


Milli ykdysadyýeti diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmegiň çäklerinde daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmegiň, eksport ugurly harytlaryň çykarylýan möçberini artdyrmagyň, elektron senagatyny ösdürmegiň döwlet maksatnamasy üstünlikli amala aşyrylýar.


Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňde goýan wezipelerinden ugur almak bilen, ýurdumyzyň bank edaralarynda ýylyň dowamynda toplumlaýyn işler geçirildi. Netijede, geçen ýyl elektron banking düzüminiň, nagt däl tölegleriň möçberiniň, onlaýn-hyzmatlar arkaly karzlaşdyrmagyň artmagy bilen tapawutlandy, şeýle hem Internet-bank hem-de mobil-bank hyzmatlary ornaşdyrylýar. Olaryň üsti bilen, ýurdumyzyň çäginde, şeýle hem onuň çäklerinden alyslarda nagt däl hasaplaşyklary amala aşyrmak, haryt-pul gatnaşyklaryny ýeňilleşdirmek we olaryň howpsuzlygyny üpjün etmek bolýar.


Aragatnaşyk ulgamyny toplumlaýyn döwrebaplaşdyrmak hem-de diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek, degişli ugra öňdebaryjy enjamlary we täzelikleri ornaşdyrmak boýunça döwlet Baştutanymyzyň öňde goýan wezipeleriniň tiz çözülmegi netijesinde ýurdumyzda Internetiň her bir raýata elýeterli bolmagy üçin ähli şertleri döredýän telekommunikasiýalaryň köp ugurly ulgamy üstünlikli hereket edýär. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, bütindünýä ulgamyna elýeterlilik ýurdumyzyň ykdysadyýetini ösdürmäge itergi berer.


Internetden islendik maglumaty almak mümkinçiligi türkmenistanlylaryň gündelik durmuşyna we işine oňyn täsirini ýetirer. Bu maglumatlaryň peýdalanylmagy has oýlanyşykly çözgütleriň kabul edilmegine, dünýäde bolup geçýän wakalara çuňňur düşünmäge ýardam eder. Galyberse-de, önümçilikde enjamlary ulgama birikdirmegiň hasabyna gözegçilik, dolandyryş we abatlaýyş işleri awtomatlaşdyrylar, bu bolsa, adamyň zähmetini ep-esli ýeňilleşdirer.


Ýurdumyzy sanly ulgama geçirmek boýunça milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyryklaryny ýerine ýetirmek maksady bilen, degişli düzümi döretmek we tehniki taýdan üpjün etmek boýunça maksatnamalara badalga berildi. Şeýlelikde, ýakyn üç ýylyň dowamynda Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi tarapyndan iri taslamalaryň birnäçesini amala aşyrmak göz öňünde tutulýar. Olar öňdebaryjy tehnologiýalaryň esasynda köpugurly kommunikasiýa ulgamyny döretmäge, Watanymyzyň alys künjeklerinde Internede giň zolakly mümkinçiligi üpjün etmek bilen bir hatarda aragatnaşyk hyzmatlarynyň möçberini, hilini we görnüşlerini artdyrmaga gönükdirilendir.


Sarp edijilere ýokary derejede telekommunikasiýa hyzmatlaryny hödürlemek, maglumatlary getirmegiň tizligini artdyrmak üçin paýtagtymyzda we ýurdumyzyň welaýatlarynda optiki-süýümli kabelleri çekmek göz öňünde tutuldy. Bu taslama pudagara maglumatlaryň alşylmagyny gowulandyrmaga, elektron hyzmatlarynyň täze görnüşlerini ornaşdyrmaga mümkinçilik berer.


Häzir Aşgabat şäheri boýunça maglumatlary bermegiň tizligi ortaça sekuntda 20 Gigabite barabardyr. Ýakyn geljekde ony bäş esse — 100 Gbit/s çenli artdyrmak meýilleşdirildi, welaýat merkezlerinde bu görkeziji 40 Gbit/s golaý bolar, etrap merkezlerinde 10 Gbit/s, etrap merkezleriniň hem-de daýhan birleşikleriniň arasynda 4 Gbit/s çenli bolar.


Ilatyň artýan isleglerini nazara almak bilen, “Altyn asyr” milli operatory olary öýjükli aragatnaşygyň esasy görnüşleri, şol sanda 3G, 4G, ýakyn geljekde bolsa 5G bilen doly üpjün etmegi meýilleşdirýär. Taslamanyň amala aşyrylmagy bilen, ýurdumyz boýunça aragatnaşyk örtügi 100 göterime deň bolar.


Bazar giňişliginiň globallaşmagy hem-de maglumat tehnologiýalarynyň ulanylmagy esasy strategik serişde hökmünde maglumatlaryň peýdalanylmagyna esaslanýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belleýär. Ulgamlaýyn düzüme goşulan sanly, kompýuter ulgamlary — jemgyýetiň ösüşiniň möhüm şerti hem-de halk hojalyk toplumynyň dürli pudaklarynyň netijeliligini ýokarlandyrmagyň usuly bolup durýar.


Şunuň bilen baglylykda, maglumatlar bazary Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň esasy pudaklarynyň birine öwrülip, onuň hereket etmegi beýleki pudaklaryň ösüşine, umuman, makroykdysady işlerine öz täsirini ýetirer.


Sanlaşdyrmagy ileri tutulýan ugurlaryň ýene-de biri kitaphana işidir. Wagtyň geçmegi hem-de täze tehnologiýalaryň ösmegi bilen okamagyň özi düýpli özgerdi. Häzir kitaplar elektron görnüşinde hem-de onlaýn düzgüninde elýeterli bolup, kompýuteriň ýa-da ykjam telefonyň üsti bilen kitaphana “girmek” hem-de gerekli neşiriň sanly görnüşini almak bolýar. Şeýle usullary Türkmenistanda hem giňden ornaşdyrmak gerek diýip, döwlet Baştutanymyz belleýär.


Kitaphana kitaplaryň däbe öwrülen saklawhanasy hem-de medeniýetiň ojagy bolmak bilen, okyjylaryň isleglerine laýyk gelip, olar bilen, şol sanda hyýaly gurşawda işjeň aragatnaşykda bolmalydyr. Watandaşlarymyzyň gündelik durmuşynyň işiniň, dynç alyş wagtynyň, aragatnaşykda bolmagynyň we bilim almagynyň agramly bölegi şol gurşawa geçirilýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belleýär.


Mysal üçin, Döwlet kitaphanasynda okyjylaryň 70 müňüsi bellige alnypdyr, bu ýere her gün okyjylaryň 400-e golaýy gelýär, olaryň agramly bölegi bilim alýan ýaşlardyr. Yzygiderli ulanýanlaryň hatarynda ýurdumyzyň barlag we bilim jemgyýetleriniň wekilleri, şeýle hem tejribe geçýän hünärmenler bar.


Häzir Medeniýet ministrliginiň garamagyndaky merkezi kitaphanalarda öňdebaryjy tehnologiýalara we iň gowy dünýä tejribesine esaslanan bitewi elektron ulgam döredildi. Kitaphanalaryň işgärleriniň arasynda sanly nou-haulary peýdalanmak bilen, olaryň işiniň netijeliligini artdyrmaga ýardam edýän usulyýet okuwlary, okuw maslahatlary, bäsleşikler yzygiderli geçirilýär.


Türkmenistan — baý taryhy däpleriň aýawly saklanýan ýurdy bolup, şol bir wagtda sazlaşykly medeni gurşaw ösdürilýär. Bu ugurda döwlet syýasaty jemgyýetiň ruhuny berkitmäge, onuň intellektual mümkinçiliklerini artdyrmaga, halkymyzyň medeni-ahlak gymmatlyklaryny goramaga we baýlaşdyrmaga gönükdirilendir diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow kitaphanalaryň innowasion işlere has işjeň gatnaşmagyny ugrukdyrýar.


Döwrebap ylmy bilimler halkara ykdysady, medeni, tehnologik giňişlige goşulmak bilen, netijeli, dostlukly, hoşniýetli gatnaşyklary ýola goýmagyň möhüm şerti bolup durýar. “Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň 2018 — 2024-nji ýyllar üçin maksatnamasyna” laýyklykda, dünýä ykdysadyýetinde ýurdumyzyň eýeleýän orny günsaýyn giňelip, içerki we daşarky bazarlarda uly islege eýe bolan ýokary hilli önümleri çykarýan innowasion senagat kärhanalary işe girizilýär.


Maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalary we aragatnaşyk ulgamlary boýunça ýurdumyzyň hünärmenleri Internet-üpjünçilik serişdeleriniň artýan ornuny nazara almak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başyny başlan innowasion ösüşini ugur edinip, olary peýdalanmagyň ylmy taýdan esaslandyrylan strategiýasyny işläp taýýarladylar.

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi, onda döwlet ykdysady we durmuş syýasatynyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy, täze taslamalara hem-de milli maksatnamalary amala aşyrmak boýunça möhüm wezipelere seredildi, birnäçe resminamalar kabul edildi.


Ilki bilen, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradow gözegçilik edýän düzümlerindäki işleriň ýagdaýy hem-de ýurdumyzyň bank ulgamyny kämilleşdirmek maksady bilen görülýän toplumlaýyn çäreler barada hasabat berdi. Habar berlişi ýaly, müşderilere edilýän hyzmatlaryň gerimini giňeltmek we olaryň hilini ýokarlandyrmak üçin karz beriş edaralarynda nagt däl hasaplaşyklary geçirmegiň öňdebaryjy usullary giňden ulanylýar.


Häzirki günde “Altyn asyr” töleg ulgamynda “Internet-bank” we “Mobil-bank” hyzmatlaryny peýdalanýanlaryň sany artýar. Bu hyzmatlaryň kömegi bilen hususy bölege degişli müşderiler bank hasaplaryny karz edarasyna barmazdan, menzilara dolandyrmagy we hyzmatlaryň dürli görnüşlerini tölemegi amala aşyryp bilýärler. Ýakyn geljekde “Rysgal” paýdarlar-täjirçilik banky tarapyndan QR-koduň (dessin tassyklanylýan kod) ulanylmagy bilen tölegleri geçirmek ulgamyny işe girizmek meýilleşdirilýär.


Wise-premýer milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa bu bankyň “MasterCard” halkara töleg ulgamynyň agzalygyna girmegi bilen baglanyşykly taýýarlyk işleri barada habar bermek bilen, bu ulgamyň töleg kartyny peýdalanýanlara niýetlenen halkara töleg kartlarynyň milli nusgalaryny hormatly Prezidentimiziň garamagyna hödürledi.


Milli Liderimiz hasabaty diňläp, bank ulgamynyň durnukly ösdürilmegi möhüm şertleriň biri bolup, milli ykdysadyýetimiziň bäsdeşlige ukyplylygyny üpjün etmek, döwletimiziň dünýä hojalyk gatnaşyklarynyň ählumumy ulgamyna üstünlikli goşulyşmagy üçin zerurdyr diýip belledi.


Bank hyzmatlarynyň sanawyny giňeltmek we hilini artdyrmak, şol sanda halkara derejede giňeltmek, öňdebaryjy tejribäni hem-de innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak geljegi uly ugurlaryň hatarynda kesgitlenildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow milli peýdalanyjylar üçin “MasterCard” halkara töleg ulgamynyň plastik kartlarynyň hödürlenen nusgalaryny, umuman, makullap, wise-premýere birnäçe görkezmeleri berdi.


Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Meredow nebitgaz senagatynyň önümçilik kuwwatyny has-da berkitmek, tehniki-ykdysady görkezijileri artdyrmak barada döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklaryny ýerine ýetirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.


Nebit ýataklarynyň guýularynyň öndürijiligini ýokarlandyrmagyň, guýulary burawlamagyň döwrebap tehnologiýalaryny giňden ulanmagyň hem-de düýpli abatlamagyň hasabyna çykarylýan nebitiň we gazyň mukdaryny artdyrmak maksady bilen geçirilýän işler barada hem habar berildi.


Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň milli nusgasynyň esasy ugurlaryna ünsi çekdi. Şolara laýyklykda, döwletimiz senagatyň esasy pudaklaryny, şol sanda ýangyç-energetika toplumyny ösdürmäge uly möçberli maýa serişdelerini gönükdirýär.


Ähli ulgamlarda innowasiýalary, sanly tehnologiýalary giňden ornaşdyrmak häzirki döwrüň esasy wezipesi bolup durýar, munuň özi ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň bäsdeşlige ukyplylygyny dünýä derejesinde ýokarlandyrmaga gönükdirilendir diýip, döwlet Baştutanymyz belledi. Şunuň bilen baglylykda, inžener-tehniki işgärleri taýýarlamak meselelerine aýratyn üns berilmelidir. Adam mümkinçiliklerine maýa goýumlary — bu möhüm goýumlaryň biri bolup, olar geljekde ykdysadyýeti ösdürmekde hem-de onuň netijeliligini ýokarlandyrmakda uly orun eýelär diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.


Milli Liderimiz döwrebap nebit we gazhimiýa kärhanalaryny gurmagyň giň gerimli taslamalaryny amala aşyrýan ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumy üçin bu meseläniň aýratyn möhümdigini bellemek bilen, hünärler boýunça okuw ulgamyny kämilleşdirmek, nebitgaz pudagynyň hünärmenleriniň hünär derejesini ýokarlandyrmak babatda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.


Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew ýurdumyzyň welaýatlarynda alnyp barylýan möwsümleýin oba hojalyk işleri barada hasabat berdi. Häzirki wagtda güýzlük bugdaý ýetişdirmek üçin bölünip berlen meýdanlarda maýsalara ösüş suwy tutulýar, olary mineral dökünler bilen iýmitlendirmek işleri dowam edýär. Şunuň bilen birlikde, ýerleri sürmek we tekizlemek, tehnikalary ýazky ekiş möwsümine taýýarlamak işleri alnyp barylýar.


Suw serişdelerini oýlanyşykly peýdalanmak, bu ulgama öňdebaryjy dünýä tejribesini ornaşdyrmak hem-de obasenagat toplumynyň dolandyryş ulgamyny has-da kämilleşdirmek maksady bilen görülýän çäreler barada habar berildi.


Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, wise-premýere oba hojalygyny ösdürmek boýunça maksatnamalaryň durmuşa geçirilişine we bu ulgamda geçirilýän özgertmelere degişli birnäçe anyk tabşyryklary berdi. Döwlet Baştutanymyz bereketli hasylyň esasyny emele getirýän ähli möwsümleýin oba hojalyk işlerini ýokary hilli geçirmegiň möhümdigini nygtap, şolaryň ylmy taýdan esaslandyrylan agrotehniki kadalara laýyk gelmegini üpjün etmegi tabşyrdy.


Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Çakyýew «Türkmenhimiýa» döwlet konserniniň düzüminde garyşyk görnüşli kükürtli karbamid döküniniň önümçiligini ýola goýmak hem-de 2019-njy ýylda pile öndürmek hakyndaky Kararyň taslamasy barada hasabat berdi.


Wise-premýer himiýa pudagynyň kärhanalary tarapyndan mineral dökünleriniň dürli görnüşleriniň — azot, fosfor we kaliý dökünleriniň öndürilýändigini habar berdi. Şol dökünler daşary ýurtlara hem iberilýär. Häzirki wagtda konserniň hünärmenleri tarapyndan karbamidiň düzümine kükürdi goşmak arkaly täze, ýokary netijeli döküniň önümçiligini ýola goýmak boýunça degişli işler alnyp barylýar.


Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda azyk howpsuzlygyny üpjün etmek bilen baglylykda, mineral dökünleriň dürli görnüşleriniň öndürilişini artdyrmagyň wajypdygyny nygtady. Munuň özi himiýa pudagyny ösdürmegiň ileri tutulýan ugrudyr. Täze desgalary gurmagyň hem-de öňden barlaryny döwrebaplaşdyrmagyň hasabyna geljekde bu senagat pudagy uly ykdysady peýda getirer.


Milli Liderimiz himiýa önümlerini öndürmek hem-de daşary ýurtlara ibermek boýunça ýurdumyzy dünýäniň öňdebaryjylarynyň hataryna çykarmak maksady bilen, «Türkmenhimiýa» döwlet konserniniň öňünde mineral serişdeleriň gaýtadan işlenýän möçberini has-da artdyrmak, täze kärhanalary gurmak we öňden barlarynyň durkuny täzelemek üçin maýa goýumlaryny çekmek wezipesiniň durýandygyny nygtap, wise-premýere öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmak arkaly çykarylýan önümleriň görnüşlerini giňeltmegi tabşyrdy.


Soňra hormatly Prezidentimiz milli ykdysadyýetimiziň möhüm ulgamlarynyň biri bolan dokma senagatyny ösdürmek babatda ähmiýetli orunlaryň birini eýeleýän ýüpekçiligiň ähmiýetini belledi. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow pudagy ösdürmek, ony häzirki zaman senagatynyň derejesine çykarmak boýunça çäreleriň yzygiderli geçirilmeginiň hem-de milli däpleri dowam etdirmegiň we önümçilikde innowasiýalary ulanmagyň wajypdygyny nygtap, ýüpekçi daýhanlara hemmetaraplaýyn goldaw bermek barada görkezmeleri berdi. Milli Liderimiz hödürlenen resminama gol çekip, wise-premýere degişli meseleleriň ählisini berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.


Şunuň bilen birlikde, döwlet Baştutanymyz ýüpek gurçuklarynyň iýmit binýady bolan tut nahallaryny ösdürip ýetişdirmegiň möhümdigine ünsi çekdi. Milli Liderimiz Garagum derýasynyň kenarlarynda hem-de amatly ýerlerde tut nahallaryny ekmek barada degişli ýolbaşçylara anyk tabşyryklary berdi.


Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýew «Türkmenistanyň elektrik energetikasy pudagyny ösdürmegiň 2013 — 2020-nji ýyllar üçin konsepsiýasyny» ýerine ýetirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.


Wise-premýer döwlet Baştutanymyza konsepsiýa laýyklykda, 2020-nji ýyla çenli jemi 25 desganyň, şol sanda elektrik stansiýalarynyň 14-siniň, dürli güýjenmeli howa elektrik geçirijileriniň hem-de elektrik üpjünçilik ulgamlarynyň 9-synyň, Energiýa enjamlaryny abatlaýyş we hyzmat ediş merkeziniň gurulmagynyň hem-de Seýdiniň ýylylyk elektrik merkezinde we Balkanabadyň döwlet elektrik stansiýasynda abatlaýyş işleriniň göz öňünde tutulýandygyny habar berdi. Geçen döwürde desgalaryň onusy ulanmaga berildi, şol sanda Ahal, Lebap we Mary welaýatlarynda gazturbinaly elektrik stansiýalary, şeýle hem elektrik geçiriji ulgamlaryň ençemesi guruldy.


Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp we hödürlenen teklipler bilen tanşyp, birnäçe görkezmeleri hem-de maslahatlary berdi. Döwlet Baştutanymyz häzirki wagtda Türkmenistanda umumymilli maksatnamalaryň durmuşa geçirilýändigini belledi. Şolaryň hatarynda ýurdumyzyň elektrik energetika pudagyny ösdürmegiň Konsepsiýasy ileri tutulýan maksatnamalaryň biridir. Umuman, döwrebap energetika ulgamyny döretmek tutuş halk hojalyk toplumyny üstünlikli ösdürmegiň möhüm şerti bolup durýar. Ýurdumyz bu toplumy döwrebaplaşdyrmakda dünýäniň iň gowy tejribesini çekmäge aýratyn üns berýär.


Milli Liderimiz ýurdumyzyň elektrik energetikasynyň ägirt uly kuwwaty barada aýtmak bilen, energiýa serişdeleri boýunça Türkmenistanyň dünýäniň iň baý döwletleriniň biridigini, mälim bolşy ýaly, elektrik energiýasyny öndürmegiň dünýäde iň düşewüntli önümçilikleriň biri hasaplanýandygyny nygtady. Şundan ugur alnyp, bu möhüm pudaga gönükdirilýän maýa goýumlarynyň möçberi yzygiderli artdyrylýar. Şunuň netijesinde, türkmen energetika senagaty ýokary depginler bilen ösýär hem-de dünýä bazarlarynda uly islegden peýdalanýan elektrik energiýasynyň daşary ýurtlara iberilýän möçberini artdyrmaga ukyplydyr.


Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow durmuşa geçirilýän maksatnamalaryň çäklerinde öňde goýlan wezipeleriň ählisiniň iň täze tehnologiýalary ulanmak, täzeçil önümçilik düzümlerini döretmek arkaly çözülmelidigini aýdyp, wise-premýere bu babatda anyk tabşyryklary berdi.


Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Gylyjow ýurdumyzda süýji-köke önümleriniň öndürilýän mukdaryny artdyrmak boýunça işlenilip taýýarlanylýan taslamalar barada hasabat berip, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň güýji bilen bu önümleriň daşary ýurtlardan getirilmeginiň ýerini tutmak maksadynda önümçilik kärhanalaryny gurmak üçin görülýän çäreler babatda aýtdy.


2018-nji ýylda ýurdumyzda jemi 38 müň 324 tonna süýji-köke önümleri öndürilip, şolaryň 30 müň 423 tonnasy hususy kärhanalar tarapyndan çykaryldy. «Hasar”, “Oguzhan”, “Bars”, “Täze aý”, “Nygmat” ýaly meşhurlyk gazanan haryt belgili önümler daşary ýurt bazarlarynda hem uly islegden peýdalanýar. 2018-nji ýylda Türkmenistanda daşary ýurtlardan getirilen süýji-köke önümleriniň möçberi iki essä golaý azaldy.


TSTB-niň agzalarynyň teklipleri şokolad önümleriniň, undan taýýarlanylýan süýji-köke önümleriniň we beýlekileriň görnüşlerini giňeltmäge degişlidir. Hususan-da, munuň üçin Ahal welaýatynda üç sany kärhanany gurmak, şeýle hem ozalky işläp gelýän önümçilikleri döwrebaplaşdyrmak hem-de täze kuwwatlyklary ulanmaga girizmek teklip edilýär.


Hususy we karz serişdeleriniň hasabyna amala aşyrmak maksat edinilýän bu taslamalaryň durmuşa geçirilmegi bilen süýji-köke önümleriniň önümçiligi ýylda 13 müň 800 tonna köpeler, artykmaç bölegini bolsa eksport etmek göz öňünde tutulýar. Ýewropanyň esasy kompaniýalarynyň öňdebaryjy enjamlary bilen enjamlaşdyryljak täze kärhanalaryň ulanylmaga berilmegi bilen goşmaça iş orunlary dörediler.


Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow taslamalar bilen tanşyp, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligi döretmek we ýurdumyzyň eksport kuwwatyny artdyrmak ulgamynda telekeçiligiň barha artýan ornuny belläp, türkmen işewürliginiň marketing strategiýasynda seljeriş işlerini alyp baryjy düzümleriň işini güýçlendirmegiň zerurdygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz süýji-köke öndürjek täze kärhanalary gurmak boýunça teklip edilen taslamalary ýurdumyzda satyn alyjylyk islegini we daşarky bazaryň islegini nazara alyp, ýene-de bir gezek içgin işlemegi hem-de önümleriň bu görnüşini ýerlemegiň has amatly ugurlaryny kesgitlemegi tabşyrdy.


Soňra wise-premýer ýokary tizlikli Aşgabat — Türkmenabat awtomobil ýolunyň gurluşygynyň taslamasy boýunça hasabat berdi. Bu taslamany amala aşyrmak hormatly Prezidentimiz tarapyndan Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalaryna ynanyldy.


Umumy bahasy ABŞ-nyň 2 milliard 300 million dollaryna barabar bolan taslamada awtomobil ýolunyň gurluşygyny 2019 — 2023-nji ýyllar aralygynda üç tapgyrda amala aşyrmak hem-de birinji tapgyrda Aşgabat — Tejen bölegini 2020-nji ýylyň dekabr aýynda, ikinji tapgyrda Tejen — Mary bölegini 2022-nji ýylyň dekabr aýynda, üçünji tapgyrda Mary — Türkmenabat bölegini 2023-nji ýylyň dekabr aýynda ulanmaga doly taýýar edip tabşyrmak teklip edilýär.


Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, bu taslamanyň türkmen ykdysadyýeti hem-de halkara gatnaşyklar üçin ähmiýetlidigini we onuň durmuşa geçirilmegini berk gözegçilikde saklamagyň zerurdygyny nygtady. Döwlet Baştutanymyz durmuş-ykdysady taýdan ösüşiň milli maksatnamalaryny amala aşyrmaga, şol sanda ýurdumyzyň döwrebap senagat we ulag düzümlerini kemala getirmäge türkmen telekeçileriniň işjeň gatnaşýandyklaryny kanagatlanma bilen belledi.


Biz ýurdumyzyň işewürlerine halk hojalyk toplumyny pugtalandyrmaga, onuň sebitde we dünýäde bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmaga gönükdirilen uly we möhüm taslamalary ynanýarys diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy hem-de Bitaraplyk we “Açyk gapylar” syýasatyny alyp barýan Türkmenistanyň halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmegi, beýleki döwletler bilen söwda dolanyşygynyň mukdaryny artdyrmagy maksat edinýändigini belledi. Biziň üstaşyr geçirmek mümkinçiligimiziň amala aşyrylmagy, goňşy ýurtlaryň ykdysady bähbitlerine-de kybap gelýär, yklymda berk logistik aragatnaşyklaryň ýola goýulmagyna we umuman, ynam bildirilýän hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň, durnuklylygyň we ösüşiň pugtalandyrylmagyna ýardam berýär.


Biz geljekde hem ýurdumyzda kiçi we orta telekeçilige döwlet goldawyny bereris diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu goldaw köpugurly bazar ykdysadyýetini döretmäge hem-de ilatyň durmuş derejesini, onuň abadançylygyny ýokarlandyrmaga gönükdirilendir, bu bolsa biziň ýöredýän syýasatymyzyň baş ugry bolup durýar diýip belledi. Awtobany gurmagyň taslamasynyň amala aşyrylmagy täze iş orunlarynyň ençemesini açar diýip, milli Liderimiz ýollary gurmak babatda öňdebaryjy tejribäni we innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak barada görkezmeleri berdi.


Döwlet Baştutanymyz Aşgabat — Türkmenabat ýokary tizlikli awtomobil ýoluny gurmak hakynda” Kararyň taslamasyna gol çekip, munuň hünär taýdan ösüşiniň hem-de durmuş babatda jogapkärçiligiň täze derejesine çykýan ýurdumyzyň telekeçiliginiň ösüşinde taryhy pursatdygyny aýtdy.


Milli Liderimiz munuň maddy, zähmet, akyl-paýhas we tehnologiýa serişdelerini netijeli, täze ugurly utgaşmada birleşdirýän hereketlendiriji güýçdügini nygtap, ýurdumyzyň ykdysadyýetine, onuň dünýä hojalyk gatnaşyklaryna goşulyşmagyna, önümçilik düzümlerini ösdürmäge, innowasion çözgütlerini ornaşdyrmaga hem-de hünärmenleriň bilim, hünär derejesini ýokarlandyrmaga telekeçiligiň ähmiýetli goşandyny belledi.


Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow telekeçiligiň diňe bir ykdysady wezipeleri berjaý etmän, jemgyýetiň durmuşynyň ähli ulgamlary bilen örän ysnyşykly arabaglanyşyklydygyny aýdyp, innowasion häsiýetli işleri öňe ilerlediji hökmünde döwlete degişli däl ulgama ýurdumyzyň häzirki zaman ykdysadyýetiniň milli nusgasynda öňdebaryjy ornuň berilýändigini ýene-de bir gezek belledi.


Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Abdyýewa milli medeni mirasymyza degişli gymmatlyklary wagyz etmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, ýurdumyzyň taryhy-medeni ýadygärliklerinde geçirilýän gazuw-agtaryş işlerinde ýüze çykarylýan gymmatlyklar bilen muzeýleriň gaznalarynyň üsti yzygiderli ýetirilip durulýar. Tapyndylaryň birnäçesi bolsa türkmen halkynyň milli taryhy-medeni mirasyny has-da baýlaşdyrdy. Olar baradaky maglumatlar hormatly Prezidentimiziň tabşyrygyna laýyklykda, milli we daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde giňden beýan edildi.


Häzirki wagtda bu tapyndylar türkmen hünärmenleri tarapyndan ylmy taýdan öwrenilýär we olary geljekde ýurdumyzyň muzeýlerine tabşyrmak meýilleşdirilýär. Geljekde Beýik Ýüpek ýolunyň Türkmenistanyň çäginden geçýän şahalaryny ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna hödürlemek üçin toplanyljak resminamalar taýýarlanylanda, ýygnanan bu ylmy maglumatlar örän wajyp hem-de gymmatly maglumat bolup hyzmat eder.


Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygyna laýyklykda, ýurdumyzyň baý medeniýetini we taryhyny wagyz etmek üçin Türkmenistanda, şeýle hem daşary ýurtlarda geçirilýän halkara forumlaryň, şol sanda sergileriň meýdançalary giňden ulanylýar. Häzirki wagtda Germaniýanyň Gamburg şäheriniň Arheologiýa muzeýinde öz işini dowam edýän “Margiana — Türkmenistanyň çäklerindäki bürünç asyrynyň şalygy” atly arheologik sergisinde muzeý gymmatlyklarynyň 219-sy görkezilip, oňa şu güne çenli 390 müňden gowrak adam baryp gördi.


Sergini “Türkmenistan — rowaçlygyň Watany” ýylynyň 1-nji martyndan başlap, 30-njy maýyna çenli Germaniýanyň Mangeým şäheriniň Raýs-Engelhorn Muzeý toplumynda guramak meýilleşdirilýär. Bu bolsa, öz nobatynda, halkymyzyň medeni mirasynyň dünýä jemgyýetçiligi tarapyndan uly gyzyklanma eýe bolýandygyny ýene-de bir gezek tassyklaýar.


Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi dünýäniň esasy ylmy-barlag merkezleri bilen arheologik ylmy-barlag işleri babatynda hyzmatdaşlyk etmek hakynda ylalaşyklaryň birnäçesine gol çekdi. Häzirki wagtda bu hyzmatdaşlygyň çäklerinde göz öňünde tutulan işleri durmuşa geçirmek boýunça degişli guramaçylyk işleri alnyp barylýar.


Şeýle hem BAE-de geçiriljek “EKSPO — 2020” Bütindünýä sergisiniň çäklerinde ýurdumyzyň ösüşlerini beýan edýän sergiler bilen bir hatarda, halk döredijiligine degişli dürli önümleriň, amaly-haşam sungatynyň eserlerini we muzeý gymmatlyklarymyzyň sergisini guramak hem göz öňünde tutulýar. Milli medeni mirasymyzy köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde hem giňden wagyz etmek işleri dowam edýär.


Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, umumadamzat mirasynyň aýrylmaz bölegi bolup durýan türkmen halkynyň maddy we ruhy medeniýetiniň ýadygärliklerini düýpli öwrenmek we wagyz etmek boýunça geçirilýän işleriň ähmiýetini belledi.


Bu işi hökman yzygiderli geçirmek, şeýle hem dünýä bileleşigini gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýan türkmen halkynyň medeniýeti bilen tanyşdyrmak üçin köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň mümkinçiliklerini peýdalanmak gerek diýip, milli Liderimiz belledi.


Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly, medeniýet, sözüň doly manysynda, ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan ähli özgertmeleriň pikirini, şolaryň maksatlaryny kesgitläp, häzirki zaman jemgyýetiň kemala gelmeginde, türkmen halkynyň aň-bilim we döredijilik kuwwatynyň ösmeginde möhüm orun eýeleýär, ynsanperwer ulgamda syýasat meseleleri bolsa, halkara hyzmatdaşlygyň ösmegine, döwletleriň we halklaryň ýakynlaşmagyna ýardam edýär.


Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz ata-babalarymyzyň asyrlaryň jümmüşinden gözbaş alýan däp-dessurlaryny ösdürmegiň, olara döwrebap äheňi bermegiň möhümdigine ünsi çekip, wise-premýere degişli tabşyryklary berdi.


«Türkmenistan — rowaçlygyň Watany» diýen şygar astynda geçýän ýyl üçin meýilleşdirilen ähli çäreler milli mirasymyzy, ýurdumyzyň gazanan üstünliklerini, ýeten belent sepgitlerini wagyz edip, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň belent döredijilik ruhuna kybap gelmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz wise-premýere bu babatda anyk tabşyryklary berdi.


Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary P.Agamyradow gözegçilik edýän ulgamlarynda alnyp barylýan işler, Türkmenistanda bilim ulgamyny ösdürmek, şol sanda orta mekdepleriň okuw meýilnamalaryny kämilleşdirmek boýunça ýerine ýetirilen işler barada hasabat berdi.


Hususan-da, wise-premýer mekdep biliminiň ähli basgançaklarynda okuw maksatnamalaryny mazmun taýdan baýlaşdyrmak, olara täze dersleriň birnäçesini girizmek boýunça hormatly Prezidentimiziň ozal beren tabşyrygyna laýyklykda taýýarlanan teklipler hakynda habar berdi. Şol dersler döwrüň talaplary hem-de durmuşa gadam basmaga taýýar, hünär taýdan zerur bolan endiklere eýe bolan hemmetaraplaýyn we sazlaşykly ösen nesli kemala getirmegiň wezipeleri bilen baglydyr.


Okuw maksatnamalaryny kämilleşdirmek okuwçylaryň höwesini we ukyp-başarnygyny ýüze çykarmaga, gözýetimini giňeltmäge, özbaşdak pikirlenmegini ösdürmäge, döwrebap tehnologiýalaryň, hukuk we jemgyýetçilik medeniýetiniň esaslaryna eýe bolmagyna gönükdirilendir. Tebigy ylym ugurly täze dersleri girizmek meýilleşdirilýär. Bularyň hemmesi okuwçylaryň zehinini açmak hem-de okuw sapaklaryny özleşdirmegi, döwrebap bilim almagy üçin has amatly, baý mazmunly bilim gurşawyny döretmäge mümkinçilik berer.


Bilim — bu adamyň baýlygy, durmuşda zehinini açmak üçin serişde bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi. Ol çagalary ahlak gymmatlyklarynda terbiýelemek, raýatlyk nukdaýnazaryndan, zähmetsöýerlik, döredijilik bilen gös-göni baglydyr.


Mekdep hünär saýlap almaga taýýarlanýan ýokary synp okuwçylaryna olaryň geljekde üstünlikleriniň diňe öz borçlaryny ýerine ýetirmegine däl-de, eýsem, ýaşlaryň başlangyjyna, hünär sowatlylygyna, yzygiderli kämilleşmegine bagly bolup durýandygyna düşünmäge ýardam etmelidir.


Milli Liderimiz bilim ulgamynda ylmy hünärmenleriň gös-göni okuwçylar bilen işleýän usulyýetçiler hem-de mugallymlar bilen has ýakyn gatnaşyklaryny ýola goýmak barada wise-premýere görkezme bermek bilen, terbiýeçilik maslahatlaryny yzygiderli geçirmegiň, bu ugurda iň gowy dünýä tejribesini öwrenmegiň hem-de ony iş ýüzünde giňden ulanmagyň möhümdigini belledi.


Milli Liderimiz orta mekdepleriň okuw meýilnamalaryny kämilleşdirmek hem-de öňdebaryjy tehnologiýalary we usulyýeti peýdalanmak bilen, olary durmuşa geçirmek boýunça guramaçylyk meselelerini düýpli işlemegi, mugallymlaryň hünär derejesini yzygiderli ýokarlandyrmak boýunça çäreleri görmek barada wise-premýere tabşyryklary berdi.


Şeýle hem döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow milli ykdysadyýetimizi sanly ulgama geçirmek boýunça wezipeleri çözmek üçin hünärmenleri taýýarlamak barada ozal beren tabşyrygy bilen baglylykda, degişli ugurda işleriň geçirilmeginiň maksadalaýyk boljakdygyny aýtdy.


Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Türkmenistanyň netijeli daşary syýasy ugruny yzygiderli durmuşa geçirmek bilen baglylykda, Daşary işler ministrliginiň geçirýän işleri hem-de döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi, şeýle-de şu ýylyň birinji çärýeginde geçiriljek halkara çäreleriň meýilnamasy barada hasabat berdi.


Ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn görnüşde, şeýle hem abraýly halkara we sebit guramalary, şol sanda BMG bilen netijeli gatnaşyklary giňeltmek boýunça görülýän çäreler barada habar berildi. Milli Liderimiziň energetika howpsuzlygyny üpjün etmek, döwrebap ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek, suw hem-de ekologiýa diplomatiýalary boýunça öňe süren parahatçylyk döredijilikli başlangyçlaryny ilerletmek we iş ýüzünde durmuşa geçirmek boýunça giň gerimli işler alnyp barylýar.


Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýokary derejede geçirjek duşuşyklaryna hem-de hökümetara gepleşiklerine görülýän taýýarlyk hasabatyň esasy meseleleriniň biri boldy. Şunuň bilen baglylykda, häzirki wagtda degişli çäreleriň geçirilýändigi hem-de ikitaraplaýyn resminamalaryň ylalaşylýandygy barada habar berildi. Ýakyn wagtda abraýly düzümleriň ýolbaşçylarynyň ýurdumyza saparynyň meýilleşdirilýändigi aýdyldy. Şolaryň barşynda netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de pugtalandyrmagyň geljegi ara alnyp maslahatlaşylar.


Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, Türkmenistanyň mundan beýläk-de daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň ählisi bilen bar bolan ägirt uly kuwwatyň esasynda netijeli hyzmatdaşlygy pugtalandyrjakdygyny we ösdürjekdigini nygtady. Ýurdumyz Bitaraplyk derejesine, parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetli goňşuçylyk we açyklyk ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasaty yzygiderli durmuşa geçirip, sebit hem-de ählumumy gün tertibiniň wajyp meseleleriniň özara kabul ederlikli çözgütlerini işläp taýýarlamak, Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek boýunça umumy tagallalara saldamly goşant goşýar.


Döwlet Baştutanymyz Daşary işler ministrliginiň işiniň esasy ugurlary barada aýdyp, öňde goýlan wezipeleri çözmäge toplumlaýyn çemeleşmäniň zerurdygyny nygtady. Milli Liderimiz öňe sürülýän döredijilikli teklipleri iş ýüzünde durmuşa geçirmek boýunça alnyp barylýan işleriň möhümdigini belläp, bu ugurda ylmy taýdan esaslandyrylan çemeleşmeleri işläp taýýarlamaga aýratyn üns bermek barada görkezmeleri berdi. Şunuň bilen birlikde, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow daşary syýasat edarasynyň işgärler kuwwatyny pugtalandyrmagyň wajypdygyny aýdyp, bu babatda anyk tabşyryklary berdi.


Milli Liderimiz öňümizdäki möhüm halkara çäreler bilen baglanyşykly meselä degip geçmek bilen, olara ýokary guramaçylyk derejesinde taýýarlyk görmegi we geçirmegi tabşyrdy.


Mejlisiň Başlygy G.Mämmedowa ýurdumyzda döwrebap kanunçylyk-hukuk binýadyny döretmek boýunça toplumlaýyn maksatnamany amala aşyrmak babatda milli parlamentiň geçirýän işleri barada habar berdi.


Deputatlar täze kanunçylyk namalaryny işläp taýýarlamak hem-de hereket edýän kanunlary kämilleşdirmek boýunça işleri dowam edýärler. Şol kanunlar milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başyny başlan döwleti ösdürmek boýunça giň gerimli maksatnamalaryny durmuşa geçirmek üçin ygtybarly binýady üpjün edip, türkmen jemgyýetiniň bitewüligini hem-de demokratik sütünlerini pugtalandyrmaga gönükdirilendir.


Ýerlerde täze kanunçylyk namalarynyň many-mazmunyny we ähmiýetini düşündirmek boýunça işler alnyp barylýar. Parlamentara gatnaşyklary berkitmegiň hem-de dünýäniň kanunçykaryjylyk tejribesini öwrenmegiň çäklerinde halkara hyzmatdaşlyk ösdürilýär.


Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda döwrebap kanunçylyk-hukuk binýadyny kemala getirmekde milli parlamentiň möhüm ornuny hem-de Mejlisiň deputatlarynyň ýokary jogapkärçiligini belledi.


Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, halkymyzyň demokratik gymmatlyklaryny nazara almak bilen, döwletiň hukuk hem-de ykdysady esaslaryny has-da berkitmäge ýardam edýän täze kanunlaryň işlenip taýýarlanylmagyna aýratyn üns bermek gerek. Ýurdumyzyň ykdysady rowaçlygy onuň ilatynyň durmuş abadançylygynyň derejesine gös-göni baglydyr diýip, döwlet Baştutanymyz täze ýazan goşgusyndan:


 — Pederleň tagzym-togaby, 

Geçmişiň ertä dowamy, 

Kişňeýşiň — arşyň owazy, 

Kalbymyň senasy, Rowaç! — 


diýen ganatly setirlerini okady.


Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň mejlisini tamamlap, hemmelere berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.

Üstünlikli işewürlik — döwletiň rowaçlygynyň girewi

«Türkmenistan — rowaçlygyň Watany» — 2019-njy ýylyň bu şygary esasy wakalaryň özeni boldy. Ýurdumyzyň durmuşyndaky nobatdaky tapgyr şol wakalardan badalga aldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow milli ykdysadyýetimizi ösdürmekde işewürleriň esasy orny eýeleýändigine oňat düşünip, döwlete dahylsyz ulgamy goldamagyň deňsiz-taýsyz ýeňillikli çäreleriň başyny başlap, onuň kuwwatynyň artmagyny hem-de iri möçberli taslamalary durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşmagyny höweslendirýär.


Ine, ýene-de bir aýdyň mysal: türkmen telekeçileri bahasy ABŞ-nyň 2,3 milliard dollaryna barabar bolan Aşgabat — Türkmenabat ýokary tizlikli awtomobil ýoluny gurar.


Döwlet Baştutanymyz hökümetiň mejlisinde degişli çözgüdi kabul etdi. Milli Liderimiziň Kararyna laýyklykda, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzasy “Türkmen Awtoban” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti 2019-njy ýylyň ýanwar aýyndan 2023-nji ýylyň dekabr aýyna çenli döwleti we halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin strategik taýdan wajyp bolan ýokary tizlikli awtomobil ýoluny gurar. Bu ýol Aşgabady Özbegistan bilen serhediň golaýynda ýerleşýän, ýurdumyzyň okgunly ösýän welaýatlarynyň biriniň merkezi bolan Türkmenabat şäheri bilen baglanyşdyrar. Häzirki güne çenli munuň özi türkmen işewürleriniň iň iri we gymmatly taslamasydyr.


Mundan on ýyl ozal tehnologik babatda şeýle çylşyrymly taslamany abraýly hem-de bu ulgamda uly tejribesi bolan daşary ýurtly hyzmatdaşlara ynanardylar. Ýöne, täze, bazar şertlerinde işlemegiň kadalaryny çalt özleşdiren türkmen telekeçiligine mynasyp baha bermek gerek. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hut şeýle, tutanýerli we yhlasly zähmet çekmäge çagyrýar.


Soňky on ýylyň dowamynda ýurdumyzyň kompaniýalaryna giň gerimli taslamalary ynanmak bilen baglanyşykly möhüm ähmiýetli işler amala aşyryldy. Biziň telekeçilerimiz şol döwürde daşary bazara çykmagy hem başardylar.


Geçen döwürde türkmen kompaniýalary Türkmenistanyň sebitlerinde ýaşaýyş jaýlarynyň we medeni-durmuş maksatly desgalaryň gurluşygyndan başlap, paýtagtymyzda iri ýaşaýyş toplumlaryny, tutuş ýurdumyz boýunça düzümleýin desgalary hem-de senagat kärhanalaryny gurmaga çenli uly ýoly geçdiler.


Häzir türkmen gurluşyk kompaniýalary giň gerimli desgalary, şol sanda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda kaşaň myhmanhanalary hem-de sagaldyş merkezlerini, azyk pudagynyň kärhanalaryny gurmaga, oba hojalyk we senagat pudaklarynda täze kuwwatlyklary işe girizmäge gatnaşýarlar.


Ýurdumyzyň işewürleri dünýäniň gözel şäherleriniň biriniň abraýyna eýe bolan ak mermerli Aşgabady gurmakda ýokary ussatlyklaryny görkezdiler. Paýtagtymyzyň myhmanlaryny haýran galdyrýan ajaýyp binalar, esasan, türkmen hünärmenleri — binagärleri, taslamaçylary, inženerleri, işçileri tarapyndan guruldy.


Indi biziň buýrujylarymyzda çylşyrymly düzüm taslamalary işlenip taýýarlananda, daşary ýurtlardan potratçy gözlemek zerurlygy ýok. Türkmen kompaniýalaryna 2,3 milliard dollary möçberde serişde berip, Aşgabat — Türkmenabat awtobanyny gurmagy ynanmak barada döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň çözgüdi munuň subutnamasy bolup durýar.


Bu serişde köp ýurtlaryň dünýä möçberinde çökgünligi başdan geçirmegini nazara alanyňda uludyr. Hormatly Prezidentimiz dogry strategiýany gurmak bilen, ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň durnuklylygyny saklamagy başardy. Milli Liderimiz durnukly ösüşiň we rowaçlygyň ýoly bilen öňe gitmegini dowam edip, ilatyň durmuş derejesini ýokarlandyryp, meýilleşdirilen ähli durmuş we senagat maksatly maýa goýum taslamalaryny amala aşyrýar.


Aşgabat — Türkmenabat awtobanyny gurmagyň taslamasy şolaryň biri bolup durýar. Häzir bu ýol ýurdumyzyň üstaşyr-logistika ulgamyny, ykdysady toplumyny, işewürligini hem-de Türkmen döwletiniň halkara gatnaşyklaryň tutuş ulgamyny diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek wezipeleri bilen şertlendirilendir.


Hökümetiň mejlisinde Aşgabat — Türkmenabat ýokary tizlikli awtomobil ýoluny gurmak hakynda” Karara gol çekmek bilen döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu wakanyň ýurdumyzyň telekeçiligini ösdürmekde taryhy pursat bolup, ol hünär ösüşiniň we durmuş jogapkärçiliginiň täze derejesine çykýar diýip bellemegi tötänden däldir.

Hormatly Prezidentimiz paýtagtymyzy ösdürmegiň ugrlaryny kesgitledi

Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabat şäheriniň häkiminiň haýyşy bilen paýtagtymyz boýunça iş saparyny amala aşyrdy hem-de ony mundan beýläk-de binagärlik we düzümleýin taýdan ösdürmegiň taslamalary bilen tanyşdy. Şol taslamalar maýa goýum-gurluşyk maksatnamasynyň çäklerinde işlenip taýýarlanyldy. 



Türkmenistanyň durmuş-ykdysady strategiýasynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi, halkara ähmiýetli iri taslamalaryň amala aşyrylmagy, halk hojalyk toplumynyň senagatlaşdyrylmagy ýurdumyzda giň möçberli şähergurluşygyna ägirt uly maýa serişdelerini gönükdirmäge mümkinçilik berýär. Aşgabadyň okgunly ösmegi hem munuň aýdyň subutnamasydyr. Paýtagtymyzda her ýyl täze binagärlik toplumlary, ýollar peýda bolýar. Olaryň ugrunda has oňaýly ýaşaýyş jaýlary bina edilýär. Şäher öz çägini giňeldýär we tutuş dünýä açylyp, özüniň gözelligi bilen görenleri haýran galdyrýar. 



Ýurdumyzyň baş şäherinde ýaýbaňlandyrylan özgertmeler, raýatlarymyzyň ýaşaýyş-durmuşy üçin oňaýly şertleriň döredilmegi bilen baglanyşykly meseleler milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň hemişe üns merkezinde durýar. Hormatly Prezidentimiz paýtagtymyzdaky täze desgalardaky gurluşygyň barşy bilen yzygiderli tanşyp hem-de şäheriň ähli durmuş-üpjünçilik ulgamlaryny döwrebaplaşdyrmak boýunça amala aşyrylýan çärelere uly üns berip, bu işleriň ählisiniň häzirki zaman talaplaryna we ülňülerine, şol sanda hil, bezeg we ekologiýa babatdaky görkezijilere doly laýyk gelmegi bilen tapawutlanmalydygyny nygtaýar. 



...Ir bilen milli Liderimiz Çoganly toplumynyň çägine geldi. Bu ýere Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň birnäçe orunbasarlary, Aşgabat şäheriniň häkimi we beýleki degişli ýolbaşçylar, şol sanda Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň, Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň ýolbaşçylary ýygnandylar. 



Döwlet Baştutanymyz şäheriň dürli künjeklerinde gurulmagy meýilleşdirilýän medeni durmuş hem-de önümçilik maksatly desgalaryň taslamalary we şolaryň ýerleşjek ýerleriniň çyzgylary goýlan ýere bardy. 



Hususan-da, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň garamagyna edara we jemgyýetçilik binalarynyň, ýaşaýyş jaý toplumlarynyň işlenip taýýarlanylan taslamalary hödürlenildi. Şolary 2020 — 2030-njy ýyllarda Bagtyýarlyk etrabynda gurup, ulanmaga bermek göz öňünde tutulýar. 



Bu iri durmuş maksatly taslamalar tutuş şäherçäniň gurluşygyny öz içine alýar. Bu ýerde görkezilýän taslamalaryň hatarynda etrap häkimliginiň hem-de beýleki edara binalarynyň, hyzmatlar we durmuş ulgamyna degişli binalaryň gurluşygy bar. Düýpli maýa goýum serişdeleriniň hasabyna bu ýerde her biri 320 orunlyk çagalar baglarynyň 8-sini gurmak meýilleşdirilýär. Olar umumylykda 2560 çaga niýetlenendir. Şeýle hem her biri 960 orunlyk umumybilim berýän orta mekdepleriň 6-sy göz öňünde tutuldy. Olar jemi 5760 okuwça niýetlenendir. Şeýle hem bu ýerde Medeniýet öýi, Saglyk öýleriniň ikisi we Bagt köşgi gurlar. 



Bularyň ählisi jikme-jik meýilnamalaryň esasynda dürli görnüşlerde görkezildi. Mysal üçin, bu ýerde jemi 564 gektara barabar meýdanda ýaşaýyş jaýlarynyň 184-si ýerleşdiriler. Şolar umumylykda 16 müň 614 öýli 15 gatly we 9 gatly döwrebap ýaşaýyş jaýlarydyr. Ähli amatlyklary özünde jemleýän ýaşaýyş jaýlary jemi 74 müň 800 maşgala niýetlenendir. 



Ýeri gelende aýtsak, her biri 88 öýli 15 gatly ýaşaýyş jaýlarynyň 72-si bolup, şolaryň 28-si üç otagly, 60-sy bolsa 4 otagly öýlerden ybaratdyr. Umuman, bu jaýlar jemi 6 müň 336 maşgala niýetlenendir. 



Bu ýerde şeýle möçberdäki maşgalalara niýetlenen 9 gatly ýaşaýyş jaýlarynyň 66-syny gurmak meýilleşdirilýär. Şolarda jemi 96 öý bolup, 60-sy üç, 36-sy bolsa dört otagly öýlerdir.Ýene-de iki toplumdan ybarat bolan 9 gatly ýaşaýyş jaýlary jemi 4 müňe golaý öýden ybarat bolar. 



Mundan başga-da, awtomobil ulaglarynyň duralgalarynyň, hyzmat öýleriniň, 1 müň 500 orunlyk stadiony bolan sport toplumynyň, çagalar döredijilik merkeziniň, 48 gektara barabar meýdany bolan seýilgähiň, düzümleýin ýol-ulag ulgamyna degişli desgalaryň, jemagat hojalyk binalarynyň we söwda merkezleriniň hem-de inžener-kommunikasiýa ulgamlarynyň we toplumlaryň içindäki ýollaryň gurluşygy göz öňünde tutuldy. 



Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabatda gurulmagy meýilleşdirilýän Türkmen milli konserwatoriýasynyň hem-de D.Öwezow adyndaky sazçylyk mekdebiniň täze binalarynyň taslamalary bilen jikme-jik tanyşdy. Olary 10 ýyl Abadançylyk köçesiniň ugry boýunça «Älem» medeni-dynç alyş merkeziniň garşysynda, ikinji görnüşi boýunça bolsa Arçabil şaýolunyň ugrunda Parahat — 7 ýaşaýyş toplumynyň garşysynda ýerleşdirmek teklip edilýär. Baş meýilnama laýyklykda, bu okuw mekdepleriniň toplumyna, esasy binalardan başga-da, konsert zallary, umumy ýaşaýyş jaýlary, sport merkezi we stadion, dynç alyş zolagy, duralgalar girer. 



Şeýle hem Döwlet çeperçilik akademiýasynyň goşmaça binalar toplumynyň, Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň okuw merkeziniň we onuň iki sany umumy ýaşaýyş jaýlarynyň, köp gatly awtomobil duralgalarynyň, gül bazarynyň gurluşygynyň taslamalary hödürlenildi. 



Döwlet Baştutanymyz dürli beýiklikdäki iri ýaşaýyş toplumlarynyň taslamalaryna, şol sanda Köşi ýaşaýyş toplumynyň çäginde gurulmagy meýilleşdirilýän desgalaryň çyzgylaryna aýratyn ünsi çekdi. Şäheriň sazlaşykly ösýän bu künjeginde çagalar baglaryny, mekdepleri, ýylda 40 müň näsagy kabul etmäge niýetlenen Saglyk öýüni, seýilgähleri we gök zolaklary gurmak meýilleşdirilýär. 



Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hödürlenilen taslamalar bilen jikme-jik tanşyp, paýtagtymyzy ösdürmegiň geljekki ugurlarynda şäher giňişliginiň döwrebap gurşawynyň döredilmeginiň esasy talapdygyny belledi. Ýaşaýyş toplumlarynda adamlaryň işlemegi, okamagy, dynç almagy, sport we döredijilik bilen meşgullanmagy üçin ähli zerur şertler üpjün edilmelidir. Şolar häzirki zaman söwda, dynç alyş we sagaldyş hyzmatlarynyň ýokary derejesine eýe bolmalydyr. 



Döwlet Baştutanymyz desgalaryň we jaýlaryň binagärlik keşbinde bolşy ýaly, olaryň ýerleşdiriliş aýratynlyklaryna birnäçe bellikleri aýtdy. Aýratyn-da, ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygynyň ýerleri kesgitlenende, onuň çäginde adamlaryň ýokary durmuş üpjünçiliginiň döredilmegine möhüm orun degişli bolmalydyr. Binalaryň ýerleşdiriliş aýratynlyklary, önümçilik-senagat toplumlarynyň we ýaşaýyş jaýlarynyň, ulag-ýol ulgamyna degişli desgalaryň çäkleri hereket edýän halkara ölçeglerine we kadalaryna doly kybap gelmelidir. Munuň özi seýsmiki howpsuzlygyň üpjün edilişi ýaly, arassaçylyk, ekologiýa kadalary babatda has-da möhümdir. Şeýle talaplaryň raýatlaryň amatly we rahat ýaşaýşyny üpjün edýändigi unudylmaly däldir diýip, milli Liderimiz nygtady. 



Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow degişli ýolbaşçylara ýüzlenip, bu ulgamda dünýäniň öňdebaryjy tejribesini hem-de häzirki zaman usullaryny öwrenmegi, hökmany suratda gurluşyk hem-de abadanlaşdyryş işlerini alyp barmak boýunça taslamalar işlenip taýýarlanylanda şolary göz öňünde tutmagy tabşyrdy. Ýaşaýyş jaýlary, çagalar baglary howpsuzlyk, adamlar üçin oňaýlylyk hem-de ekologiýa abadançylygy nukdaýnazaryndan halkara awtomobil ýollaryndan, hem-de awtobanlardan uzakda ýerleşdirilmelidir. 



Milli Liderimiz bularyň geljekki desgalar meýilleşdirilen mahalynda göz öňünde tutulmalydygyny aýdyp, gurluşyk taslamalaryna hemmetaraplaýyn baha bermek üçin ýörite topary döretmek barada görkezme berdi. 



Döwlet Baştutanymyz bu baradaky gürrüňi dowam edip, şäher düzüminiň rejeli gurluşynyň toplumlaýyn çemeleşme, takyk dolandyryş we gözegçilik esasynda gurulmalydygyny belledi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu babatda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyny mysal getirdi. Bu ýerde ulag-aragatnaşyk we beýleki ulgamlaryň hereket etmeginiň takyk hem-de oýlanyşykly ulgamy döredildi. 



Şäheriň bezegi hem örän wajypdyr, şoňa görä-de, onuň gurluşygynda köp dürli usullary ulanmak zerurdyr diýip, milli Liderimiz belledi. Täze binagärlik taslamalary täsin, özboluşly bolmalydyr. Munuň üçin binalaryň we desgalaryň bezeginde milli bezeg amaly-haşam sungatynyň usullary, döwrebap we gyzykly çözgütler döredijilikli ulanylmalydyr. 



Döwlet Baştutanymyz köçeleri, meýdançalary, seýilgähleri heýkeller hem-de çeper kompozisiýalar bilen bezemek boýunça aýratyn tabşyryklary berdi. Şolar türkmen medeniýetini, milletimiziň baýlygyny hem-de däp-dessurlaryny beýan etmelidir. Belent binalary mozaiki pannolar hem bezäp biler. Esasy wezipe — diňe bir desgalary gurmakda däl, eýsem, olaryň kömegi bilen täze giňişligi döretmekden, raýatlarymyza amatly bolar ýaly ähli şertleri üpjün etmekden ybaratdyr. 



Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şu gün hödürlenen taslamalaryň üstünde ýene-de işlemegiň zerurdygyny aýtdy. Milli Liderimiz esasy bellikleri we düýpli maslahatlary aýdyp, ýolbaşçylary daşary ýurtlaryň iň gowy tejribesini işjeň öwrenmäge, ösen ýurtlarda şäher hojalygyny netijeli guramagyň ýörelgelerini seljermäge, häzirki zaman tehnologiýalaryny, mysal üçin, Gün energiýasyny ulanmak bilen bagly tehnologiýany giňden ulanmaga çagyrdy. Şeýle hem ygallary netijeli ulanmak bolar — ýagyş suwlaryny toplaýjy ulgam ony ýörite meýdançalardaky otlary suwarmak üçin ulanmaga mümkinçilik berer. 



Paýtagtymyz — ak mermerli Aşgabadymyz diňe bir owadan we ýaşamak üçin has oňaýly şäher bolmak bilen çäklenmän, eýsem, döwrebap we uly şäher bolmalydyr. Munuň özi şäheriň durmuş üpjünçiliginiň ähli ulgamlarynyň bökdençsiz işlemeginde hem-de daşky keşbinde öz beýanyny tapmalydyr diýip, milli Liderimiz nygtady. Munuň üçin ýaş, döwrebap pikirlenmegi başarýan hünärmenleri, şol sanda Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň hem-de Döwlet çeperçilik akademiýasynyň talyplaryny işjeň çekmek zerurdyr. 



Şähergurluşyk ulgamynda özümiziň işgärler kuwwatymyzy artdyrmak üçin oňat bilim ulgamy döredildi, şony giňden ulanmak we ösdürmek, ýaş binagärleriň, dizaýnerleriň, inženerleriň döredijilik başlangyçlaryny, täzeçiliklerini höweslendirmek möhümdir diýip, döwlet Baştutanymyz belledi we bu babatda anyk tabşyryklary berdi. 



Aşgabadyň täze desgalary, ýaşaýyş toplumlary we edara binalary, binagärlik toplumlary paýtagtymyzyň ajaýyp tebigaty bilen sazlaşmalydyr diýip, milli Liderimiz aýtdy. Biz döwrebap, okgunly ösýän, açyk hem-de köpöwüşginli şäheri gurýarys. Şoňa görä-de, ýokary derejedäki arassaçylyk we tertip-düzgün, raýatlarymyzyň ähli amatlyklaryň hözirini görüp ýaşamagy üçin hemme şertleri döretmek wajypdyr. 



Döwlet Baştutanymyz şeýle hem şäheriň ekologiýasy, bagy-bossanlyga öwürmek, daşky gurşawyň täsirini gowulandyrmagyň öňdebaryjy gurallaryny, bu ulgamda dünýäniň tejribesini, serişdeleri hem-de energiýany tygşytlaýan tehnologiýalary üstünlikli ornaşdyrmak bilen bagly meselelere ünsi çekdi. 



Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hödürlenen taslamalara garamagyň we şolary ara alyp maslahatlaşmagyň jemini jemläp, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýewe Aşgabady düzümleýin ösdürmek, onuň ýol-ulag ulgamyny döwrebaplaşdyrmak, şäheri abadanlaşdyrmak, ýaşaýjylar hem-de myhmanlar üçin has oňaýly şertleri döretmek babatda anyk görkezmeleri berdi. Hususan-da, şähergurluşyk meýilnamasynyň ileri tutulýan ugurlary beýan edildi. Olara aýratyn üns bermek möhümdir. 



Ýokarda agzalyp geçilen bilermenler topary bilen bilelikde, dürli ugurly hünärmenleriň gatnaşmagynda geodezik barlaglardan başlap, desgalaryň bezegine çenli binagärlik-gurluşyk taslamalaryny işläp taýýarlamagyň ähli meselelerine milli aýratynlyklary göz öňünde tutmak bilen, toplumlaýyn we yzygiderli esasda garamak zerurdyr. Şu meseleleriň hataryna ekologiýa taýdan meýilleşdirmek, tebigy-howa aýratynlyklaryny, şol sanda ýelleriň ugry, Gün şöhleleriniň binalara düşüşi ýaly şertleri hem-de gaz geçirijileriniň, awtomobil we demir ýollaryň ýerleşişini nazara almak bilen, geljekki desgalaryň inžener-tehnologik seljermesi bilen bagly meseleler goşulmalydyr diýip nygtady. 



Ýurdumyzda amala aşyrylýan düýpli özgertmeler maksatnamasynyň çäklerinde häzirki zaman durmuş-ykdysady düzümini döretmäge iri maýa serişdeleri gönükdirilýär. Şol düzüm bolsa türkmenistanlylaryň ýaşaýyş-durmuşy hem-de döredijilikli zähmeti üçin has amatly şertleri üpjün etmäge gönükdirilendir diýip, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady. 



Mähriban Diýarymyzyň dürli künjeklerinde peýda bolýan täze obalar, etraplaryň, şäherleriň we welaýat merkezleriniň döwrebaplaşdyrylan keşbi ýurdumyzyň ähli ýerlerinde ýaýbaňlandyrylan giň gerimli özgertmeleriň ajaýyp miwesidir. Yzygiderli gurlup, ulanylmaga berilýän täze desgalar bolsa Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr. Halkymyzyň, her bir maşgalanyň, her bir raýatyň abadançylygy hakyndaky hemmetaraplaýyn alada şol syýasatyň ileri tutulýan ugrudyr. 



Umuman, bularyň ählisi ýurdumyzyň gazanýan ägirt uly üstünlikleriniň, döwlet we jemgyýetçilik durmuşynyň dürli ulgamlarynda ýetilen belent sepgitleriň aýdyň subutnamasydyr. Şunuň netijesinde, hatda ýurdumyzyň alysdaky künjeklerinde ýaşaýan türkmenistanlylaryň abadançylygy has-da ýokarlanýar. 



Aşgabatda şähergurluşyk maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň uzak möhletli netijesi onuň has rowaçlanýan, ýokary derejede ösen, kuwwatly döwletiň paýtagty hökmündäki derejesine kybap gelmelidir diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady. 



Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ýere ýygnananlara öňde goýlan wezipeleri çözmekde üstünlikleri arzuw edip, bu ýerden ugrady.

Türkmenistanyň Baýdagy we “Turkmenistan Beyik Yupek Yolunyn Yuregi” atly kitaby Halkara kosmos stansiýasynda

Russiýaly kosmonawt, Russiýa Federasiýasynyň Gahrymany we Türkmenistanyň “Prezidentiň Ýyldyzy” ordeniniň eýesi, Türkmenistanda doglan, häzirki döwürde Halkara kosmos stansiýasyndaky missiýa ýolbaşçylyk edýän Oleg Kononenko hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Gutlag iberdi.


Milli Liderimizi we ähli türkmenistanlylary Täze ýyl bilen gutlap, kosmonawt Halkara kosmos stansiýasynda Türkmenistanyň baýdagyny we döwlet Baştutanymyzyň “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” kitabyny goýmagy özi üçin uly hormat saýýandygyny aýtdy. Ol bu kitaby we baýdagy 2018-nji ýylyň 3-nji dekabrynda başlan HKS-iň nobatdaky missiýasyna öz ýany bilen almagyny mähriban Watanyna, milli Liderimiziň alyp barýan döredijilik we ählumumy ösüş syýasatyna goýýan hormatynyň nyşanydygyny nygtady.


Şeýle hem kosmonawt doglan we önüp-ösen ýurduna aýratyn gadyr goýýandygyna we onuň gazanýan üstünliklerine buýsanýandygyny belledi.


Oleg Kononenko hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa ýüzlenip, bu kitabyň ýurdumyzyň “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” şygary astynda geçýän ýylda gazanýan üstünlikleriniň kosmiki giňişlikde ählumumy ykrarnama eýe bolýandygyny alamatlandyrýandygyny nygtady.


Watandaşymyz Türkmenistanyň birnäçe ýyl mundan ozal badalga berlen kosmiki maksatnamasynyň öz ösüşini dowam etjekdigine we beýleki watandaşlarymyzyň hem ýurdumyzy şöhratlandyryp, kosmonawtlar hatarynyň üstüni ýetirjekdigine ynam bildirdi.

2019-njy ýyl ýurdumyzda «Türkmenistan-rowaçlygyň Watany» şygary astynda geçer

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň parasatly we öňdengörüjilikli syýasaty netijesinde Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň her bir ýyly uly üstünliklere, rowaçlyklara, şanly wakalara beslenýär. Garaşsyz, hemişelik Bitarap ýurdumyzda «Döwlet adam üçindir!» diýen ynsanperwer şygar üstünlikli durmuşa geçirilip, adamlaryň hal-ýagdaýy yzygiderli ýokarlanýar, olaryň ýaşaýyş-durmuş derejeleri gowulanýar, ilaty ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün etmek, ýurtda medeni-durmuş, önümçilik maksatly desgalardyr binalary gurmak boýunça giň gerimli işler alnyp barylýar.


Ýurdumyzda durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmek boýunça halk hojalygynyň ähli pudaklarynda bitirilen ägirt uly işler mähriban halkymyzy täze belentliklere ruhlandyrýar, ata Watanymyzy ösen döwletleriň hataryna çykarýar. Milli Lideriň pähim-paýhasy bilen ýetilýän belent sepgitler bolsa ýurdumyzy syýasy, ykdysady we medeni-durmuş taýdan ösdürmek boýunça kabul edilýän maksatnamalaryň üstünlikli durmuşa geçirilýändigine, onuň halkara derejesinde tutýan ornunyň barha ýokarlanýandygyna şaýatlyk edýär.


Biziň ýurdumyzda döwrüň talaplaryndan ugur alnyp we möhüm wakalaryna bagyşlanyp gadam basylýan her ýyly döwrebap atlandyrmak baradaky ýörelge indi asylly däbe öwrüldi. Bu bolsa halkymyzyň watançylyk ruhunyň we duýgularynyň ýokarlanmagyna, her bir adamyň eziz Watanymyzda durmuşa geçirilýän işlere dahylly bolmak, öz goşandyny goşmak höwesiniň artmagyna getirýär.


Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe türkmen halkynyň şöhratly taryhyna altyn harplar bilen ýazylýan uly, giň gerimli işleriň ähmiýetini giňden ýaýmak, ýurdumyzda ykdysadyýetiň ösüşini çaltlandyrmak, ösüşiň täze basgançaklaryna ýetmek ugrunda alnyp barylýan giň möçberli işleri has-da şöhratlandyrmak, ýurdumyzyň parahatçylygy üpjün etmeklige goşýan goşandyny, öňe sürýän başlangyçlaryny dünýä ýaýmak, giňden wagyz etmek, ýaş nesli Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan Watanymyza, uly buýsanç, söýgi we hormat goýmak ruhunda terbiýelemek maksady bilen, 2019-njy ýyly «Türkmenistan ‒ rowaçlygyň Watany» diýip atlandyrmak hakynda ýurdumyzyň döwlet edaralaryndan, guramalaryndan, kärhanalaryndan, iri jemgyýetçilik birleşiklerinden we raýatlarymyzdan gelip gowşan köp sanly teklipleri nazara alyp, Türkmenistanyň Mejlisi 2019-njy ýyly «Türkmenistan ‒ rowaçlygyň Watany» diýip yglan etmegi karar etdi.

Pudaklaýyn forumlar — 2018: Ýurdumyzyň ykdysady kuwwatynyň artmagynyň aýnasy

Dünýäniň esasy kompaniýalarynyň gatnaşmagynda ýurdumyzda geçirilýän giň möçberli pudaklaýyn hem-de köpugurly ykdysady forumlar netijeli işewür gatnaşyklaryň aýdyň we mazmuny boýunça baý görnüşleriniň birine öwrüldi. Şolar ysnyşykly işewür gatnaşyklary ýola goýmaga, dürli ugurlar boýunça halkara söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyň täze ýollaryny gözlemäge gönükdirilendir. 

Şu mesele boýunça 2018-nji ýylyň synynda döwlet Garaşsyzlygynyň 27 ýyllygyna bagyşlanan ýurdumyzyň ykdysady gazananlarynyň sergisini aýratyn bellemek bolar. 

Her ýyl guralýan gözden geçirilişiň çäklerinde ägirt uly özgertmeler ýoly bilen ösüşe tarap ynamly öňe barýan ýurdumyzy mundan beýläk-de ösdürmek maksadynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda alnyp barylýan giň möçberli işleriň üstünligi görkezildi. Sergide hödürlenen gymmatlyklar ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşinde deňsiz-taýsyz gazananlaryny aýdyňlyk bilen görkezdi. Munuň özi halkymyzyň häzirki bagtyýar durmuşynyň esasy bolup durýar. Şu maksada ýetmek üçin ähli pudaklarda “Döwlet adam üçindir!” diýen şygar astynda düýpli özgertmeler amala aşyrylýar. 

Milli Liderimiziň bu serginiň açylmagy mynasybetli iberen Gutlagynda: “Türkmenistan halkara bileleşikde öz mynasyp ornuny eýelemek bilen, dürli ugurlar boýunça özara bähbitli hyzmatdaşlygy has-da giňeldip we oňyn başlangyçlary öňe sürüp, dünýä jemgyýetçiliginiň öňünde uly abraýa we hormata eýe bolýar. Ýurdumyzyň halk hojalyk toplumyny innowasion ýoly bilen ösdürmek, senagaty diwersifikasiýalaşdyrmak, milli ykdysadyýetiň kuwwatyny has-da artdyrmak, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini yzygiderli ýokarlandyrmak, dünýäniň ykdysady giňişligine doly möçberli goşulyşmak döwlet syýasatynyň esasyny düzýär” diýlip bellenilýär. 

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň üstünlikli durmuşa geçirýän syýasatynyň hut şu esasy ugry forumyň häsiýetini kesgitledi. Onda ýangyç-energetika toplumynyň, obasenagat toplumynyň, gurluşygyň, ulag-aragatnaşyk ulgamynyň, saglygy goraýşyň, ylmyň, bilimiň, medeniýetiň, sportuň, syýahatçylygyň hem-de beýleki ugurlaryň okgunly ösüşi görkezildi. Sergi halk hojalygynyň dürli pudaklarynyň hormatly Prezidentimiziň başyny başlan döwlet, milli, pudaklaýyn maksatnamalaryny durmuşa geçirmekdäki mümkinçilikleriniň goşandyny şöhlelendirdi. Şol maksatnamalar bolsa ýurdumyzyň rowaçlanmagyna, halkymyzyň hal-ýagdaýynyň has-da gowulandyrylmagyna, adamlaryň zähmet çekmegi we dynç almagy üçin mynasyp şertleriň döredilmegine gönükdirilendir. 

Ýangyç-energetika toplumy giň diwarlykda görkezildi. Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda hem-de şu ýyl ulanmaga berlen tebigy gazdan karbamid önümçiligi boýunça “Garabogazkarbamid” zawodynyň eksport hem-de daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan täze önümlerine esasy orun berildi. 

Sergide ýurdumyzyň telekeçileri we haryt öndürijileri öz mümkinçiliklerini görkezdiler. Şolaryň sany ykdysadyýetiň döwlete degişli bolmadyk bölegine milli Liderimiziň goldaw bermegi boýunça yzygiderli çäreleriň geçirilmegi netijesinde ýylsaýyn artýar. Häzirki wagtda türkmen kompaniýalary ähli ulgamlarda daşary ýurtly şereketler bilen deň derejede bäsleşýärler. 

Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň welaýatlary ösdürmek boýunça strategiýasyna laýyklykda, soňky ýyllarda welaýatlaryň hem-de etraplaryň, ak mermerli paýtagtymyzyň keşbi barha özgerýär. Şolarda durmuş ulgamynyň desgalary, edara binalary, ýokary amatlykly ýaşaýyş jaýlary, önümçilik kärhanalary yzygiderli ulanmaga berilýär. Degişli pudaklaýyn edaralaryň hem-de pudagyň iri kärhanalarynyň diwarlyklarynda ýurdumyzyň gurluşyk senagatynyň ösüş depgini, onuň aýdyň üstünlikleri has doly görkezildi. 

Döwrebap ulag düzüminiň bolmagy hem-de bu ulgamda ilata ýokary hilli we elýeterli ulag hyzmatlarynyň hödürlenilmegi ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň yzygiderli ösüşiniň möhüm bölegi bolup durýar. Hut şulary hem bu ýerde ýerleşdirilen diwarlyklar aýdyňlyk bilen görkezdi. 

Bu sergi türkmen önüm öndürijileriniň işini ilerletmek üçin netijeli çäre bolmak bilen çäklenmän, eýsem, iň täze tehnologiýalar netijesinde ýakyn geljekde ýurdumyzyň nähili keşbe eýe boljakdygyny göz öňüne getirmäge mümkinçilik berdi. 

Serginiň esasy ugurlarynyň biri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen sentýabr aýynda Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda Garagum sährasynyň üsti bilen üstünlikli geçirilen “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisi bilen baglanyşykly boldy. Ýurdumyzyň sport durmuşynda uly ähmiýete eýe bolan bu waka eziz Watanymyzyň bedenterbiýäni we sporty ösdürmekde gazanan üstünliklerini wagyz etmekde anyk orna eýe boldy hem-de türkmen döwletiniň parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasatynyň ajaýyp subutnamalarynyň birine öwrüldi. 

“Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň esasy ugurlary” atly ylmy-amaly maslahatyň barşynda halkara ykdysady gatnaşyklary, bazar gatnaşyklaryny, bank işini giňeltmegiň, önümçilige innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmagyň, durmuş syýasatynyň möhüm meseleleri we beýlekiler giňden beýan edildi. 

Giň möçberli toplumlaýyn maksatnamalarda, ilkinji nobatda bolsa, “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2018 — 2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda” ýurdumyzyň önümçilik kuwwatyny döwrebaplaşdyrmak, häzirki zaman tehnologiýalaryna daýanýan düzümi döretmek göz öňünde tutulýar. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öňdebaryjy işläp taýýarlamalary giňden ornaşdyrmak arkaly daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň hem-de daşary ýurtlara iberilýän önümleriň çykarylýan möçberleriniň artdyrylmagyny ilkinji nobatdaky wezipeleriň hatarynda kesgitledi. 

Türkmenistanyň ykdysady strategiýa laýyklykda, bazar gatnaşyklaryna yzygiderli we tapgyrlaýyn geçmegi ýurdumyzy senagat taýdan ösen döwlete öwürmek boýunça toplumlaýyn çäreleri durmuşa geçirmek bilen utgaşdyryldy. Senagat pudaklarynda amala aşyrylýan özgertmeler ýokary tehnologiýaly kärhanalary döretmäge, baý tebigy serişdeleriň binýadynda öndürilýän bäsdeşlige ukyply önümleriň mukdaryny artdyrmaga hem-de milli ykdysadyýetimizi diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmäge gönükdirilendir. 

Häzirki döwürde ýurdumyzyň ähli sebitlerinde kärhanalary tehnologiýa taýdan döwrebaplaşdyrmak boýunça giň möçberli işler alnyp barylýar. Öňde goýlan wezipeleriň üstünlikli çözülmegi önümçilikleriň yzygiderli ösmegine, tehniki babatda döwrebap enjamlaşdyrylmagyna, iri maýa goýumlaryny özleşdirmäge, önümçilik kuwwatlyklaryny artdyrmaga ýardam edýär. Şunuň bilen birlikde, ýerli çig mal serişdelerini gaýtadan işlemek boýunça täze toplumlaryň işe girizilmegi ykdysady ösüş üçin binýadyň döredilmegini, ýurdumyzyň bazarlarynda haryt bolçulygynyň üpjün edilmegini, eksport kuwwatynyň artdyrylmagyny şertlendirýär. 

Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen 31-nji ýanwar — 2-nji fewral aralygynda guralan senagat önümleriniň, enjamlarynyň döwrebap tehnologiýalarynyň halkara sergisiniň ähmiýetini bellemelidiris. Ýöriteleşdirilen gözden geçiriliş milli ykdysadyýetimiziň innowasiýa ösüş ýolunda gazanan ägirt uly sepgitlerini we mümkinçiliklerini, şeýle hem Germaniýadan, Fransiýadan, Italiýadan, Malaýziýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Eýrandan, Türkiýeden, Russiýadan, Bolgariýadan, Özbegistandan, Azerbaýjandan we beýleki ýurtlardan elliden gowrak kompaniýanyň we guramanyň öňdebaryjy tejribelerini we işläp taýýarlamalaryny görkezdi. 

Serginiň ugurlary örän köpdürli bolup, ýurdumyzyň döwlet hem-de telekeçi düzümleriniň, daşary ýurt kompaniýalarynyň diwarlyklary we bölümleri ýangyç-energetika toplumynda, ulag, aragatnaşyk, gurluşyk ulgamlarynda, gaýtadan işleýän senagatda, himiýa we dokma senagatynda, gurluşyk serişdeleriniň we azyk önümleriniň önümçiliginde, söwdada... bilelikdäki taslamalary hem-de maksatnamalary durmuşa geçirmekde hyzmatdaşlygyň üstünliklerini we netijelerini doly derejede açyp görkezdi. 

Gözden geçirilişe daşary ýurtlardan gatnaşanlaryň hatarynda “Dragon Oil”, “Schlumberger Logelco Inc.”, “Sсhneider Electric” we “Alstom”, “Thales International”, “Sifal”, “Oberthur”, “Airbus Defense & Space”, “Total”, “Malaysia External Trade Development Corporation”, “Izmir Free Zone” hem-de “Anzali Free Zone Organization” türk kompaniýalary, “Brik global” (BAE), “Рars Khooshe Pardaz Co.”, “Еmpero”, “ООО Çinta”, “TM Trade Limited Co.”, “Aermec s.p.a.”, “Medical Kasra Behdis”, “Lonati s.p.a”, “BMW”, “Autohaus GMBH”, “Daewoo” ýaly dünýäniň iri kompaniýalary bar. 

Döwlet düzümleriniň we ýurdumyzyň kärhanalarynyň hem-de hususy kompaniýalaryň diwarlyklary daşary ýurtly myhmanlaryň aýratyn ünsüni çekdi. 

Senagat önümleriniň, enjamlarynyň we döwrebap tehnologiýalaryň halkara sergisiniň çäginde işewürlik duşuşyklary geçirildi. Şolaryň barşynda netijeli hyzmatdaşlygyň geljegi uly ugurlary anyklaşdyryldy. 

Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe beýleki pudaklar bilen bir hatarda, halyçylyk we dokma pudaklarynda hem uly üstünlikler gazanyldy. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow milli ykdysadyýetimiziň bu ileri tutulýan ulgamlaryny ösdürmäge, nesilden-nesle geçirilip gelinýän gadymy halyçylyk sungatymyzy dünýä ýaýmaga, türkmen halylarynyň gadymy nusgalaryny dikeltmäge uly üns berýär. 

Gönükdirilýän ägirt uly maýa goýumlarynyň netijesinde daşky gurşawy goramagyň ölçeglerine kybap gelýän iň täze ýokary tehnologiýaly enjamlar bilen üpjün edilen täze dokma toplumlary, haly fabrikleri gurulýar hem-de ulanmaga berilýär. Döwrebap toplumlarda dünýä bazarlarynda uly islegden peýdalanýan ýokary hilli dokma önümleriniň, örän owadan türkmen halylarynyň önümçiligi ýola goýuldy. Pudagyň ösüşinde oňyn özgerişlikler bolup geçýär. Munuň şeýledigine halkara guramalar tarapyndan täze açylan dokma kärhanalaryna güwänamalaryň gowşurylmagy hem şaýatlyk edýär. 

Şu ýylyň maý aýynda geçirilen Türkmenistanyň dokma we haly önümleriniň halkara sergisi hem-de Türkmen halyşynaslarynyň bütindünýä jemgyýetiniň XVIII mejlisi bu pudaklaryň gazanan üstünlikleri bilen bir hatarda dünýäde barha berk orny eýeleýän garaşsyz döwletimiziň ykdysady kuwwatyny görkezdi. 

Daşary ýurtlaryň ýigrimisinden gatnaşyjy kompaniýalaryň uly düzümi dünýäniň işewür toparlarynyň depginli ösýän ýurdumyza bolan gyzyklanmasyny, geljegi uly türkmen bazarynda ornuny berkitmek, täze hyzmatdaşlar üçin bolsa göni gatnaşyklary ýola goýmaga bolan isleglerini tassyklady. 

Dokma önümleriniň bölümleri we diwarlyklary pudagyň ähli ugurlaryny — güwälendirilen nah ýüplügi we ýüpegi işläp taýýarlamakdan döwrebap bezegiň kadalaryna kybap gelýän taýýar önümleriň çykarylmagyna çenli iş ugurlaryny görkezdi. “Türkmenistanda öndürildi” diýen nyşanly ekologiýa taýdan arassa pagtadan öndürilen önümler — ýurdumyzyň eksportynyň möhüm ugurlarynyň biri häzir ähli ýerde ykrar edilýän milli nyşan bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belleýär. 

Serginiň aýratyn bölümi ýüpekçilige bagyşlandy. Bu ugur ata-babalarymyzyň hemişe özboluşly hünärmentçiligi bolupdyr. Beýik Ýüpek ýolunyň söwda ugurlaryndaky iri merkezleriň biri bolan Gadymy Merwiň altyna deň görlen, Gündogaryň we Günbataryň bazarlarynda uly islegden peýdalanan ajaýyp ýüpek matalary bilen şöhratlanandygy hemmä bellidir. Ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda ýerleşen halyçylyk kärhanalarynda çeper elli ussat gelin-gyzlarymyzyň döredýän däbe öwrülen döwrebap haly önümleriniň köpdürlüligini owadan sergi özünde jemledi. Ýüňi ýokary hilli ýüplügiň önümçiligi üçin çig mal bolup hyzmat edýän belli saryja goýunlaryň tohumlary, ösümlikleriň reňkleriniň esasynda ony boýamagyň iň täze tehnologiýalary, kämil dokma dokaýjy tehnikalary — bularyň ählisini sergide görmek boldy. 

Sergide dokma önümçiliginiň galyndylaryny ikinji gezek gaýtadan işleýän täze pudaklaýyn kärhananyň önümleri hem ilkinji gezek görkezildi. 

Ýurdumyzyň dokma senagatyny depginli ösdürmegiň strategiýasynda halkara hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagyna, öňdebaryjy enjamlary öndürijiler bilen ýygjam hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň ýola goýulmagyna, önümçilige täze tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyna möhüm orun berilýär. Şunuň bilen baglylykda, her ýylky pudaklaýyn gözden geçirilişlerde, ilkinji nobatda, işiň aýratynlyklary hem-de türkmen kärhanalarynyň sarp edijiligi nazara alnyp, täzelikler görkezilýär. Daşary ýurtly gatnaşyjylaryň hatarynda “Rieter” şweýsar kompaniýasy we Germaniýadan, Italiýadan, Belgiýadan, Türkiýeden birnäçe beýleki öndürijiler hem-de enjamlary iberijiler bar. 

Türkmen halylary barada “Janly rowaýat” we “Arşyň nepisligi” diýen ajaýyp kitaplary ýazan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli goldawy hem-de şahsy goşandy netijesinde, milli halyçylygyň şöhratly däplerini has-da artdyrmak mynasyp dowamyna eýe boldy. Şu babatda Türkmen halyşynaslarynyň bütindünýä jemgyýetiniň XVIII mejlisiniň ähmiýetini bellemek gerek. Oňa taryhçy alymlar, sungaty öwrenijiler, bilermenler, ussat halyçylar, bu gymmatly önümleri toplaýjylar, Germaniýadan, Türkiýeden täze tehnologiýalary işläp taýýarlaýjylar, Eýran Yslam Respublikasynyň Gülüstan welaýatynyň halyçylar assosiasiýasynyň, Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň Owganystandaky bölüminiň, Özbegistanyň milli medeniýet merkeziniň wekilleri we beýlekiler gatnaşdylar. 

Maslahatyň gün tertibine türkmen halkynyň ruhy we medeni mirasyny aýawly gorap saklamak hem-de giňden wagyz etmek wezipelerini çözmekde gazanylanlar, elde haly dokamagyň we amaly-haşam sungatynyň beýleki görnüşleriniň milli däpleriniň ösdürilişi, pudaga iň täze senagat tehnologiýalarynyň ornaşdyrylyşy baradaky meseleler girizildi. Çykyşlaryň mazmuny gadymy haly gölleriniň gelip çykyşynyň taryhy we aýratynlyklary babatda ylmy-barlaglaryň netijelerini, beýleki ýurtlarda hem-de dürli taryhy eýýamlarda halyçylyk sungatynyň ösüşi baradaky gürrüňleri özünde jemledi. 

Söwda toplumy — durmuş abadançylygynyň aýdyň görkezijisi, öndürijileriň hem-de sarp edijileriň hakyky we her günki gatnaşyklarynyň ulgamy. Şu babatda söwdanyň we hyzmatlaryň ösüşiniň ýokary derejesi durmuşa geçirilýän milli maksatnamalaryň üstünliklidiginiň möhüm görkezijisidir. 

Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, Türkmenistan ähli ugurlar boýunça söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin uly mümkinçiliklere eýedir. Häzirki wagtda amala aşyrylýan özgertmeler, oba hojalyk toplumyna bazar usullarynyň ornaşdyrylmagy ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň depginli ösüşini höweslendirýär, bu bolsa, ilkinji nobatda, içerki söwdanyň möçberiniň artmagynda hem öz beýanyny tapýar. Soňky ýyllarda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet ösüşiniň çuňňur oýlanyşykly strategiýasy netijesinde, telekeçilik işjeňligi ep-esli ýokarlandy, işewürlik we hyzmatlar ulgamynda döwrebap usullar ulanylýar, harytlaryň bäsdeşlige ukyplylygyny artdyrmak hem-de ylmy esasda önüm öndürilişini köpeltmek üçin şertler döredildi. Munuň subutnamasy hökmünde şu ýylyň iýun aýynda geçirilen “Söwda we hyzmat — 2018” atly sergi-ýarmarkasyny ýatlamak möhümdir. Şonda Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň kärhanalarynyň hem-de düzümleriniň 50-den gowragy milli söwda ulgamynyň kuwwatyny, onuň ösüşini, içerki bazaryň, haryt öndürijileriniň eksport mümkinçilikleriniň artyşyny hem-de hyzmatlaryň dürli görnüşlerini görkezdiler. 

Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe halk hojalygynyň beýleki pudaklary bilen bir hatarda, energetika senagatyny döwrebaplaşdyrmak üçin hem hemme şertler döredildi. “Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň 2011 — 2030-njy ýyllar üçin Milli maksatnamasyna” we “Türkmenistanyň elektroenergetika pudagyny ösdürmegiň 2013 — 2020-nji ýyllar üçin maksatnamasyna” laýyklykda, elektroenergiýanyň öndürilişiniň mukdary artýar. 

Häzirki wagtda milli ykdysadyýetimiziň bu ugrunyň ösüşiniň gazanylan ýokary depginleri içerki bazaryň isleglerini doly kanagatlandyrmaga hem-de elektroenergiýanyň eksport edilişiniň möçberini yzygiderli artdyrmaga mümkinçilik berýär. Bu pudagyň kuwwatynyň ep-esli derejede ýokarlanmagy güýçli elektrostansiýalaryň gurulmagy, elektrik geçirijileriň täze şahalarynyň çekilmegi, energetika düzümleriniň we daşarky yşyklandyryş ulgamlarynyň täzelenmegi netijesinde mümkin boldy. 

Türkmenistan iri möçberli energetika taslamalaryny durmuşa geçirip, halkara pudaklaýyn hyzmatdaşlyga hem uly üns berýär diýip, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow belleýär. Energiýa serişdeleriniň daşary ýurtly sarp edijilere durnukly we ygtybarly iberilişini üpjün etmek şol hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. 

Sentýabrda geçirilen “Türkmenistanyň energetika senagatynyň ösüşiniň esasy ugurlary” atly halkara sergi hem-de maslahat energetika pudagynyň üstünlikleri bilen tanyşmaga, ony mundan beýläk-de ösdürmegiň we onuň geljegi barada maglumatlary alyşmaga, geljegi uly taslamalary, energiýa tygşytlaýjy tehnologiýalary hem-de gaýtadan dikeldilen energiýa çeşmelerini netijeli peýdalanmagyň möhüm meselelerini öňe sürmäge we ara alyp maslahatlaşmaga, özara hyzmatdaşlygyň ugurlaryny kesgitlemäge giň mümkinçilikleri döretdi. 

Maslahata gatnaşyjylaryň her ýyl artýan sany, hususan-da, dünýäniň elektroenergetika kompaniýalarynyň, ýurdumyzyň pudaklaýyn düzümleriniň hem-de hususy işewürligiň wekilleriniň 160-synyň gatnaşmagy bu pudagyň ýokary depginli ösüşiniň, ýakyn hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ýola goýmaga daşary ýurtlaryň hem-de ýurdumyzyň işewür toparlarynyň uly gyzyklanma bildirýändiginiň subutnamasydyr. 

Ýurdumyzyň energetika ulgamynyň ösüşine özlerini energiýa desgalaryny gurmak, elektrik geçiriji şahalary çekmek, bejeriş-abatlaýyş we işe goýberiş işlerini alyp barmak ulgamynda üstünlikli görkezen hususy kärhanalaryň hem saldamly goşant goşýandygyny bellemek möhümdir. Türkmenistana häzirki zamanyň ýöriteleşdirilen enjamlaryny we abzallaryny, belli öndürijileriň ekologiýa taýdan arassa tehnologiýa täzeliklerini iberýän kompaniýalar döwrebaplaşdyrylan pudaklaýyn düzümiň kemala gelmegine ýardam berýär. Bu bolsa milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň önümçilik desgalaryny tehnologiýa taýdan enjamlaşdyrmakda bildirýän möhüm talaplarynyň biridir. Ýokarda nygtalyp geçilişi ýaly, ýurdumyzda ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmak, onuň köpugurlylygyny döretmek maksady bilen, iri möçberli özgertmeler amala aşyrylýar, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmegiň hem-de eksport ugurly önümleri çykarmagyň möçberlerini artdyrmak boýunça maksatlaýyn işler durmuşa geçirilýär. Innowasion önümçilikleri döretmek boýunça geçirilýän düýpli işleriň çäklerinde, daşary ýurtlara ugradylýan harytlaryň sanawy ep-esli artdy hem-de eksport kuwwatly ösdürilýär. 

Bu ugurdaky ösüşlere beslenen özgertmeleriň netijeleri 4-nji dekabrda geçirilen importyň ornuny tutýan önümçilik tehnologiýalarynyň halkara sergisinde görkezildi. Sergä ýurdumyzyň döwlet we hususy düzümleriniň, Ýewropadan we GDA-dan kompaniýalaryň 90-a golaýy gatnaşdy. 

Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen geçirilen sergi bu ulgamda ýurdumyzyň bazarynyň üstünliklerini we mümkinçiliklerini, daşary ýurtlaryň enjamlary öndürijileriniň öňdebaryjy tejribesini hem-de işläp taýýarlamalaryny görkezdi. Türkmenistanyň senagat kuwwatyny artdyrmakda, ykdysadyýetiň ösüşiň innowasion ýoluna düşmeginde, senagatyň täze ugurlaryny höweslendirmegiň hasabyna pudagy ösdürmekde döwlet-hususy hyzmatdaşlygyna möhüm orun berilýär. Ýurdumyzyň haryt öndürijilerine ýardam etmek boýunça hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan syýasaty netijesinde, ähli ýerlerde importyň ornuny tutýan harytlary — gurluşyk serişdelerini, dokma, mineral dökünleri, durmuşda ulanylýan himiýa önümlerini, mebelleri çykarýan kärhanalar açylýar. 

Serginiň agramly bölegi türkmen işewürligini ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň birine — önümçilige tehnologik täzelikleri ornaşdyrmagyň esasynda importyň ornuny tutýan senagat we oba hojalyk toplumlarynyň döredilişine bagyşlandy. Ekologiýa taýdan arassa ýerli çig malyň esasynda azyk önümleriniň giň görnüşlerini çykarmak ýola goýuldy. 

Sergi diwarlyklarynda ekerançylyk meýdanlarynda we milli Liderimiz tarapyndan obasenagat toplumynda importyň ornuny tutýan syýasatyň möhüm ugry hökmünde kesgitlenen ýyladyşhanalarda ösdürilip ýetişdirilen gök, bakja önümleriniň, miweleriň köp görnüşleri bar. 

Daşary ýurtly sergä gatnaşyjylar depginli ösýän türkmen bazarynyň isleglerini nazarda tutup, işewürlik pikirleriniň uly toplumyny taýýarladylar. 

Gözden geçirilişiň çäklerinde halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak boýunça ikitaraplaýyn resminamalaryň birnäçesine gol çekilendigini hem-de duşuşyklaryň geçirilendigini bellemek gerek. Duşuşyklarda söwda-ykdysady gatnaşyklaryň geljegi, haryt öndürijileriň arasynda göni gatnaşyklary ýola goýmagyň, daşary ýurt kompaniýalarynyň gatnaşmagynda bilelikdäki kärhanalary döretmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. 

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň amala aşyrýan syýasaty netijesinde ýurdumyzda geçirilýän ençeme köpugurly we hünär ugurly ykdysady sergiler dünýäniň işewür jemgyýetçiliginiň wekilleriniň barha köp sanlysynyň ünsüni çekýär hem-de daşary ýurtlarda ýurdumyzyň önümleriniň wagyz edilmeginde anyk orna eýe bolýar, şol önümler hil derejesiniň hem-de ekologiýa howpsuzlygynyň halkara güwänamalaryna mynasyp boldy. Bularyň ählisi Türkmenistanyň eksport kuwwatynyň artmagyna, ýurdumyzyň dünýäniň ösen senagat döwletleriniň hataryna çykmagyna ýardam berýär.

Türkmenistanyň Prezidenti wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi

Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň käbir orunbasarlarynyň, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň birnäçesiniň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda göni aragatnaşyk arkaly nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. 

Iş maslahatynyň gün tertibine ýurdumyzy mundan beýläk-de durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň wajyp meseleleri, türkmenistanlylaryň abadan durmuşy, döredijilikli zähmeti üçin zerur şertleriň döredilmegine gönükdirilen giň möçberli özgertmeler maksatnamalarynyň amala aşyrylyşy hem-de döwlet durmuşyna degişli birnäçe möhüm meseleler girizildi. 

Hormatly Prezidentimiz wideoşekilli iş maslahatyny açyp, ilki bilen, göni aragatnaşyga Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýewi çagyrdy. Wise-premýer ýurdumyzyň welaýatlarynda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy, oba hojalygynda ýaýbaňlandyrylan özgertmeleri işjeňleşdirmek boýunça döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. 

Wise-premýeriň döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa hasabat berşi ýaly, Ahal, Mary, Lebap we Daşoguz welaýatlarynda pagta ýygymy tamamlaýjy tapgyrda alnyp barylýar. Şu güne çenli ýurdumyz boýunça jemi 1 million 99 müň 236 tonna “ak altyn”, şol sanda Ahal welaýatynda 231 müň 542 tonna, Mary welaýatynda 335 müň 914 tonna, Lebap welaýatynda 301 müň 555 tonna, Daşoguz welaýatynda 230 müň 225 tonna hasyl taýýarlanyldy. 

Häzirki döwürde güýzlük bugdaý ekilen meýdanlarda ilkinji ösüş suwy tutulýar we maýsalar mineral dökünler bilen iýmitlendirilýär. Şeýle hem sürüm işleri we ýaz ekişine ýerleri, tehnikany taýýarlamak çäreleri ýaýbaňlandyryldy. 

Hususy oba hojalyk önümlerini öndürijiler bilen degişli işler alnyp barylýar. Olar täze ýyldan başlap gowaça, bugdaý, gök we bakja ekinlerini ösdürip ýetişdirmek işlerine girişerler. Şu maksat bilen olara sebitlerde döredilen ýörite ýer gaznalaryndan ýer bölünip berildi. 

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, Halk Maslahatynyň taryhy çözgütlerine laýyklykda, oba hojalygynda amala aşyrylýan düýpli özgertmeleri hemişe üns merkezinde saklamagy tabşyrdy. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şu ugurda alnyp barylýan işleriň döwrüň talabyna laýyk gelýändigini we ylmy taýdan esaslandyrylandygyny belläp, bu babatda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi. 

Şeýle hem döwlet Baştutanymyz pagta hasylyny ýokary hilli gaýtadan işlemegiň, ýerleri ekişe taýýarlamakda ähli agrotehniki kadalaryň berk berjaý edilmeginiň wajypdygyna ünsi çekdi. 

Soňra göni aragatnaşyga Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Gylyjow çagyryldy. Wise-premýer gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, şeýle hem Türkiýe Respublikasynyň eksport harytlarynyň sergisiniň netijeleri barada hasabat berdi. 

Sergä Türkiýäniň wekilçilikli düzümleriniň uly topary, ýurdumyz bilen netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge gyzyklanma bildirýän kompaniýalarynyň we şereketleriniň 70-e golaýynyň ýolbaşçylary hem-de hünärmenleri gatnaşdylar. Sergide senagat pudaklary, oba hojalygy üçin enjamlar, gurluşyk serişdeleri, durmuş tehnikasy hem-de elektronika enjamlary, mebeller, dokma önümleri, durmuş himiýasyna degişli serişdeler, parfýumeriýa we azyk senagatynyň önümleri hem-de beýleki harytlar görkezildi. 

Onuň çäklerinde ýurdumyzyň telekeçileri we türk kompaniýalarynyň ýolbaşçylary azyk senagaty we ýyladyşhana hojalyklary üçin ýokary tehnologiýaly enjamlary, metal gurnamalaryny we beýleki gurluşyk serişdelerini satyn almak üçin şertnamalary baglaşdylar.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, dostlukly türkmen-türk gatnaşyklarynyň ýokary derejä eýedigini kanagatlanma bilen belledi. Onuň sazlaşykly ösüşi köpugurly uzak möhletleýin hyzmatdaşlyga uly gyzyklanma bildirilýändigini äşgär edýär. 

Netijeli söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk, türkmen bazarynda öz ornuny pugtalandyrmaga gyzyklanma bildirýän hem-de dürli ugurlarda birnäçe bilelikdäki wajyp taslamalary durmuşa geçirýän iri türk işewürleri bilen köpýyllyk gatnaşyklar döwletara hyzmatdaşlygyň netijeli häsiýete eýe bolýandygynyň nobatdaky subutnamasydyr. 

Munuň özi Orta Aziýa, Orta we Ýakyn Gündogar sebitlerinde söwda gatnaşyklarynyň ösdürilmegine, sebitara hyzmatdaşlygyň täze ulgamynyň ýola goýulmagyna oňyn täsir edýär diýip, milli Liderimiz belledi. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda geçirilýän halkara sergileriň ähmiýeti bellenildi. Olar beýleki ýurtlar bilen özara peýdaly hyzmatdaşlygyň ösdürilmegini şertlendirýär. Şu görnüşdäki gatnaşyklary mundan beýläk-de ýokary derejede dowam etmek zerurdyr diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. 

Bu çäreleriň ägirt uly ähmiýetiniň bardygyny belläp, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde bu çäreleriň yzygiderli beýan edilmelidigini aýtdy hem-de wise-premýerler Ç.Gylyjowa we B.Abdyýewa bu babatda anyk tabşyryklary berdi. 

Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýew döwlet Baştutanymyza Aşgabat — Türkmenabat ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň geçjek ugrunyň umumy çyzgysy we onuň tehniki aýratynlyklary barada şekiller arkaly hasabat berdi. Bu ýoluň ugrunda tölegli terminallary, myhmanhanalary, awtoduralgalary we beýleki inžener-kommunikasiýa degişli desgalary bolan dynç alyş ýerlerini döretmek meýilleşdirilýär. 

Taslama laýyklykda, umumy uzynlygy 600 kilometre, ini bolsa 34 metre barabar bolan bu ýol ýokary halkara ölçegler esasynda abadanlaşdyrylar. Onuň ugrunda tehniki hyzmat bölümleri, ýol hyzmat gulluklary göz öňünde tutuldy. 

Milli Liderimiz ýurdumyzda ýol-ulag düzüminiň mümkinçiliklerini döwrebaplaşdyrmak we ösdürmek boýunça ýaýbaňlandyrylan syýasaty durmuşa geçirmegiň çäklerinde täze ulag ýolunyň ähmiýetini belläp, oňa sebit we sebitara ulag-aragatnaşyk düzüminiň möhüm bölegi hökmünde garalmalydygyny, munuň bolsa Türkmenistanyň ulag ulgamynda özara bähbitli hyzmatdaşlyk meseleleri boýunça eýeleýän ornuny kesgitleýändigini aýtdy. Munuň özi durnukly ösüş maksatlaryna ýetmekde möhüm ähmiýete eýedir. 

Gysga döwrüň içinde Türkmenistan durmuş-ykdysady taýdan ösüş maksatlary bilen bir hatarda, özboluşly ulag-aragatnaşyk düzümine degişli desgalaryň gurluşygy we şolaryň ulanylmaga berilmegi babatda ýokary netijelere eýe boldy diýip, döwlet Baştutanymyz belledi. Bol suwly Amyderýanyň üstünden geçýän täze häzirki zaman awtomobil we demir ýol köprüleri gurlup, ulanmaga berildi. 

Soňky döwürde amala aşyrylan ähmiýetli taslamalaryň hatarynda Aşgabadyň döwrebap Halkara howa menzili, Türkmenbaşynyň Halkara deňiz porty bar. Bular ýokary halkara ölçeglere doly kybap gelýär. Aşgabat — Türkmenabat awtomobil ýolunyň çekilmegi logistiki hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmaga, halkara ulag-üstaşyr düzümi giňeltmäge, goňşy ýurtlaryň arasynda söwda dolanyşygyny, eksport we üstaşyr harytlaryň mukdaryny artdyrmaga mümkinçilik berer diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi hem-de hödürlenilen taslama boýunça alnyp barylýan guramaçylyk işlerini makullap, wise-premýere ony iş ýüzünde durmuşa geçirmek bilen baglanyşykly ähli meseleleri gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. 

Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz gurluşyk we beýleki degişli işleriň ýokary hilli hem-de öz wagtynda ýerine ýetirilmeginiň möhüm talap bolup durýandygyna ünsi çekdi. 

Göni aragatnaşykda geçirilýän iş maslahaty ýurdumyzyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň başlygy H.Gurbanowyň hasabaty bilen dowam etdi. Ol dürli pudaklarda we ulgamlarda statistiki seljerme işleriniň geçirilişi, şeýle hem milli statistika gullugynyň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. 

Bu ulgamda BMG-niň Ösüş Maksatnamasy we beýleki abraýly halkara guramalar bilen işjeň hyzmatdaşlyk ýola goýuldy. Statistiki maglumatlary ýygnamak, gaýtadan işlemek we seljermek babatda dünýä tejribelerini, halkara kadalary we ülňüleri ornaşdyrmagyň esasynda döwlet statistika ulgamyny döwrebaplaşdyrmak, hünärmenler üçin okuw sapaklaryny geçirmek, döwlet statistika gullugyny häzirki zaman enjamlary bilen üpjün etmek özara gatnaşyklaryň esasy ugurlary bolup durýar. 

2022-nji ýylda ählumumy ilat ýazuwyny we Türkmenistanyň ýaşaýyş jaý gaznasyny geçirmäge görülýän taýýarlyk işlerine badalga berildi. Bu çäre BMG-niň Ykdysady we Durmuş Geňeşi tarapyndan kabul edilen “2020-nji ýylda Ilat ýazuwynyň we ýaşaýyş jaý gaznasynyň Bütindünýä maksatnamasynyň” Kararnamasyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde guralar. 

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, statistika ulgamyny mundan beýläk-de ösdürmegiň wajypdygyny belledi. Ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ýagdaýyny, bolup geçýän dürli durmuş we ykdysady özgerişleri, olar baradaky maglumatlary ýygnamagyň, işläp taýýarlamagyň, seljermegiň hem-de umumylaşdyrmagyň kanunalaýyklygyny hemmetaraplaýyn we düýpli öwrenmek statistika ulgamynyň möhüm wezipesi bolup durýar. 

Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, statistika gullugy, birinjiden, ähli öwrenilýän ýagdaýlara toplumlaýyn häsiýetnama bermelidir, şolaryň arasynda bar bolan özara gatnaşyklary ýüze çykarmalydyr, şeýlelikde, bu ýagdaýyň öz ösüşinde haýsy derejä ýetendigine göz ýetirmäge hem-de baha bermäge mümkinçilik döretmelidir. 

Ikinjiden bolsa, statistika edaralary bu ýagdaýlaryň ösüş tizligini jikme-jik öwrenmelidir, bolup geçýän üýtgemeleriň kanunalaýyklygyny ýüze çykarmalydyr we ylmy esasda olara degişli çaklamalary bermelidir. Munuň özi ýolbaşçylara jemgyýetiň ýaşaýyş-durmuşyny has-da gowulandyrmaga gönükdirilen belli bir dolandyryş çözgütlerini kabul etmäge mümkinçilik berer. 

Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz Statistika baradaky döwlet komitetiniň işini kämilleşdirmek hem-de döwrebaplaşdyrmak boýunça birnäçe bellikleri aýtdy. Şunda maglumatlary seljermegiň häzirki zaman statistiki usullaryny ulanmak we ornaşdyrmak babatda ylmy hem-de amaly işler alnyp barylmalydyr, barlaglary geçirmegiň umumy maksatnamalaýyn usullary taýýarlanylmalydyr. 

Hormatly Prezidentimiz statistika işi ulgamynda amala aşyrylýan çäreleri seljermegi, bu işlere ukyply hünärmenleri çekmegi tabşyrdy. Sanly ykdysadyýete, statistik maglumatlary ýygnamagyň, olary gaýtadan işlemegiň sanly ulgamyna geçmek, bu ugurda alnyp barylýan işlere talaby güýçlendirmek möhümdir diýip, döwlet Baştutanymyz belledi. 

Awtomobil ulaglary ministri O.Suhanow Owganystan Yslam Respublikasynyň Hyrat şäherine bolan iş saparynyň netijeleri barada hasabat berdi. Şol ýerde “Ulag we üstaşyr hyzmatdaşlyk hakyndaky ylalaşyga” laýyklykda, türkmen wekiliýeti “Lapis Lazuli” üstaşyr ulag geçelgesiniň işe girizilmegi we bu ugur boýunça ilkinji owgan harytlarynyň ýük kerwenini ugratmak dabarasyna gatnaşdy. 

Sebit üçin uly ähmiýete eýe bolan waka mynasybetli Hyratda guralan halkara maslahata Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Aşraf Gani hem gatnaşdy. Ol öz çykyşynda Türkmenistanyň we onuň milli Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň owgan halkynyň bagtyýar durmuşda ýaşamagy ugrunda edýän tagallalarynyň çäksizdigini belledi. Owganystan Yslam Respublikasynda öndürilen harytlaryň Türkmenistanyň üsti bilen beýleki ýurtlara ugradylmagy goňşy ýurt üçin ýokary derejedäki amatly ýagdaýy üpjün edýär. 

Şu günler Owganystandan ugran üsti ýükli “kerwen” ýurdumyzyň çäkleri bilen Türkmenbaşy şäherindäki Halkara deňiz portuna ugur aldy. Goňşy döwletiň eksport harytlary bu ýerden deňiz geçelgesiniň üsti bilen Azerbaýjana we ondan soňra Gruziýanyň çäklerinden geçip, Türkiýä eltiler. Şeýlelikde, taryhy Beýik Ýüpek ýolunyň döwrebap görnüşi ilkinji ýüklerini üstünden geçirer. Ministr munuň üçin owgan halkynyň Türkmenistanyň hormatly Prezidentine bolan alkyşynyň çäksizdigini habar berdi. Şeýle hem hasabatyň çäklerinde ministrlige degişli edaralarda paýdarlar jemgyýetlerini döretmek boýunça alnyp barylýan işler barada habar berildi. 

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistanyň Owganystan Yslam Respublikasy bilen hyzmatdaşlygy hoşniýetli goňşuçylyk, doganlyk we deňhukuklylyk ýörelgeleri esasynda guraýandygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz halklarymyzy gadymdan gözbaş alýan dostluk hem-de birek-biregi hormatlamak däpleriniň, ruhy we taryhy gymmatlyklaryň birleşdirýändigine ünsi çekip, türkmen-owgan gatnaşyklarynyň ýokary derejesini nygtady. 

Milli Liderimiz Türkmenistanyň transmilli ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek boýunça öňe sürýän başlangyçlarynyň durmuşa geçirilýändiginiň nobatdaky subutnamasyna öwrülen bu wakanyň örän ähmiýetlidigini belledi. 

Ulag ulgamynda bilelikdäki tagallalaryň utgaşdyrylmagy netijesinde üstaşyr ulag-kommunikasiýa ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek üçin amatly ugurlar döredilýär. Munuň özi ählumumy durnukly ösüşiň möhüm şertini üpjün etmekde aýratyn ähmiýetlidir. 

Milli Liderimiz Owganystan bilen ýola goýulýan hyzmatdaşlyk barada aýdyp, Türkmenistanyň diňe bir türkmen-owgan däl, eýsem, sebit gatnaşyklarynyň berkidilmegine gönükdirilen giň möçberli taslamalary durmuşa geçirmek bilen, goňşy ýurtda parahatçylygyň we durnuklylygyň üpjün edilmegine ägirt uly goşant goşýandygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz goňşy ýurduň deňhukukly hyzmatdaş hökmünde sebitleýin we halkara taslamalarynyň durmuşa geçirilmegine doly derejede gatnaşmagynyň zerurdygyny belläp, ministre şeýle taslamalary durmuşa geçirmek ugrunda zerur tagallalary etmegi tabşyrdy. 

Hormatly Prezidentimiz Awtomobil ulaglary ministrliginiň dolandyryş ulgamyna hojalygy ýöretmegiň häzirki zaman usullaryny ornaşdyrmagyň wajypdygyny belläp, degişli edaralary paýdarlar jemgyýetine öwürmek baradaky teklibi, umuman, makullady hem-de ministre bu babatda degişli resminamalary taýýarlamagy tabşyrdy. 

Maliýe we ykdysadyýet ministri B.Bazarow hormatly Prezidentimiziň Täze ýyl baýramy mynasybetli dekabr aýynyň aýlyk haklaryny, talyp haklaryny, pensiýalary we döwlet kömek pullaryny möhletinden öň tölemek boýunça beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Ministr ýurdumyzyň ähli edara-kärhanalarynda şu ýylyň dekabr aýy üçin degişli tölegleriň doly geçirilendigini habar berdi. 

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, iň şatlykly baýramlaryň biri bolan Täze ýyl baýramçylygynyň öň ýanynda watandaşlarymyzyň zähmet haklaryny, talyp haklaryny, pensiýalary we döwlet kömek pullaryny almagy netijesinde nurana baýramy agzybirlikde hem-de bolelinlikde toýlajakdygyny aýtdy. 

Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz halkymyzyň abadançylygynyň ýokarlandyrylmagyna gönükdirilen özgertmeler maksatnamalaryny durmuşa geçirmekde kesgitlenen çäreleriň öz wagtynda ýerine ýetirilmeginiň wajypdygyny belledi. Milli Liderimiz ähli ugurlar boýunça alnyp barylýan işlere yzygiderli esasda seljerme we gözegçilik işleriniň amala aşyrylmalydygyny belläp, bu babatda ministrligiň ýolbaşçysyna degişli tabşyryklary berdi. 

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iş maslahatyny jemläp, hemmelere mähriban halkymyzyň abadançylygynyň we bagtyýarlygynyň, berkarar Watanymyzyň ykdysady taýdan gülläp ösüşiniň we halkara abraýynyň artmagynyň bähbidine ýaýbaňlandyrylan giň möçberli özgertmeleri durmuşa geçirmekde uly üstünlikleri arzuw etdi.

Türkmenistan Beýik Ýüpek ýolunyň owgan ugruny dikeltdi

Şu gün paýtagtymyza ulag we üstaşyr hyzmatdaşlyk hakynda baglaşylan Ylalaşyga laýyklykda, “Lazurit” (Owganystan — Türkmenistan — Azerbaýjan — Gruziýa — Türkiýe) ugry boýunça ilkinji synag gatnawyny amala aşyrýan ýük ulaglar kerweni geldi. 

Mälim bolşy ýaly, 13-nji dekabrda ýükli ulag kerweni Owganystanyň Hyrat şäherinden öz ýoluny başlady. 10-njy dekabrda geçirilen wideoşekilli iş maslahatynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň wekiliýetiniň bu ugur boýunça ilkinji ýükleri ugratmak mynasybetli guraljak dabara gatnaşmagyň maksadalaýyk boljakdygyny belledi we şu maksat bilen ýurdumyzyň awtomobil ulaglary ministrini Owganystan Yslam Respublikasyna iş saparyna ibermek hakyndaky Buýruga gol çekdi. 

Döwlet Baştutanymyz türkmen-owgan gatnaşyklarynyň ýokary derejä eýedigini belläp, iki ýurduň arasynda söwda-ykdysady, energetika, ulag, ynsanperwer ulgamda netijeli gatnaşyklaryň ýola goýlandygyny, şol bir wagtyň özünde dürli ugurlarda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmek üçin zerur şertleriň bardygyny belledi. 

Hormatly Prezidentimiz sebitde durnukly ösüşiň, halklaryň arasynda hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň ösdürilmeginiň, özara bähbitli hyzmatdaşlygyň berkidilmeginiň söwda dolanyşygynyň mukdarynyň artdyrylmagyny üpjün edýändigini belledi we bu ulgamda alnyp barylýan işleriň üstünlikli dowam etdiriljekdigine ynam bildirdi. 

“Lazurit” ugry boýunça ilkinji ýük kerwenini ugratmak mynasybetli Hyrat şäherinde halkara maslahat geçirildi. Oňa Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Aşraf Gani gatnaşdy. Owgan Lideri öz çykyşynda türkmen döwletiniň Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowyň hoşniýetli dostlukly gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagyna hem-de Owganystan Yslam Respublikasynyň hemmetaraplaýyn ösüşine ägirt uly goldaw berýändigini nygtady. Munuň özi asyrlaryň dowamynda goňşy bolup ýaşaýan iki ýurduň arasynda işjeň gatnaşyklaryň giňden ösdürilmeginiň özenidir. 

Owgan harytlarynyň Türkmenistanyň üsti bilen beýleki döwletlere ugradylmagy OYR üçin sebitiň çäklerinde netijeli gatnaşyklary ösdürmek arkaly amatly ýagdaýy döredýär we durnuklylygyň mundan beýläk-de pugtalandyrylmagyna ýardam edýär. 

Islendik gyzyklanma bildirýän ýurt bilen özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmek arkaly ulag-üstaşyr geçelgelerini işjeňleşdirmek, iň derwaýysy bolsa özara peýdaly esasda hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny has-da giňeltmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Owganystan Yslam Respublikasynyň harytlarynyň Türkmenistanyň çägi bilen üstaşyr ugradylmagy munuň nobatdaky subutnamasy bolup hyzmat edýär. 

Ýakynda ulag kerwenleri türkmen-owgan serhedinden geçip, şu gün Aşgabada geldi. Ýük kerweni Türkmenbaşy şäheriniň Halkara deňiz portuna tarap ugur aldy. Soňra şol ýerden gämi arkaly Azerbaýjan Respublikasyna geçiriler, soňra Gruziýanyň çägi bilen Türkiýä baryp ýeter. 

Ulag kerwenlerinde owgan topragynda ýerli daýhanlaryň ösdürip ýetişdiren oba hojalyk önümleri, şol sanda pagta, künji, kişmiş, garpyz çigitleri we beýlekiler bar. Bu önümler barmaly ýerine barandan soň, diňe bir Türkiýäniň däl, eýsem, Ýewropanyň beýleki ýurtlarynyň ilatyna ýetiriler. Bu bolsa owgan halkynyň ýetişdiren harytlaryny halkara bazarlara çykarmaga mümkinçiligi kepillendirer. 

Goňşy ýurtdan gelen ýük kerwenini paýtagtymyzda Owganystan Yslam Respublikasynyň ilçihanasynyň söwda boýunça geňeşçisi Radai Hotak garşylady. Ol TDH-niň habarçysy bilen bolan söhbetdeşlikde “Lazurit” geçelgesi boýunça ugradylýan synag ýüküniň haryt dolanyşygyny artdyrmak, owgan önümlerini daşarky bazarlara çykarmak üçin zerur şertleri döretmek hem-de Owganystanyň harytlarynyň daşarky bazara ugradylyşyny çaltlandyrmak boýunça amala aşyrylýan işleriň möhüm tapgyry bolup durýandygyny nygtady. 

Dostlukly ýurduň ilçihanasynyň wekili Owganystan bilen Türkmenistanyň arasynda dostlukly hem-de hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň giňeldilmegine hemmetaraplaýyn goldaw berýändigi üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini aýtdy. Ol milli Liderimiziň başlangyjy boýunça Owganystanyň durmuş-ykdysady taýdan galkynmagyna, sebitiň hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna goşulyşmagyna gönükdirilen giň möçberli düzümleýin taslamalarynyň möhüm ähmiýetini belledi. 

Owganystan — Türkmenistan — Azerbaýjan — Gruziýa — Türkiýe ulag geçelgesi ugurdaş bilermenleriň pikirine görä, Aziýa yklymy üçin has wajyp birnäçe ykdysady meseleleri çözmek üçin ähmiýetli bolup durýar. Häzirki döwürde uly bölegi hereket edýän täze ugruň has-da döwrebaplaşdyrylmagy, onda goşmaça hukuk ylalaşyklarynyň gazanylmagy zerurdyr. Munuň özi sebitde önümçiligiň ösdürilmegine kuwwatly itergi berer. 

Bu, aýratyn-da, Owganystanyň ykdysady taýdan galkynmagyna oňyn täsirini ýetirer. Biziň ýurdumyz dostlukly döwlete hemmetaraplaýyn goldaw bermegiň çäklerinde iri taslamalaryň, maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegine ýardam edýär. Şolaryň hatarynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy esasynda gurulýan Türkmenistan — Owganystan — Pakistan —Hindistan gaz geçirijisi, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan ugry boýunça elektrik geçiriji we optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamlary bar. Şunuň bilen baglylykda, bilermenler hut ulag taslamalarynyň Owganystanyň we tutuş sebitiň ykdysady taýdan ösüşine ýakyn wagtda kuwwatly itergi berjekdigini belleýärler. 

Häzirki zaman ulag düzüminiň gurluşygy we “Lazurit” geçelgesiniň doly güýjünde hereket etmegi haryt öndürijileriň işiniň netijeli häsiýete eýe bolmagyny üpjün eder. Bu gün olaryň önümleri hereket edýän ulag-üstaşyr geçelgeleriniň çäkliligi zerarly, halkara bazarlara gowşup bilmeýär diýip, Owganystan Yslam Respublikasynyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň söwda geňeşçisi Radai Hotak belleýär. 

“Lapis Lazuli” taslamasy ýük gatnawlaryny düýpli işjeňleşdirer we haryt öndürijilerden sarp ediş bazarlaryna çenli bolan aralygy gysgaldar. Bu bolsa daşary ýurt sarp edijileri üçin önümiň elýeterliligini üpjün eder hem-de iri söwda kärhanalarynyň sebitiň önüm öndürijileri bilen hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge bolan gyzyklanmalaryny artdyrar. 

Şunuň bilen baglylykda, “Lazurit” ugry boýunça ilkinji ýük kerweniniň üstünlikli geçmegi aýratyn şanly wakadyr hem-de bu gün Türkmenistanyň yklymda ulag-üstaşyr geçelgeleriniň merkezi bolup durýandygyna şaýatlyk edýär. 

Ýurdumyzyň ulag-üstaşyr ulgamynda bar bolan ägirt uly mümkinçiliklerini durmuşa geçirmek, Owganystanyň dostlukly halkyna goldaw bermek üçin 2018-nji ýylyň fewral aýynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça Türkmenistanyň serişdeleriniň hasabyna “Lapis Lazuli” taslamasyna girýän Serhetabat — Turgundy demir ýoly gurlup, ulanylmaga berildi. 

Döwletimizde hereket edýän demir we gara ýollary “Lazurit” geçelgesiniň düýpli bölegini düzýär, oňa Turgundynyň birikdirilmegi bolsa, ozaly bilen, üstaşyr logistikanyň ýeňilleşdirilmegine, dostlukly ýurduň ykdysady taýdan goşulyşmagynyň ýokarlandyrylmagyna we sebitde söwdanyň möçberiniň artdyrylmagyna gönükdirilendir. 

Şeýlelikde, Serhetabat — Turgundy demir ýol şahasy Owganystanyň ykdysadyýetini ösdürmekde goşmaça şertleri döretmäge mümkinçilik berdi, bu ýurtda kiçi we orta işewürligiň işjeňleşdirilmegine, owgan harytlarynyň goňşy döwletleriň bazarlaryna çykarylmagyna ýol açdy. 

Türkmenistan günorta goňşusy bolan Owganystanda parahatçylygyň we durnuklylygyň kemala gelmegine ählitaraplaýyn ýardam berýär. Milli Liderimiziň ynamyna görä, diňe syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we ynsanperwer usullaryň herekete girizilmegi zerurdyr. 

Ýurdumyz Owganystan Yslam Respublikasynyň gaýtadan dikeldilmegi meselesinde işjeň orun eýelemek bilen, bu ugurda birnäçe teklipler bilen çykyş etdi. Şolaryň hemmesi owgan meselesini, şol sanda gepleşikler üçin öz syýasy giňişligini bermek arkaly çözmäge özara ylalaşykly çemeleşmeleriň işlenip taýýarlanylmagyna gönükdirilendir. 

Häzirki zaman ulag-üstaşyr logistika düzümini çalt kemala getirmek bilen baglylykda, Beýik Ýüpek ýoluny täzeden dikeltmek boýunça Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy esasynda döwletimiziň öňe sürýän anyk we netijeli teklipleri diňe bir milli ykdysadyýetimize däl, eýsem, tutuş sebitiň ösüşine kuwwatly depgin berdi. Türkmenistan sebit we yklym derejesinde möhüm üstaşyr-ulag merkezi hökmündäki ornuny ynamly pugtalandyrmak bilen, ählumumy derejede, aýry-aýry ýurtlaryň, şol sanda Owganystanyň derejesinde bar bolan ägirt uly mümkinçiliklerini netijeli durmuşa geçirýär.

Ýurdumyzyň welaýatlarynda we paýtagtymyzda Täze ýyl arçalarynyň yşyklary nur saçdy

Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy esasynda asylly däbe öwrülen belent başly Täze ýyl arçasynyň yşyklaryny ýakmak dabarasy “Älem” medeni-dynç alyş merkeziniň ýanyndaky giň meýdançada oturdylan iň belent arçada geçirildi. Bu ýerde Täze ýyly garşylamak dabaralary ýaýbaňlandyrylýar.


Paýtagtymyzyň Köpetdagyň etegindäki ajaýyp künjekleriniň birinde ýerleşen bu meýdança, hakykatdan-da, ertekilerdäki ýaly täsin görnüşi emele getirdi. Belent başly Täze ýyl arçasynyň ýanyna müňlerçe körpeler we beýlekiler ýygnandylar. Bu ýerde baýramçylyga mahsus ýagdaý emele geldi. Hut şu künjekde körpeler üçin ajaýyp başdan geçirmeleri we täze açyşlary bolan dabara guralýar. Bu ýerde Aýazbabanyň we Garpamygyň jadyly taýajyklary arkaly körpeleriň ajaýyp arzuwlary, islegleri amala aşýar. Bu ýerde guralýan köpöwüşginli aýdym-sazly, sahnalaşdyrylan dabaralar çagalar baglarynda, mekdeplerde, teatrlarda we medeniýet merkezlerinde dowam edýär. Ajaýyp çykyşlar körpelere ägirt uly şatlyk we ýatdan çykmajak täsirler eçilýär.


“Älem” medeni-dynç alyş merkeziniň ýanynda guralan baýramçylyk dabaralarynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly kitabynyň esasynda ýaýbaňlandyryldy. Mälim bolşy ýaly, bu kitabyň ady tamamlanyp barýan 2018-nji ýylyň baş şygaryna öwrüldi.


Birnäçe asyr mundan ozal gadymy söwda kerwenleriniň ýoly ýurdumyzyň çäginden geçip, Gündogaryň we Günbataryň ýurtlaryny baglanyşdyrypdyr. Bu ýol häzirki döwürde halkara parahatçylyk we abadançylyk eçilip, döwrebap derejede dikeldilýär. Bu ýörelge şu gün dabaralandyrylýan baýramçylyk çärelerinde çeperçilik taýdan beýan edilýär. Ol körpe nesillere ýurdumyzyň şöhratly taryhy, halk dessanlarynyň we rowaýatlaryň gahrymanlary barada gürrüň berýär.


Meýdançada iki tarapynda milli binagärlik ýörelgeleri esasynda bina edilen diňiň şekili janlandyrylyp, onuň üstünde “2019” belgileri dürli öwüşgin bilen ýalpyldaýar. Birnäçe yşyklandyryjylaryň kömegi arkaly türkmen halk ertekileriniň gahrymanlarynyň we Täze ýylyň nyşanlary ajaýyp sazlaşygy emele getirýär.


Örän bezegli we milli tagamlary bolan altyn öwüşginli ak öýler çar tarapa uzaýan ugurlary alamatlandyrýar. Olar özleriniň älemgoşar öwüşginli yşyklary bilen ajaýyp ýurda syýahata çagyrýar. Düýe kerweni baýramçylyk mynasybetli süýji tagamlardan, çagalar üçin niýetlenen sowgatlardan ýüküni tutupdyr.


Şeýle hem bu ýerde ajaýyp Akpamyk we onuň birek-birege gowşan bagtyýar görnüşdäki doganlary bar. Olaryň ýanynda gyzlar topary halk saz gurallarynda çykyş edip, ajaýyp aýdymlary ýerine ýetirýärler. Şeýle hem häzirki zaman ertekileriniň we multfilmleriniň gahrymanlary çagalara şatlyk paýlaýar.


Ak öwüşginli hem-de ýaşyl arçajyklar baýramçylygyň esasy bezegine öwrülip, ýatdan çykmajak täsirleri döredýär. Meýdançanyň merkezinde bolsa müňlerçe oýnawaçdan we yşyklandyryjydan bezegi ýeten belent başly Täze ýyl arçasy seleňläp görünýär. Ol “2019” belgili sekizburçly ýyldyz bilen birlikde beýikligi 38 metr bolan arçadyr. Dürli yşyklandyryjylar dürli şekilleri we milli haly göllerini janlandyryp, arçanyň ägirt uly teleekrana çalymdaşlygyny üpjün edýär.


Onuň töwereginde aşgabatlylaryň we paýtagtymyzyň myhmanlarynyň müňlerçesi ýygnanyşyp, sabyrsyzlyk bilen ajaýyp çykyşlara garaşýarlar. Folklor we tans toparlary, teatr we sirk artistleri baýramçylyk lybaslarynda, halk ertekileriniň söýgüli gahrymanlarynyň lybaslarynda çykyş edýärler.


Uzakdaky gar basan dag jülgelerinden bu ýerde guralýan baýramçylyga Aýazbaba bilen Garpamyk howlugyp gelýär. Olaryň ýanlarynda halk ertekileriniň gahrymanlary Mämmetjan, akylly Ahmet, Hudaýberdi batyr dagy bar. Olar Aýazbaba dagy bilen duşuşmak üçin köp sanly päsgelçilikleri, başdan geçirmeleri yzda goýdular. Tamamlanyp barýan ýylyň dowamynda ýurdumyzda bolup geçen özgertmeler bilen ýakyndan tanyşmak üçin Aýazbaba öz ýoldaşlary bilen meşhur künjeklere tarap gezelenje ugrady we birwagtlar Türkmenistanyň çäklerinden geçen Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşýän taryhy ýadygärliklere baryp gördi.


Ýolugra 2018-nji ýylyň şanly wakalary barada Aýazbaba gürrüň berdiler. Tamamlanýan ýylda “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisiniň giň möçberli sport ýaryşlary, Agyr atletika boýunça dünýä çempionaty üstünlikli geçdi. Täze ulag gatnawlary Beýik Ýüpek ýoluny dikeldýär. Şu döwürde Türkmenistana daşary ýurtly myhmanlaryň we syýahatçylaryň müňlerçesi geldi. Olar ýurdumyzyň gazanýan üstünliklerine, parahatçylyk söýüjilik we abadançylyk ýörelgelerine, baýramlaryna we toýlaryna uly gyzyklanma bildirýärler.


Bularyň ýoly ilki bilen Lebap welaýatynyň çägi boýunça geçdi. Hususan-da, gadymy Horasanyň iri şäherleriniň biri bolan we Ýüpek ýolunyň söwda çatrygynda ýerleşen Amul galasy ösen ylmy bilen şöhrat gazanypdyr. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýokarda agzalan kitabynda ýazyşy ýaly, bu şäher Merkezi Aziýanyň gündogar künjeginde ýerleşen halklaryň arasynda ykdysady we medeni gatnaşyklaryň ösmegini şertlendiripdir. Galanyň eteginde guralan bazar bu ýere gelýänleri milli tagamlar bilen garşylapdyrlar.


Soňra olar häzirki Türkmenabat şäherine gelip, şu ýyl Amyderýanyň üstünden geçýän awtomobil we demir ýol köprüleriniň ýanynda oturdylan “Ýüpek ýoly” atly kaşaň binanyň ýanyna geldiler. Welaýat häkimliginiň binasynyň öňündäki esasy meýdançada myhmanlary baş arçanyň ýanynda guralan dabara gatnaşyjylar uly şatlyk bilen garşyladylar.


Soňra baýramçylyk kerweni Mary şäherine gelip, welaýat kitaphanasynyň obserwatoriýasyna baryp gördüler. Bu ýerde ägirt uly teleskoplar arkaly häzirki zaman ýyldyzy öwrenijiler uzakdaky asman giňişliginiň gizlin syrlaryna çuňňur aralaşýarlar.


Soňra Aýazbaba we onuň ýoldaşlary uçýan halyda Ahal welaýatynyň çägine gelýärler. Bu ýerde hormatly myhmanlary welaýatyň döredijilik toparlary joşgunly çykyşlary, sahnalaşdyrylan oýunlary bilen garşyladylar. Körpeler ajaýyp arçanyň daşyndan aýlanyp, şatlykly aýdymlary ýerine ýetirdiler we joşgunly goşgulary okadylar. Şeýlelikde, çagalar Aýazbabanyň sowgatlaryna mynasyp boldular.


Baýramçylyk ýörişine gatnaşyjylar hoşniýetli arzuwlar bilen otluda ýurdumyzyň demirgazyk sebitine ugradylar.


Olar welaýatyň taryhy ýadygärlikleriniň jemlenen ýerine — “Köneürgenç” döwlet taryhy-medeni goraghanasyna geldiler. Mälim bolşy ýaly, bu ýer ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizildi. Bu şäherde taryhda şöhrat gazanan Gündogaryň beýik akyldarlary Al-Biruny, Al-Horezmi, Abu Ali Ibn Sina dagy döredijilik bilen meşgullanypdyrlar. Gadymy binagärleriň, ussalaryň, bezeg işlerini alyp barýan senetkärleriň sungaty bu ýerde gurlan binalarda äşgär duýulýar. Ady rowaýata öwrülen şeýh Nejmeddin Kubranyň, Törebeg hanymyň biziň günlerimize çenli saklanan aramgähleri binagärlik babatda haýran galdyrýar. Il içinde bular barada rowaýatlar aýdylýar. Bu ýerde Aýazbaba we onuň ýoldaşlary dessançy bagşylaryň çykyşlaryna tomaşa etdiler.


Soňra uçýan haly olary Hazar deňziniň ýakasyndaky giňişlikde ýerleşýän Balkan welaýatyna tarap alyp gitdi. Olar “Bagtyýarlyk” gämisinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda açylan Türkmenbaşydaky Halkara deňiz portuna geldiler. Bu toplumyň gurlup ulanmaga berilmegi tamamlanyp barýan ýylyň ähmiýetli wakalarynyň birine öwrüldi. Portuň meýdançasynda oturdylan belent başly arçanyň töwereginde şatlykly aýdym-sazlar, joşgunly tanslar ýaýbaňlandyryldy. Körpe tansçylar, artistler dürli lybaslary geýnip, şatlykly pursatlary sowgat etdiler. Aýazbaba portuň işgärlerine täze ýylda uly üstünlikler, bu ýerden uzak aralyga ýüzüşe gidýän gämilere bolsa şowly ýüzüşi arzuw etdi.


Täze ýyl ýörişine gatnaşyjylar jadyly taýajygyň kömegi arkaly Aşgabada gelip düşdüler. Iki gatly awtobuslar kerweniniň ugratmagynda baýramçylyk äheňinde bezelen araba dabara geçýän ýerine tarap ugraýar. Awtobuslarda ýurdumyzyň dürli künjeklerinden paýtagtymyzda geçirilýän baýramçylyga gatnaşmak üçin gelen çagalar bar. Olaryň ýoly paýtagtymyzyň esasy ýollary bilen dowam etdi.


Ýyl-ýyldan özgerýän paýtagtymyzda özboluşly binagärlik aýratynlygy tebigy gözellik bilen utgaşýar. Suw çüwdürimleri we dürli güller, seýilgähleriň, gök zolaklaryň keşbi ak mermerli kaşaň binalar bilen sazlaşyp, baýramçylyk lybasyna bürenip, gaýtalanmajak gözelligi döredýär. Agşam çaglarynda köp sanly arçalaryň bezegleri, dürli şekilleriň özboluşlylygy älemgoşar öwüşgini bilen şäher şaýollaryna we meýdançalaryna özboluşly gözellik çaýýar.


Paýtagtymyzyň köp sanly adamlary, aýdym we tans, folklor toparlarynyň artistleri baýramçylyga gelýän myhmanlary uly şowhun bilen mübärekleýärler. Çagalar döredijilik toparlarynyň artistleriniň çykyşlary bolsa ajaýyp döredijilik sowgadyna öwrülýär.


Aýazbaba we onuň ýoldaşlary Arçabil şaýoluna gelip, ajaýyp ahalteke bedewlerine tirkelen araba münýärler. Olar ak gar ýaly owadan arabada “Älem” medeni-dynç alyş merkeziniň ýanyndaky baýramçylyk lybasyna beslenen meýdança gelip, ýol ugrunda ajaýyp binalar toplumlaryny synlap lezzet alýarlar.


Şeýlelik bilen baýramçylygyň esasy myhmanlary bagtyýar çagalaryň şatlyk-şowhuna beslenen aýdymlary bilen dürli öwüşginli meýdança gelip, ýurdumyzyň Baş arçasynyň ýanynda saklanýarlar. Aýazbabany we Garpamygy Gündogar senenamasy boýunça müçe ýyllaryny alamatlandyrýan jandarlary şekillendirýän lybasdaky çagalar uly şatlyk bilen gutlaýarlar. 2018-nji ýylyň we täze 2019-njy ýylyň nyşanlary özleriniň ajaýyp goşgularyny gyşyň gahrymanlaryna bagyşladylar.


Soňra belent başly ajaýyp arçanyň ýanynda paýtagtymyzyň teatr toparlarynyň, çagalar we ýetginjekler köşgüniň artistleriniň, sungat mekdepleriniň okuwçylarynyň, şeýle hem Täze ýyla döredijilik sowgatlaryny taýýarlan belli estrada aýdymçylarynyň gatnaşmagynda baýramçylyk dabaralaryna giň orun berildi. Olaryň hatarynda “Şatlyk”, “Akpamyk”, “Galkynyş”, “Gyzyl güljagaz”, “Joşgun” çagalar tans toparlary, Alp Arslan adyndaky milli drama teatrynyň we Gurjak teatrynyň artistleri, Döwlet sirkiniň şadyýan masgarabazlary, oýunçylary, Türkmen döwlet medeniýet institutynyň sirk toparynyň artistleri bar.


Ähli ýerde gülki sesleri, şatlyk-şagalaň, oýun-dabara höküm sürýär. Türkmen halk ertekileriniň söýgüli gahrymanlarynyň gatnaşmagynda joşgunly tanslar ýaýbaňlandyrylýar. Bu pursatlar diňe bir çagalar üçin däl, eýsem, bu ýerde guralan dabara gatnaşýanlar üçin hem täsirli boldy. Aýazbabadan sowgatlary kabul etmek çagalar üçin has-da şatlykly pursatlary emele getirdi.


Aýazbaba we Garpamyk ýurdumyzyň ähli körpeleriniň we baýramçylyk dabaralaryna gatnaşýanlaryň adyndan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa, Türkmenistanyň tutuş halkyna täze — 2019-njy ýyl mynasybetli tüýs ýürekden çykýan gutlaglaryny aýtdy hem-de hemmelere bagt, jan saglyk, mähriban Watanymyzyň abadançylygynyň we gülläp ösmeginiň bähbidine alyp barýan ägirt uly işlerinde uly üstünlikler arzuw etdi. Olar çagalar hakynda edilýän ýadawsyz tagalla, ýurdumyzda körpe nesilleriň sazlaşykly ösüşine gönükdirilen mümkinçilikler üçin döwlet Baştutanymyza tüýs ýürekden alkyş aýtdylar.


Bu ýere ýygnanan çagalaryň islegi we Aýazbabanyň jadyly taýagynyň täsiri boýunça ajaýyp arçanyň yşyklarynyň ýakylmagy Täze ýyl baýramçylygynyň esasy pursatlaryny emele getirdi. Şadyýan çagalar we dabara gatnaşyjylar arçanyň daşyndan uly şowhun bilen aýlandylar. Baş arçanyň yşyklary bolsa göwün göteriji şekilleri döretdi.


Şu pursatda ýurdumyzyň şäherleriniň we obalarynyň merkezi meýdançalarynda oturdylan Täze ýyl arçalarynyň yşyklarynyň ýakylandygyny, şeýlelikde, bu pursatlaryň ýatda galyjy wakalara beslenendigini bellemeli. Şu gün hemme ýerde goşgular okalyp, aýdymlar aýdylyp, bagtyýar çagalaryň şatlykly dabaralary boldy.


Ýurdumyzyň Baş arçasynyň ýanynda başlanan dabara çagalar toparlarynyň, meşhur estrada aýdymçylarynyň gatnaşmagynda uly konsert bilen utgaşdy. Onda ýaňlanan joşgunly aýdymlar Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda gülläp ösýän Garaşsyz Watanymyza we elbetde, öz geljegimiz baradaky ýakymly arzuwlarymyzy baglanyşdyrýan, hemmeler tarapyndan söýülýän Täze ýyl baýramçylygyna bagyşlandy.

Aşgabatda Türkiýäniň eksport harytlarynyň sergisi açyldy

Şu gün paýtagtymyzda Türkiýe Respublikasynyň eksport harytlarynyň däbe öwrülen sergisi açyldy. Ony Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy bilen Türkiýäniň “Meridýen Uluslararasi Fuarcilik” kompaniýasy bilelikde gurady.


Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýöriteleşdirilen sergileriň önümleriň dürli görnüşlerini görkezmek, täze işläp taýýarlamalary, tehnologiýalary alyşmak üçin hem amatly şertleri döredýär diýip belleýär. Türk harytlarynyň sergisi açylmazyndan ozal hünärmenler nobatdaky forumyň ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklaryň ösdürilmegine we işewür hyzmatdaşlygyň giňeldilmegine kuwwatly itergi berjekdigini aýtdylar.


Sergä gatnaşmak üçin paýtagtymyza Türkiýäniň döwlet düzümleriniň, 70-den gowrak kompaniýalarynyň we firmalarynyň ýolbaşçylaryndan, hünärmenlerinden hem-de wekillerinden ybarat bolan wekiliýet geldi. Olar ýurdumyz bilen netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge gyzyklanma bildirýärler.


Bu ýerde görkezilýän gymmatlyklaryň agramly bölegi Türkmenistanda öz mümkinçiliklerini we häzirki zaman tehnologiýalaryny beýan etmäge gyzyklanma bildirýän kompaniýalaryň önümleridir. Olaryň köpüsi ýurdumyzyň köptaraply ykdysady mümkinçilikleri bilen tanyşdylar we hyzmatdaşlygy giňeltmäge uly gyzyklanma bildirýärler.


Bu ýerde türkiýeli önüm öndürijileriň ýokary hilli eksport harytlary, şol sanda senagat pudaklary, oba hojalygy üçin niýetlenen enjamlary, gurluşyk serişdeleri, durmuş tehnikasy, elektronika önümleri, ýumşak mebelleri, dokma önümleri, durmuş himiýasyna degişli serişdeleri, azyk senagatynyň dürli görnüşli önümleri we hojalyk harytlary görkezilýär.


Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda üstünlikli durmuşa geçirilýän “Açyk gapylar” syýasaty milli ykdysadyýetimize daşary ýurt maýadarlaryny çekmekde aýratyn ähmiýetlidir. Onuň esasy ugurlary önümçilik kuwwatlyklarynyň doly möçberde döwrebaplaşdyrylmagyny we köpugurly esasda ösdürilmegini, ýurdumyzyň halkara giňişlige goşulmagyny şertlendirýär. Daşary ýurtlaryň işewür toparlary bilen ýygjam hyzmatdaşlyk etmek, öňdebaryjy tehnologiýalary we täzeçil usullary çekmek ýurdumyzyň halk hojalygy toplumynyň ähli ugurlarynyň ösüşini, ykdysadyýetimiziň täze senagat pudaklarynyň kemala getirilmegini üpjün edýän şertleriň biri bolup durýar.


Türkiýe Respublikasy Türkmenistanyň möhüm söwda-ykdysady hyzmatdaşlarynyň biridir. Bu ýurduň kärhanalary şu gezekki ýöriteleşdirilen sergide öz önümlerini görkezýärler. Olaryň hatarynda elektrik enjamlaryny öndürýän “Vatan Kablo A.Ş.”, “Çagdaş Pano”, “Askomak Gida Degirmencilik”, şeýle hem turba we suw geçirijileri öndürýän “Elmas Irrigation Systems” kompaniýalary bar.


Daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň önümçiligi boýunça dürli tehnologiýalary “STK Makina”, “Pimak Professional Kitchen Equipments” kompaniýalary hödürleýär. “Astaş Tekstil”, “Öztaş Iç Giýim” firmalary dokma senagatynyň ýeten derejelerini görkezýär “Monty Parfum” firmasy bolsa parfýumeriýa önümlerini beýan edýär. “EM-KA Çelik Konstrüksiyon”, “Cemina”, “Doguş Firça” ýaly firmalar dürli desgalar üçin niýetlenen gurluşyk serişdeleriniň, metal gurnamalaryň we beýleki gurnamalaryň önümçiligini görkezýär.


Ekologiýa taýdan arassa, ýokumly önümleriň önümçiligini artdyrmak, ýurdumyzda ýylyň ähli paslynda ter önümleriň bolçulygyny üpjün etmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurdumyzyň obasenagat toplumynyň ösüşine gönükdirilen özgertmeleriniň esasy wezipesi bolup durýar. Döwletimiz obasenagat toplumyna hemmetaraplaýyn goldaw berip, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligi işjeňleşdirmek, ekerançylyga öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmak, oba hojalygyna anyk goldawy bermek, şeýle hem gök ekinleri daşary ýurtlara eksport etmek üçin ähli zerur şertleri döredýär.


Türkmenistanyň ähli sebitlerinde şäherleriň we obalaryň ilatyny ýylyň ähli paslynda ter oba hojalyk önümleri bilen üpjün etmäge gönükdirilen ýyladyşhananyň gurluşygy ýaýbaňlandyryldy. Olaryň gurluşygyny şeýle taslamalaryň bähbidine, olaryň ykdysady taýdan ýokary girdejilerine we özüni ödemäge ukyplylygyna ýokary baha beren ýerli telekeçiler alyp barýarlar. Ter we ýokary hilli önümlere bolan isleg, bölek söwdada bolşy ýaly, jemgyýetçilik iýmiti kärhanalarynda hem barha ýokarlanýar. Yzygiderli hereket edýän ýyladyşhana hojalyklary ýylyň ähli paslynda netijeli girdeji gazanýar.


Şunuň bilen baglylykda, bu ýerde guralan sergide ýyladyşhana hojalyklary üçin hem häzirki zaman tehnologiýalary hödürlenýär. Olary Türkiýäniň “Sistem suntek sera”, “Metas”, “Erenoglu Mühendislik”, “Gençgüçsan” ýaly kompaniýalary görkezýär. Türk hünärmenleriniň belleýişleri ýaly, Türkmenistanda bu pudak sazlaşykly ösüşe eýe bolýar, olar öz tarapyndan ýurdumyzyň telekeçilerine şeýle taslamalary durmuşa geçirmekde amatly teklipleri hödürlemäge taýýardyrlar.


Köp sanly sergä gatnaşyjylar, potratçy kompaniýalaryň we ugurdaş edaralaryň, hususy telekeçiligiň wekilleri sergide görkezilýän önümleriň nusgalary we türkiýeli önüm öndürijileriň teklipleri bilen içgin tanyşdylar.


Serginiň çäklerinde ýurdumyzyň telekeçileri we türk kompaniýalarynyň wekilleri azyk senagaty, ýyladyşhana hojalyklary, şeýle hem metal gurnamalar hem-de gurluşyk serişdeleri üçin ýokary tehnologiýaly enjamlary satyn almak babatda 10-a golaý şertnama baglaşdylar.


Bu gezekki ýöriteleşdirilen sergi, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, iki doganlyk halkyň bähbidine gönükdirilen döwletara hyzmatdaşlygyň uly mümkinçiliklerini durmuşa geçirmegiň ýolunda möhüm ädimdir.

Döwrebap tehnologiýalar — importyň ornuny tutýan önümçiligiň ösüş binýady

Şu gün paýtagtymyzyň “Çandybil” söwda merkezinde Importyň ornuny tutýan önümçilik tehnologiýalarynyň halkara sergisi öz işine başlady, ol Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy tarapyndan guraldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen geçirilýän sergi importyň ornuny tutýan önümler babatda ýurdumyzyň bazarynyň üstünlikleri we mümkinçilikleri, şeýle hem senagat enjamlaryny öndürýän, türkmen hyzmatdaşlary bilen uzak möhletleýin hyzmatdaşlyga gyzyklanma bildirýän daşary ýurtly önüm öndürijileriň öňdebaryjy tejribesi we innowasion işleri bilen tanyşdyrmaga gönükdirilendir. 


Sergide öz önümlerini Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary hem görkezýärler. Ýakynda birleşmäniň wekiliýeti Ykdysady we ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk baradaky hökümetara türkmen-müsür toparynyň ikinji mejlisine hem-de onuň çäklerinde ilkinji gezek guralan işewürler maslahatyna gatnaşmak üçin Kairde boldy. Serginiň çäklerinde TDH-nyň habarçysyna beren gürrüňinde TSTB-niň wekili milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça dostlukly ýurtdan bolan kärdeşleri bilen geçirilen gepleşiklerde özara bähbitli hyzmatdaşlygyň esasy ugurlarynyň ara alnyp maslahatlaşylandygyny hem-de ýurdumyzyň “Nurly Meýdan” kärhanasy bilen “One World” müsür kompaniýasynyň arasynda Özara gatnaşyklar hakynda ähtnama gol çekilendigini belledi. 


Sergi ýurdumyzyň haryt öndürijileriniň üstünliklerini aýdyň görkezýär, şeýle hem myhmanlary dünýä belli kompaniýalaryň öňdebaryjy enjamlary bilen tanyşdyrýar. Olar importyň ornuny tutýan hem-de eksport ugurly ýokary hilli önümleri öndürmek babatda mümkinçilikleri artdyrmak üçin tehnologik täzeliklerini teklip etmäge taýýardyr. 


Sergä gatnaşyjylaryň 90-a golaýynyň hatarynda ýurdumyzyň döwlet we telekeçiler düzümleri, Ýewropa we GDA ýurtlarynyň kompaniýalary öz mümkinçiliklerini görkezdiler. Serginiň açylyş dabarasyna dürli ministrlikleriň we edaralaryň, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, ýurdumyzyň we daşary döwletleriň işewürleri, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar. 


Serginiň agramly bölegi ýurdumyzyň işewürligini ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň birine — önümçilige tehnologik täzelikleri ornaşdyrmagyň esasynda importyň ornuny tutýan senagat we oba hojalyk kärhanalaryny döretmäge bagyşlandy. Ekologiýa taýdan arassa ýerli çig malyň esasynda çaga iýmitiniň, gök we miwe goşundylarynyň, şireli suwlaryň, maýoneziň, doňdurmanyň, gaplanan önümleriň, balyk önümleriniň, ýogurtlaryň, şöhlatlaryň, dürli süýji-köke önümleriniň önümçiligi ýola goýuldy. 


Sergi diwarlyklarynda oba hojalyk meýdanlarynda hem-de milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan obasenagat toplumynda importyň ornuny tutýan syýasatyň möhüm ugry hökmünde kesgitlenen, sany ýylsaýyn artýan ýyladyşhanalarda ösdürilip ýetişdirilen gök, bakja önümlerini, miweleri görmek bolýar. 


Sergä gelýänler türkmen dokma önümlerinden we ýüpek halylaryndan taýýarlanan ajaýyp sowgatlyklar bilen tanyşmak mümkinçiligine eýe boldular. Bu ýerde ýurdumyzda öndürilýän polipropileniň esasynda çykarylýan plastikden hojalyk harytlarynyň we çaga oýnawaçlarynyň dürli görnüşlerini görmek bolýar. 


Daşary ýurtly sergä gatnaşyjylar çalt ösýän türkmen bazarynyň isleglerini nazara almak bilen, taýýar önümleri gaplamak boýunça tekliplerini taýýarladylar, şeýle hem paketleriň, şol sanda dürli önümler üçin niýetlenen plastik gaplary öndürýän enjamlaryň nusgalaryny görkezdiler. 


Serginiň çäklerinde resminamalara gol çekildi. Hususan-da, ösümlik ýagyny öndürýän zawodlaryň gurluşygyna gatnaşýan “Gündogar Akymy” hojalyk jemgyýeti bilen «Syngenta Agro AG» şweýsar kompaniýasynyň arasynda Türkmenistanda ösdürmek üçin günebakaryň tohumlaryny getirmek hakynda şertnama baglaşyldy. Şeýle hem «Agzybir Ojak» hojalyk jemgyýeti bilen «ERENSOY Gida Ve Ambalaj Makinalari San. Ve Tic. Ltd. Şti» we «EKTAM Makine San. Ve Tic. A.Ş.» türk kompaniýalarynyň arasynda çüýşe önümçiliginde ulanyljak enjamlary satyn almak we gurnamak, rafinirlenen ýagy awtomat usulda gaplamak enjamlaryny satyn almak we gurnamak boýunça şertnamalar baglaşyldy. 


Şeýle hem serginiň çäklerinde duşuşyklar geçirilip, olaryň barşynda söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyň geljekki ugurlary, haryt öndürijileriň arasynda göni gatnaşyklary ýola goýmak, daşary ýurt kompaniýalarynyň gatnaşmagynda bilelikdäki kärhanalary döretmek bilen bagly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. 


Pudaklaýyn sergi öz işini 6-njy dekabrda tamamlar.

Beýik Ýüpek ýolunyň mirasy – Bütündünýä mirasydyr

Şu gün Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawynyň “Ýüpek ýoly” atly ugry boýunça Utgaşdyryjy komitetiň bäşinji duşuşygy açyldy. 


Umumy mejlisleriň gün tertibine gadymyýetde we orta asyrlarda Gündogar bilen Günbataryň arasynda kerwenli söwdanyň hereket etmegi bilen baglanyşykly ýadygärlikleriň transmilli ugruny taýýarlamak baradaky meseleler girizildi. 


Beýik Ýüpek ýoly ägirt uly taryhy miras bolmak bilen, häzirki wagtda halklaryň we ýurtlaryň ýakynlaşmagy üçin kuwwatly itergi bolup hyzmat edýär, olaryň arasynda syýasy, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer gatnaşyklarynyň ýola goýulmagyna, düşünişmäge we hyzmatdaşlyk etmäge, döwletleriň we sebitleriň arasynda gatnaşyklaryň pugta esaslarynyň ýüze çykmagyna ýardam berýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belleýär. 


Häzirki döwürde bu ýoluň tejribesi Ýewraziýa giňişliginde hyzmatdaşlygyň täze görnüşleri, geosyýasatyň, geoykdysadyýetiň, ynsanperwer işleriň esasy ugurlaryny işläp taýýarlamak üçin binýada öwrülýär. Milli Liderimiziň soňky ýyllarda öňe süren halkara başlangyçlary Beýik Ýüpek ýolunyň geçen ýerleriniň ugrunda toplumlaýyn, döwrebap, ýokary tehnologiýaly üpjünçilik ulgamlaryny ösdürmek üçin şertleri döretmäge, “Gündogar — Günbatar» we “Demirgazyk — Günorta” ugurlar boýunça sebitara hem-de yklymara hyzmatdaşlygy berkitmäge ýardam edýän köpugurly taslamalary durmuşa geçirmäge gönükdirilendir. 


Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adybir kitaby bu ýoluň diňe bir harytlaryň söwdasyny alyp barýan tarapy hökmünde däl-de, eýsem, onuň medeni gymmatlyklary, pikirleri we bilimleri işjeň alyşmagyň amala aşyrylýan ugry hökmünde-de özboluşlylygyny hem-de eýeleýän möhüm ornuny açyp görkezýär. Şunuň bilen baglylykda, Ýüpek ýoly yklymyň halklarynyň syýasy we medeni taýdan ýakynlaşmagynyň örän aýdyň hem-de iň irki mysaly hökmünde janlanýar. Türkmenistanyň Prezidentiniň bu kitabyna hem-de ýylyň şygaryna filmler we tanyşdyrylyşlar bagyşlanyp, olar duşuşyga gatnaşyjylara görkezildi. Duşuşyk Bütindünýä mirasynyň merkezi hem-de ÝUNESKO-nyň Klaster Býurosy, ýurdumyzyň Daşary işler ministrligi we Türkmenistanyň ÝUNESKO-nyň işleri boýunça milli topary tarapyndan guraldy. 


Soňra on dört ýurtdan — Owganystandan, Hindistandan, Eýrandan, Hytaýdan, Gazagystandan, Gyrgyzystandan, Nepaldan, Pakistandan, Koreýa Respublikasyndan, Täjigistandan, Türkiýeden, Türkmenistandan, Özbegistandan we Ýaponiýadan hökümetara Utgaşdyryjy komitetiň milli bölümleriniň wekilleri hem-de bilermenleri Ýüpek ýolunyň desgalarynyň abatlyk ýagdaýyna, degişli ugurlar boýunça alnyp barlan barlag işlerine garamaga hem-de nominasiýanyň strategiýasy hakynda çözgüdi kabul etmäge girişdiler. 


Mundan başga-da, häzirki duşuşyga gatnaşmak üçin ÝUNESKO-nyň wekilleri, hususan-da, ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň merkeziniň Aziýa — Ýuwaş ummany bölüminiň, Merkezi Aziýa ylmy-barlaglar halkara institutynyň ýolbaşçylary, Ýadygärlikleri we gözel ýerleri gorap saklamak baradaky Halkara geňeşiň Halkara konserwasiýa merkeziniň bilermenleri, dürli ýurtlardan, şol sanda Beýik Britaniýadan, Russiýa Federasiýasyndan we beýlekilerden belli alymlar, arheologlar, gündogary öwreniji ylmy barlagçylar çagyryldy. 


Ýygnananlar Beýik Ýüpek ýolunyň ugrundan hem-de çäklerinden ozallar söwdagärleriň, syýahatçylaryň, wagyzçylaryň we alymlaryň ýollary geçen ýurtlaryň umumy strategiýasyny we utgaşykly hereketlerini işläp taýýarlamak boýunça mundan beýläk-de hyzmatdaşlyk etmegiň birnäçe taslamalaryny ara alyp maslahatlaşdylar. Köp asyrlar mundan ozal, olar şäherden şähere hem-de bir ösüşden beýleki ösüşe tarap “ulag geçelgelerini” çekip, diňe bir ykdysady ösüşe we medeniýetleriň özara alyşmagyna däl, eýsem-de, halklaryň arasynda dostluk hem-de özara düşünişmek köprülerini gurmaga ýardam beripdir. Munuň özi dünýä derejesine eýe bolmaga hem-de umumadamzat gymmatlyklaryna düşünmäge, Ýer ýüzünde ýaşaýan adamlaryň bir bitewi ykbalyna akyl ýetirmäge tarap ilkinji ädimler bolupdyr. 


Hut “geçelgeli” çemeleşme Ýüpek ýolunyň nominasiýa goşmaga degişli desgalaryň ýerleşen anyk ýerleriniň has oňaýly derejede kesgitlenilmegi hökmünde kabul edildi. Şu gün geçirilen iş mejlisleriniň biri Merkezi Aziýada Ýüpek ýolunyň mirasynyň geçelgelerini dolandyrmagyň strategiýasynyň işlenip taýýarlanylmagyna, bu ulgamda utgaşykly hereketleri güýçlendirmäge, durnukly syýahatçylyk we ösüş ulgamynda başlangyçlary ara alyp maslahatlaşmaga bagyşlandy. 


Häzirki wagtda Utgaşdyryjy topar Ýüpek ýolunyň Bütindünýä mirasynyň ähli desgalary boýunça menejmentiň umumy syýasatyny işläp taýýarlaýar. Munuň özi dolandyrmagyň ölçeglerini we maksatlaryny kesgitlemäge mümkinçilik berer. Onuň amala aşyrylmagyna aýry-aýrylykda gatnaşyjy döwletler milli kanunçylygyna, ýadygärlikleri goramak ulgamyna we beýlekilere laýyklykda jogapkärçilik çeker. Dogrudan-da, uly wezipe — kerwen ýolunyň ugrunda ýerleşen desgalaryň örän köp sanlysyny göz öňünde tutmak hem-de bu taryhy ýoluň aýratyn ähmiýetini beýan etmek üçin zerur bolan desgalary saýlap almak wezipesi durýar. 


Utgaşdyryjy toparyň wezipesine şeýle hem Ýüpek ýolunyň dürli ýagdaýlary boýunça bilermenleriň maglumat binýadyny hem-de barlaglary alyp barmak üçin sebit we halkara derejelerinde bilermenleriň işçi toparlaryny döretmek wezipesi girýär. Mundan başga-da, topar nominasiýa işini alyp barmaga aragatnaşyk, maslahat beriş we maglumat taýdan goldamak, öňdebaryjy tejribäni alyşmak üçin ýagdaýlary döredýär, resminamalaryň ýeke-täk ölçeglerini we Ýüpek ýolunyň kartalaryny işläp taýýarlamaga ýardam berýär, bu meseleler babatda halkara we sebit guramalary bilen ysnyşykly hyzmatdaşlygy goldaýar. 


Bu işde ýerli we etniki gymmatlyga däl, eýsem, umumadamzat mirasy diýen düşünjäniň kemala getirilmegine esasy üns berilýär. Sebäbi milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu ýola bagyşlanan kitabynda ýazyşy ýaly, asyrlaryň dowamynda depginli ýagdaýda ykdysady we medeni alyşmalar hem-de dürli medeniýetleriň we ösüşleriň özara täsirlenmeleri bolup geçdi. BMG-niň Bütindünýä syýahatçylyk guramasynyň häzirki wagtda Ýüpek ýoluny beýik mümkinçiligi bolan güýçli nusgalaryň biri hökmünde ykrar edýändigi tötänden däldir. Bu ýoluň geçelgeleriniň ugrundaky ýerleriň transmilli syýahatçylyk taslamalaryny amala aşyrmak maksady bilen tagallalary birleşdirmek üçin oňaýly şertlere eýedigi aýdyň hakykatdyr. 


Ertir maslahat öz işini dowam eder, duşuşyga gatnaşyjylar Ýüpek ýolunyň deňiz ugurlaryna hem gararlar, indiki ýerine ýetirilmeli işleriň meýilnamasyny we olaryň tertibini tassyklarlar. Şular bilen birlikde gatnaşyjy ýurtlaryň wekillerine ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizmek üçin Beýik Ýüpek ýolunyň käbir geçelgeleriniň nominasiýalaryny sazlaşdyrmak boýunça okuw maslahatlary geçiriler. 

 


Şu maksat bilen ÝUNESKO 2017-nji ýylyň maý aýynda maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalarynyň hem-de multimedianyň mümkinçiligini peýdalanyp, dünýäniň dürli sebitlerinde bu ýoluň köpdürlüligini we onuň ugrundaky özara täsirleriň aýratynlygyny beýan etmek we görkezmek üçin Ýüpek ýolunyň ugrunda medeni gatnaşyklaryň interaktiw kartasyny işläp taýýarlamaga girişdi. 


Bu taslamanyň amala aşyrylmagy giň gerimli hyzmatdaşlygy hem-de ýöriteleşdirilen edaralary, hökümet we hökümete degişli däl düzümleri, hususy ulgamdan bolan hyzmatdaşlary, gaznalary, köpçülikleýin habar beriş serişdelerini hem-de bilermenleri goşmak bilen gyzyklanma bildiren taraplaryň has giň toparlary bilen hyzmatdaşlyk etmegi talap eder. 


Ylym, tehnologiýa we nou-hau, derman serişdeleri we lukmançylyk, penjekler we egin-eşikler, din we ruhyýet, mifologiýa we fentezi, dil we edebiýat, sungat we aýdym-saz, däp-dessur we dabaralar, azyk önümleriniň önümçiligi we iýmit önümleri, sportuň we oýunlaryň däp bolan görnüşleri we beýlekiler esasy temalar hökmünde kesgitlendi, olar kartada öwreniler hem-de beýan ediler.


Aşgabatdaky iş maslahatyna dünýäniň dürli sebitlerinden 15-e golaý bilermen çagyryldy. Olar sportuň bu görnüşlerini hem-de milli oýunlary ösdürmek üçin taryhy ugurlary, olaryň Ýüpek ýolunyň ugrunda ýaýramagynyň, birek-birekden almagyň ýagdaýlaryny we usullaryny, halk döredijiligi we edebiýat bilen arabaglanyşygyny, şu günki günüň medeniýetlerine täsirini ara alyp maslahatlaşarlar. Şunuň esasynda çemeleşmeler, usulyýetler we gurallar işlenilip taýýarlanylar. Olary ady rowaýata öwrülen ýoluň ugrunda sportuň bu görnüşlerini iň oňat derejede görkezmek üçin peýdalanyp bolar. 


ÝUNESKO-nyň ýaşlary beden taýdan terbiýelemek, sporty ösdürmek maksatnamalaryny amala aşyrmak babatda hem BMG-niň öňdebaryjy edaralarynyň biri bolup durýandygyny nazara alanyňda, onda bu baradaky mesele sportuň milli görnüşlerini gorap saklamak we täzeden dikeltmek ulgamynda Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyk etmegiň ýene-de bir möhüm ugry bolup görünýär. 6-njy dekabrda Aşgabatda geçiriljek “Beýik Ýüpek ýolunyň ähmiýeti: häzirki we geljekki ösüşi” atly halkara maslahatda ÝUNESKO-nyň çäklerinde geljegi uly gatnaşyklaryň dürli ugurlary ara alnyp maslahatlaşylar. 


Ýurdumyzyň myhmanlary üçin paýtagtymyzyň gözel ýerlerine hem-de Bütindünýä mirasynyň desgasy bolan Nusaý (Parfiýa) galasyna baryp görmegi özünde jemleýän medeni maksatnama göz öňünde tutuldy.

Ulag we üstaşyr halkara hyzmatdaşlygy

Şu gün "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynyň Kongres merkezinde Türkmenistanyň, Azerbaýjan Respublikasynyň, Gruziýa Respublikasynyň, Türkiýe Respublikasynyň hem-de Owganystan Yslam Respublikasynyň arasynda Üstaşyr we ulag hyzmatdaşlygy hakynda ylalaşyga (“Lapis Lazuli” ugry boýunça ylalaşyk) gatnaşyjy ýurtlaryň ulag ministrleriniň halkara maslahaty geçirildi. 

Resminama 2017-nji ýylyň 15-nji noýabrynda Aşgabatda geçirilen Owganystan boýunça sebit ykdysady hyzmatdaşlygyň 7-nji maslahatynyň (RECCA VII) ministrler derejesindäki mejlisinde gol çekildi. Onuň kabul edilmegi sebitiň ykdysady birleşmesini ösdürmek, söwdanyň möçberini artdyrmak maksadynda netijeli halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmekde Aşgabat forumynyň anyk goşandyna öwrüldi. 

Bäştaraplaýyn ylalaşygyň çäklerinde geçirilýän maslahat “Lazurit” halkara ulag-üstaşyr geçelgesini döretmäge tarap ýolda nobatdaky ädime öwrüldi. Bu geçelge Merkezi we Günorta Aziýa, Hazar hem-de Gara deňizleri, Ortaýer deňzi sebitlerini öz içine alýan giň geoykdysady giňişlikde netijeli gatnaşyklary berkitmäge ýardam eder. 

"Awaza" milli syýahatçylyk zolagyna gelen wekilçilikli maslahata gatnaşyjylar yklymyň esasy ýollarynyň merkezinde ýerleşýän Türkmenistanyň geografik ýagdaýynyň artykmaçlyklarynyň ýurdumyza ýewraziýa gatnaşyklaryny üpjün etmek üçin milli ulag serişdelerini amatly amala aşyrmaga mümkinçilik berýändigini bellediler. 

Ulag ulgamyny kämilleşdirmek maksady bilen ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan giň gerimli işler adamlar hakyndaky aladanyň, halkymyzyň durmuş derejesini ýokarlandyrmagyň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýöredýän durmuş ugurly syýasatynyň möhüm ugrudygynyň nobatdaky subutnamasyna öwrüldi. 

Häzir bu ugurlar döwlet Baştutanymyzyň logistika strategiýasynda örän aýdyň ýüze çykýar. Soňky ýyllarda Türkmenistanda paýtagtymyzyň täze Halkara howa menzilini, Türkmenistan — Owganystan — Täjigistan demir ýolunyň birinji nobatdakysyny — Kerki — Ymamnazar — Akina ugruny gurmagyň ajaýyp taslamalary amala aşyryldy, Türkmenbaşydaky Halkara deňiz porty ulanmaga berildi, şeýle hem Aşgabat — Türkmenbaşy awtobanynyň gurluşygyna başlandy. 

Ýurdumyzda demir ýol, awtomobil, howa we suw ulaglaryny peýdalanmak bilen amatly we howpsuz halkara geçelgeler döredilýär. Munuň özi sebitde durnukly ösüşi, halklaryň arasynda hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň giňelmegini, hyzmatdaşlygyň berkemegini, söwda dolanyşygynyň mukdarynyň artmagyny üpjün edýär. 

“Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” diýen şygar astynda geçýän 2018-nji ýyl hem ulag ulgamynda iri möçberli taslamalara beslendi. Fewral aýynda Lazurit ulag-üstaşyr geçelgesiniň düzümine girýän Serhetabat — Turgundy demir ýoly ulanmaga berildi. Onuň açylyş dabarasyna hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de ýurdumyza gelen Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti, Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri hem-de Hindistan Respublikasynyň daşary işler döwlet ministri gatnaşdylar. 

Türkmen-owgan ýolunyň gurluşygyny doganlyk halka hemmetaraplaýyn kömek we goldaw berýän Türkmenistan doly öz üstüne aldy. Ýurdumyzyň Demir ýol ulaglary ministrligi tarapyndan gaýtadan gurlan demir ýoluň döwrebaplaşdyrylmagy netijesinde Turgundy menziliniň geçirijilik ukyby ýokarlandy, Owganystanyň haryt dolanyşygynda ähmiýeti artdy, owgan önümlerini halkara bazarlaryna çykarmak, daşary ýurt harytlaryny ýurdumyza gysga we amatly ýol bilen getirmek mümkinçiligi döredi. 

Owganystanyň sebitde köpugurly ulag ýollaryny döretmegiň taslamalaryna çekilmegi bilen ol öz geografik artykmaçlyklaryny Ýewraziýa yklymynda ulag-üstaşyr merkezi hökmünde peýdalanmak mümkinçiligine eýe bolar. 

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Serhetabat (Türkmenistan) — Turgundy (Owganystan) demir ýolunyň açylmagy bilen Owganystany Türkmenistanyň ulag-logistika ulgamyna goşmak hem-de onuň üsti bilen halkara ýollaryna birleşdirmek hakyndaky pikiri üstünlikli durmuşa geçirilýär. Polat we awtomobil ýollar Turgundy şäherini Aşgabat bilen, soňra Hazarda Türkmenbaşy şäheriniň Halkara porty bilen birleşdirýär. Şondan aňry Hazaryň üsti bilen Bakuwa çenli, soňra Tbilisiniň üsti bilen Ankara we Stambula çenli dowam eder. 

2018-nji ýylyň diňe on aýynda Kerki — Ymamnazar — Akina hem-de Serhetabat — Turgundy demir ýollary boýunça ýükleri daşamagyň mukdary 2017-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde, iki esse artdy. Şonuň üçin şol polat ýollara bolan zerurlyk aýdyň bolup, şolaryň ähmiýeti bu ýollara täze çäkleriň, taslamalaryň, logistika ugurlaryň goşulmagy bilen has-da artar. 

"Awaza" milli syýahatçylyk zolagynyň Kongres-merkezinde foruma gatnaşyjylar bu ýerde guralan serginiň üsti bilen “Lazurit” geçelgesini döretmegiň esasy tapgyrlary hem-de oňa gatnaşýan ýurtlaryň ulag ýollary bilen tanyşdylar. 

Halkara maslahatynyň açylyş dabarasyna ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýokary wezipeli işgärleri, bilermenler, maýadarlar, abraýly guramalaryň, bank düzümleriniň, ulag, logistika hem-de ekspeditorçylyk kompaniýalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar. 

Bu ýere ýygnananlar Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň maslahata gatnaşyjylara iberen Gutlagyny uly üns bilen diňlediler. Soňra forumyň myhmanlary çykyş etdiler. Azerbaýjan Respublikasynyň Premýer-ministriniň birinji orunbasary Ýagup Eýýubowyň belleýşi ýaly, şu gezek geçirilýän maslahat aýratyn ähmiýete eýedir, çünki ösüşiň innowasion ýoluna geçmegiň şertlerinde ulaglar ykdysady ösüşiň ähmiýetli şertleriniň biridir. Ol halkara söwda gatnaşyklaryny kämilleşdirýär, tebigy serişdeleriň netijeli ulanylmagyny artdyrýar, telekeçiligi ösdürýär. 

Özbegistan Respublikasynyň Premýer-ministriniň birinji orunbasary Açilbaý Ramatowyň belleýşi ýaly, ýurtlarymyzyň arasynda ulag hyzmatdaşlygynyň işjeňleşmegi netijesinde, sebitimiz dünýä söwda dolanyşygyna goşulýar, bu bolsa hereket edýän ulag geçelgelerini ösdürmek hem-de halkara bazarlaryna çykalgany üpjün edýän täze ugurlary döretmek üçin sebitiň ulag-üstaşyr kuwwatyny peýdalanmaga ýardam edýär. 

Türkiýe Respublikasynyň ulag we infrastruktura ministri Mehmet Jahit Turhan öz nobatynda Lapis Lazuli ulag-üstaşyr geçelgesiniň şu taslama gatnaşýan ähli ýurtlaryň ykdysady taýdan ösmegi üçin ägirt uly ähmiýetiniň bardygyny belledi. Myhman Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkmenbaşy şäheriniň Halkara portunyň taslamasyny amala aşyrmaga gatnaşmak mümkinçiligi üçin hoşallyk bildirip, onuň düzüminiň sebitde deňiz ulag gatnawlaryny ösdürmek üçin esasy halka bolup durýandygyny nygtady. 

Lapis Lazuli üstaşyr we ulag hyzmatdaşlygy hakynda ylalaşyga gatnaşyjylaryň geçirýän işleri netijesinde, Owganystanyň dünýäniň ykdysady giňişligine üstünlikli goşulyşmagy baradaky mesele Owganystan Yslam Respublikasynyň ulag ministri Mohammad Hamid Tahmasiniň çykyşynda bellenildi. Ol öz ýurdundaky ýagdaýyň durnuklaşmagy üçin Türkmenistanyň örän uly goşandynyň bardygyny nygtady. 

Gruziýanyň ykdysadyýet we durnukly ösüş ministriniň orunbasary Akaki Sagiraşwiliniň öz çykyşynda belleýşi ýaly,“Lapis Lazuli” geçelgesi birwagtda öz ulag düzümlerini ösdürýän ýurtlarymyzyň ägirt uly üstaşyr-ulag kuwwatyny amala aşyrmaga mümkinçilik berer. 

Maslahatyň mejlisleriniň çäklerinde oňa gatnaşyjylar Türkmenistanda howa gatnawynyň, deňiz gämiçiliginiň, demir ýol pudagynyň hem-de awtoulag ulgamynyň dürli halkara ulag-üstaşyr geçelgeleriniň, ilkinji nobatda bolsa, Lapis Lazuli multimodal ulag geçelgesiniň amala aşyrylmagyna goşýan goşandy babatda bu ulgamlaryň ösdürilişine aýratyn üns berdiler. 

Ulag ulgamynda özara gatnaşyk etmek, şol sanda BMG-niň hem-de beýleki abraýly guramalaryň çäklerinde hyzmatdaşlyk meselelerinde eýeleýän işjeň ýörelgesine ygrarly bolmak bilen, ýurdumyz hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan başy başlanan iri düzümleýin taslamalary daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen bilelikde amala aşyryp, netijeli halkara hyzmatdaşlygynyň pugtalandyrylmagyna hem-de giňeldilmegine uly goşant goşýar. 

Munuň mysaly hökmünde Aşgabadyň iň döwrebap derejedäki Halkara howa menziliniň gurulmagyny getirip bolar. Ol Türkmenistanyň esasy “howa derwezesi” bolup, islendik kysymdaky hem-de dürli ýük göterijiligi bolan uçarlary kabul edip, şunda hyzmatyň halkara ölçeglerini üpjün edip bilýär. Onuň ýük terminaly ýylda 200 müň tonna geçirijilik ukybyna eýedir. Howa menzilinde ýerüsti hyzmatyny üznüksiz amala aşyrmak maksady bilen, 188 birlik ýöriteleşdirilen dürli tehnikalar hereket edýär. 

Maslahata gatnaşyjylaryň belleýşi ýaly, döwrebap howa menziller ulgamynyň döredilmegi Türkmenistanyň mundan beýläkki ykdysady ösüşiniň hem-de dünýä ykdysadyýetine goşulyşmagynyň, halkara söwda gatnaşyklaryny giňeltmegiň we işjeňleşdirmegiň möhüm ýagdaýydyr. 

Çykyş edenler Türkmenistanda ulag düzümini ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň biriniň häzirki zaman söwda flotunyň döredilmeginden ybaratdygyny nygtadylar. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň pudagyň öňünde goýan wezipelerini ýerine ýetirmek maksady bilen, daşary ýurtlaryň iri gämigurluşyk kärhanalarynda türkmen floty üçin gämileri, ozaly bilen nebit hem-de nebit önümlerini daşamak üçin ýük gämilerini, paromlary gurmaga buýurmalar ýerine ýetirildi. 

Soňky ýyllarda ýurdumyzda iň häzirki zaman derejeli ýük gämileriniň hatary ep-esli artdy. Bu bolsa nebiti çykarmagyň we gaýtadan işlemegiň mukdarynyň artdyrylmagy hem-de himiýa senagatymyz nazara alnanda möhümdir. Bu pudaklar ýurdumyzda hem-de daşary ýurtlarda uly isleg bildirilýän giň görnüşli önümleri öndürmegiň mukdaryny durnukly artdyrýarlar. 

Ýerüsti düzümler döwrebaplaşdyrylmazdan deňiz gämiçiliginiň häzirki zaman derejesinde ösdürilmegi mümkin däldir. 2013-nji ýylyň 15-nji awgustynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de Türkiýe Respublikasynyň şol wagt premýer-ministri bolan Rejep Taýyp Ärdogan Türkmenbaşy şäherindäki täze Halkara deňiz portunyň gurluşygyna badalga berdiler. Şonuň üsti bilen TRACEKA ulag geçelgesi geçýär. 

Bu iri maýa goýum taslamasy umumy meýdany 230 müň inedördül metr bolan awtomobil-ýolagçy ýük terminalynyň hem-de 249 müň inedördül metr bolan konteýner terminallarynyň gurulmagyny özünde jemledi. Topluma ýükleýiş terminaly, ürgün ýükler terminaly, polipropilen terminaly,166 müň inedördül metr meýdany eýeleýän “Balkan” gämi gurluşyk we gämi abatlaýyş zawody girdi. 

Şunda suw akwatoriýasyny çuňlaşdyrmak boýunça işleriň uly möçberi ýerine ýetirildi, hususan-da, gämileriň duralgalara geçip bilmegi üçin suw düýbüni çuňlaşdyrmak işleriniň barşynda millionlarça kubmetr toprak çykaryldy. Gämi duralgalarynyň gidrotehniki desgalaryndan başga-da, kenar düzüminiň köpsanly desgalary bina edildi. Ol özünde ulag üpjünçiligini: awtomobil we demir ýollaryny birleşdirdi. 

Täze deňiz portunyň tehniki düzümi barada aýdylanda, ol iň döwrebap programma-enjamlar toplumlary bilen enjamlaşdyryldy. Bular howpsuzlygy hem-de nawigasiýanyň we ýük daşalyşynyň netijeliligini, şeýle hem daşky gurşawyň goragyny üpjün etmek üçin zerurdyr. 

Şeýlelikde, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkmenistanyň üstaşyr-ulag kuwwatyny durmuşa geçirmek baradaky maksatlarynyň iş ýüzünde amala aşmagynda Hazarýaka sebitine aýratyn orun berilýär. Bu ýerde ulaglarynyň ähli görnüşlerini netijeli peýdalanmak üçin giň mümkinçilikler açylýar diýip, maslahata gatnaşyjylar bellediler. Şunuň netijesinde ýurtda deňiz, awtomobil, demir ýol we howa ulaglaryny peýdalanyp, ýük akymlaryny utgaşdyryp biljek esasy logistik merkez kemala gelýär. 

Maslahata gatnaşyjylar Türkmenistanyň ulag strategiýasynyň esasynda döwlet Baştutanymyzyň başyny başlan Beýik Ýüpek ýoluny täzeden dikeltmek baradaky pikiriniň durandygyny aýratyn nygtadylar. Bu ýol ençeme asyrlaryň dowamynda Merkezi Aziýanyň çäklerinden geçipdir. Häzirki zaman şertlerinde bu transkontinental ýol ýurdumyzyň hem-de sebitiň beýleki döwletleriniň dünýäniň ulag ulgamyna goşulyşmagy arkaly olaryň ägirt uly ykdysady kuwwatyny durmuşa geçirmäge ýardam bermäge gönükdirilendir. 

Şu babatda Gazagystan — Türkmenistan — Eýran demir ýolunyň ulanmaga berilmegini mysal hökmünde getirip bolar. Onuň iň uzyn, 700 kilometre golaý bölegi ýurdumyzyň üstünden geçýär. Gysga möhletde, çylşyrymly tebigy we howa şertlerinde türkmen demirýolçulary Bereket demir ýol bekedinden Gyzylgaýa ilatly nokadynyň üsti arkaly Gazagystan bilen döwlet serhedine çenli ýoluň 444 kilometrini çekdiler. Şol ýerde Serhetýaka diýen täze şäherçe peýda boldy. Täze ýoly gurnamak boýunça işleriň örän uly möçberi ýerine ýetirildi, onuň ugrunda onlarça inženerçilik desgalary, demir ýol menzilleri, depo, beketler we razýezdler, beýleki düzümleýin desgalar bina edildi. 

Ykdysady nukdaýnazardan, bu ýol ýükleri, şol sanda üstaşyr ýükleri daşamakda geljekde bolsa ýolagçylary gatnatmakda iň gysga, häzirki döwrüň şertlerinde bolsa möhüm ugurdyr. Şunuň bilen birlikde, ýük daşamagyň wagtyny azaltmakda düýpli bäsdeşlik artykmaçlygyny berýär. Bu, öz nobatynda, işjeňligiň artmagynda, ahyrky netijede bolsa, halklaryň abadançylygynyň ýokarlanmagyna ýardam edýär. 

Eýranyň çäginde demir ýoluň gurluşygynyň tamamlanmagy bilen Ýakyn Gündogar, Günorta we Günorta — Gündogar Aziýa ugurlaryna eksporty artdyrmaga mümkinçilik açyldy. Şonuň netijesinde milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, demirgazyk hem-de günorta ugurlarda ýerleşýän onlarça ýurtlara amatly we ykdysady taýdan bähbitli ýol döredildi. Taslama gatnaşyjy ýurtlar bolsa, üstaşyr ýol geçýän we çäklerinde logistiki merkezler kemala gelýän döwletler hökmünde artykmaçlyklara eýe bolýar. Şeýle hem täze ýol Hazarýaka sebitiniň ösdürilmegine, ulag, önümçilik we durmuş düzümleriniň giňeldilmegine düýpli depgin berer. 

Maslahata gatnaşyjylar Gazagystan — Türkmenistan — Eýran demir ýolunyň diňe bir ykdysady we täjirçilik taýdan esaslandyrylan taslama bolmak bilen çäklenmeýändigini bellediler. Munuň özi sebitdäki we onuň çäklerinden daşardaky umumy ýagdaýa oňyn täsirini ýetirmäge, Aziýada durnuklylygy we howpsuzlygy üpjün etmäge, yklymara syýasy aragatnaşyklaryň ähli ulgamlaryna düýpli durnuklylyk bermäge ukyply möhüm geosyýasy şertdir. 

Maslahata gatnaşyjylar Türkmenistanyň ulag ulgamynyň ösdürilişi baradaky meseleleri gozgamak bilen, ýurdumyzda halkara ulag geçelgeleriniň, şol sanda Lazurit geçelgesiniň işjeňlik zolagyny giňeldýän täze ýollaryň gurulmagynyň göz öňünde tutulýanlygyny bellediler. Ýurdumyzyň tutuş taryhynyň dowamynda häzirki günlerdäki ýaly hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen durmuşa geçirilýän awtomobil ýollaryny gurmak boýunça taslamalar şeýle giň gerimde amala aşyrylan däldir. 

Iş ýüzünde magistral awtoýollar ulgamynyň durky doly täzelener, ähli möhüm ýol düzümlerini öz içine alýan tizlikli ýollar çekiler. Şolaryň umumy uzynlygy 1700 kilometre barabar bolar. Ýurdumyzyň içinden geçýän ähli ýollaryň gurluşygy dünýä ölçeglerine kybap geler. 

Häzirki wagtda ýol hereketiniň hiliniň ýokarlandyrylmagyny üpjün etmäge gönükdirilen “Türkmenbaşy — Farap “ we “Aşgabat — Daşoguz” awtomobil ýollarynyň gurluşygy alnyp barylýar. “Türkmenbaşy — Gazagystan serhedi”, “Türkmenabat — Daşoguz” we “ Mary — Serhetabat” awtomobil ýollarynyň çekilmegi hem möhüm taslamalaryň hataryna girýär. 

Dürli sebitleri birikdirýän awtomobil ýollary bilen bir hatarda, halkara ölçeglerine kybap gelýän, 3 tapgyrdan ybarat bolan ýokary tizlikli awtomobil ýollarynyň (awtobanlaryň) gurulmagy hem meýilleşdirilýär. Hususan-da, birinji tapgyrda “ Aşgabat — Türkmenbaşy”, ikinjide “ Aşgabat — Farap”, üçinjide bolsa “Aşgabat — Daşoguz” awtobanlary gurlar. 

Maslahata gatnaşyjylar forumyň netijelerini jemläp, halkara ulag geçelgeleriniň dünýä ykdysadyýetini globallaşdyrmagyň esasy guralyna öwrülendigini bellediler. Bu işleriň başyny başlaýan Türkmenistan durnukly ykdysady hem-de durmuş taýdan ösüşine, ýurdumyzda öndürilýän harytlaryň we dünýä bazarlarynda hyzmatlaryň bäsdeşlige ukyplylygynyň ýokarlanmagyna daýanmak bilen öz çäginde yklymyň möhüm ulag merkezleriniň birini döredýär, bu bolsa dünýäniň ozalky senagat düzüminde mynasyp orny eýelemäge mümkinçilik berýär. 

Forumyň ahyrynda çäginden Lazurit ýoly geçýän döwletleriň ulag hyzmatdaşlygynyň esasy ugurlaryny beýan eden jemleýji resminama gol çekildi. 

Soňra maslahata gatnaşyjylar üçin Türkmenbaşy şäheriniň Halkara deňiz porty boýunça gezelenç guraldy, şonuň çäklerinde myhmanlar halkara ölçegleriniň hemme talaplaryna kybap gelýän döwrebap desganyň ägirt uly ulag-üstaşyr kuwwatyna göz ýetirdiler.

Tanyşlygyň barşynda açylyş dabarasyna milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşan Hazarda iň uly deňiz menziliniň çäklerinde ýerleşen “Beýik Ýüpek ýoly” myhmanhanasynda Halkara deňiz portunyň, gämigurluşyk pudagyna maýa goýmagyň mümkinçilikleriniň tanyşdyrylyşy boldy. Ýurdumyz üçin täze pudagyň ösüşine goşant goşmaga gatnaşjak maýadarlara uly ýeňillikler garaşýar.

Türkmenistan — Merkezi Aziýa — Ýewropa Bileleşigi: özara gatnaşyklaryň täze görnüşinde

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň öz daşary syýasatynda Ýewropa ugruna ygrarlydygy barada aýtmak bilen, ýurdumyzyň uly mümkinçilikleriniň ähli gatnaşyjy taraplaryň bähbitlerine laýyk gelýän giň gerimli halkara taslamalaryň amala aşyrylmagyny üpjün etmäge mümkinçilik berýär diýip belleýär. Wakalar Türkmenistanyň hem-de Ýewropa Bileleşiginiň däbe öwrülen hyzmatdaşlygy hil taýdan täze derejä çykarmaga, ikitaraplaýyn görnüşde, şeýle hem yklymyň esasy sebitleri bolup durýan ÝB-niň we Merkezi Aziýanyň köpugurly özara gatnaşyklarynyň binýadynda oňa has durnukly häsiýeti bermäge uly gyzyklanma bildirýändiklerini tassyklaýar. 

Geçen hepdede Brýusselde bolan duşuşyklar, şol sanda Ýewropa Bileleşiginiň, Türkmenistanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň daşary syýasat edaralarynyň ýolbaşçylarynyň duşuşyklary, şeýle hem türkmen kanunçykaryjylarynyň wekiliýetiniň Ýewropa parlamentine sapary munuň subutnamasy boldy. 

Hususan-da, “Ýewropa Bileleşigi — Merkezi Aziýa” atly daşary işler ministrleriniň 14-nji duşuşygynyň barşynda şol sebitleriň arasyndaky gatnaşyklary has-da ösdürmek, ÝB-niň Merkezi Aziýa üçin strategiýasy, umumy howplara hem-de wehimlere garşy göreşmek baradaky meselelere seredildi. Owganystany sebite goşmak bilen bagly tagallalary birleşdirmegiň zerurdygy barada ylalaşyk beýan edildi. Bu tagallalar sebitde howpsuzlygy we durnuklylygy saklamak boýunça möhüm wezipeleri toparlaýyn çözmäge gönükdirilendir. 

Duşuşygyň jemleri boýunça Bilelikdäki beýanat kabul edildi, onda taraplaryň 27 — 28-nji noýabrda geçiriljek Owganystan boýunça daşary işler ministrleriniň derejesindäki Ženewa maslahatynyň bu ýurtda parahatçylygy üpjün etmek babatda gün tertibini kesgitlemäge mümkinçilik bermegine ygrarlydygy berkidildi. Şeýle hem beýanatda Owganystan boýunça ykdysady sebit hyzmatdaşlygyna bagyşlanyp, 2017-nji ýylyň noýabrynda Aşgabatda geçirilen maslahatyň (RECCA VII) netijeleri goldanylýar. 

Şeýle hem Brýusselde geçirilen ministrler derejesindäki duşuşyga Türkmenistandan gatnaşyjylar kärdeşlerine 2018-nji ýylyň awgustynda Awazada geçirilen Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň (AHHG) sammitiniň çözgütlerini ýerine ýetirmek boýunça işler barada habar berdiler. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Aral deňzi sebiti üçin BMG-niň Ýörite maksatnamasyny işläp taýýarlamak hakynda başlangyjyny ilerletmegiň möhümdigi bellenildi. 

Türkmen-Ýewropa gatnaşyklaryny işjeňleşdirmegiň möhüm şertleriniň hatarynda geljek ýyl meýilleşdirilen ÝB-niň Türkmenistandaky wekilhanasynyň açylmagy bolup, bu barada ministrleriň duşuşygy tamamlanandan soň, ÝB-niň daşary işler we howpsuzlyk syýasaty boýunça Ýokary wekili Federika Mogerini habar berdi. 

Şol bir wagtda ÝB-niň Merkezi Aziýa boýunça täze strategiýasyny işläp taýýarlamaga gös-göni gatnaşygy bolan beýleki çäreleriň hatarynda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri üçin metbugat sapary guraldy. Žurnalistlere ÝB-niň agza döwletleriniň 28-siniň çylşyrymly guralan bileleşiginiň işiniň gurluşy bilen ýerinde tanyşmaga mümkinçilik döredildi. Döwletler doly özbaşdaklygyny saklap, bilelikde ösmek boýunça öz garaýyşlaryny biri-biri bilen ylalaşýarlar. Bu tanyşlyk Ýewropanyň daşary gatnaşyklar gullugyna, Ýewropa komissiýasyna, ÝB-niň Geňeşine, Ýewropa parlamentine baryp görmegi, dürli duşuşyklara, tanyşdyrmalara, söhbetdeşliklere we pikir alyşmalara gatnaşmagy öz içine aldy. 

Metbugat saparynyň baý mazmunly gün tertibi, netijeli hyzmatdaşlyga gönükdirilen işewür häsiýeti žurnalistleri, şol sanda türkmen habar beriş serişdeleriniň wekillerini garşy almakda açyklyk görkezilende Ýewropa Bileleşiginiň edaralarynyň, onuň departamentleriniň we metbugat gulluklarynyň wekilleri ynamly gatnaşyklara we gepleşiklere, hyzmatdaşlygyň geljegi uly ugurlaryny gözläp tapmaga taýýarlygyny beýan etdiler. 

Türkmenistan Garaşsyzlygynyň ilkinji ýyllaryndan başlap, Ýewropa Bileleşigi hem-de ÝB-niň agza döwletleri bilen özara bähbitli gatnaşyklary ösdürýär. Bu gatnaşyklar wagtyň synagyndan geçip, häzir syýasy, ykdysady we ynsanperwer ugurlarda umumy strategik wezipelere düşünilmegi netijesinde täze sepgide çykdy. Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başyny başlan iri möçberli özgertmeler, şeýle hem Ýewropa Bileleşiginiň biziň ýurdumyz bilen hyzmatdaşlyga täze çemeleşmelerini amala aşyrmagy bilelikdäki netijeli işler üçin mäkäm binýat bolup durýar. 

Howpsuzlygy üpjün etmek, söwda, energetika, kanunyň hökmürowanlygy, ekologiýa we bilim, suw gorlaryny dolandyrmak ýaly ugurlar ikitaraplaýyn görnüşde we sebit derejesinde biziň hyzmatdaşlygymyzyň esasy düzümleri bolup durýar. Şunda Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýa döwletleriniň her birine aýratyn hem-de olaryň içerki sebit gatnaşyklaryna, goşulyşmagyna, şeýle hem Owganystandaky ýagdaýy kadalaşdyrmaga, onuň dünýäniň hojalyk gatnaşyklaryna çekilmegine ýardam etmäge bitewi çemeleşmesini bellemek gerek. 

Şunuň bilen baglylykda, Beýik Ýüpek ýoly barada aýdylyp, onuň ugrunda gadymy döwürde, şeýle hem häzirki döwürde Türkmenistanyň möhüm ýagdaýy eýeläp, ulag, üstaşyr, söwda ýollarynyň merkeziniň wezipesini ýerine ýetirýändigi bellenildi. Bu gün bu ýoluň ýene-de söwda-ykdysady durmuşyň özenine öwrülmegi üçin ähli şertler bolup, bu Merkezi Aziýa sebitiniň döwletleri onuň ugry boýunça ýokary goşulan bahasy bolan harytlary daşamakdan uly girdejileri alarlar. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ulag we senagat strategiýasy hem hut şoňa gönükdirilip, onuň yzygiderli amala aşyrylmagy netijesinde Türkmenistanda halkara demir ýol geçelgeleriniň, awtomobil ýollarynyň, suw we howa ýollarynyň multimodal ulgamy, innowasion önümçilikler we senagat desgalary gurulýar. 

Bulardan başga-da, bilim alyşmalary barada gürrüň edildi. Mysal üçin, Ýewropanyň daşary gatnaşyklar gullugynyň Merkezi Aziýa boýunça müdirliginiň ýolbaşçysy Boris Ýaroşewiçiň žurnalistler bilen duşuşygynda belleýşi ýaly, bilim, hünär okuwy, ýaşlaryň medeni gatnaşyklary babatda hyzmatdaşlygy goldamaga gönükdirilen “Erazmus+” maksatnamasy Merkezi Aziýa ýurtlarynyň isleglerini nazara almak bilen, sebitiň özünde talyplary we mugallymlary alyşmak işine badalga berdi. 

Umuman, Ýewropa Bileleşigi dürli ugurlarda goşulyşmak işlerini ösdürmek boýunça iň gowy işleri bilen paýlaşmaga taýýardyr. Beýleki tarapdan sebitiň meselelerini çözmekde Merkezi Aziýa ýurtlarynyň tejribesi gymmatly bolup, şeýle meseleleri bolan beýleki ýurtlar tarapyndan üstünlikli nusga hökmünde ulanylyp bilner. Hususan-da, Ýewropa Bileleşigi Merkezi Aziýada suw diplomatiýasy boýunça ösüşiň gazanylmagyny şeýle mysal hökmünde ykrar edýär. 

ÝB-niň Merkezi Aziýa strategiýasy, garaşylyşy ýaly, 2019-njy ýylyň mart-aprel aýlarynda tanyşdyrylar. Ol strategiýany amala aşyrmagyň, şol sanda söwda syýasaty babatda amala aşyrmagyň täze gurallarynyň ulanylmagyny göz öňünde tutýar. Ýewrokomissiýanyň söwda boýunça Baş direktoratynyň hünärmenleriniň belleýşi ýaly, sebitiň ähli ýurtlary bilen özara gatnaşyklaryň bir bitewi ulgamynyň bolmazlygy onuň aýdyň alamaty bolup durýar. Sebäbi her bir hyzmatdaş döwlet üçin öz gatnaşyklarynyň ulgamy hereket eder. Şunuň bilen bir hatarda, sebit ÝB üçin energiýa serişdelerini ugratmagyň çeşmesi bolup durýar, şunda söwdany we eksport düzümini ösdürmegiň entek ulanylmadyk uly mümkinçilikleri hem bar. 

Bu babatda Türkmenistanda çig maly gaýtadan işlemegiň çuňňurlygyny artdyrmaga, ýokary tehnologiýaly önümçilikleriň we ýurduň telekeçiliginiň kuwwatlyklaryny artdyrmaga uly umyt baglanýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ulgam üçin uly mümkinçilikler döredip, batyrgaý başlangyçlara ýol açýar hem-de türkmen işewürlerine jogapkärli we iri taslamalary tabşyrýar. 

Ikitaraplaýyn gatnaşyklara ösüşiň oňyn energiýasyny berýän söwda ýagdaýyny gowulandyrmak meseleleri eýýäm bir aýdan – Brýusselde geçiriljek nobatdaky kollegial duşuşykda — Hyzmatdaşlyk we söwda hakynda ylalaşygyň çäklerinde “Türkmenistan — ÝB” bilelikdäki komitetiň mejlisinde jikme-jik ara alnyp maslahatlaşylar. Şonuň üçin Türkmenistan häzir Merkezi Aziýa — Ýewropa Bileleşigi gatnaşyklarynyň täze görnüşine işjeň goşulyp, sebitara hyzmatdaşlykda mynasyp orny eýelemäge çalyşýar hem-de munuň üçin ähli mümkinçiliklere eýe bolup durýar.

Hoşniýetli goňşyçylyk hyzmatdaşlyk – täze ädimler

22-nji noýabrda Aşgabatda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen düýn paýtagtymyza resmi sapar bilen gelen Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ilham Aliýewiň arasynda gepleşikler geçirilýär.


Türk­me­nis­ta­nyň we Azer­baý­jan Res­pub­li­ka­sy­nyň Döw­let baý­dak­la­ry bi­len be­ze­len Aş­ga­ba­dyň Hal­ka­ra ho­wa men­zi­lin­de Pre­zi­dent Il­ham Ali­ýe­wi ýur­du­my­zyň res­mi adam­la­ry gar­şy­la­dy­lar. Ha­ly dü­şe­len ýo­da­jy­gyň gy­ra­syn­da be­lent mer­te­be­li myh­ma­nyň hor­ma­ty­na Hor­mat ga­ra­wu­ly­nyň es­ger­le­ri ny­za­ma dü­zül­di. Asyl­ly dä­be gö­rä, mil­li ly­bas­da­ky og­lan we gyz­ja­gaz dost­luk­ly ýur­duň Li­de­ri­ni duz-çö­rek we gül des­se­le­ri bi­len gar­şy­la­dy­lar.


Ho­wa men­zi­lin­den Azer­baý­ja­nyň döw­let Baş­tu­ta­ny­nyň ulag ker­we­ni mo­to­sik­let­çi­le­riň ug­rat­ma­gyn­da sa­par ma­ha­ly özi üçin ni­ýet­le­nen ka­şaň “Oguz­kent” myh­man­ha­na­syn­da­ky ka­bul­ha­na­sy­na ta­rap ug­ra­dy.


Bi­raz wagt­dan dost­luk­ly ýur­duň Baş­tu­ta­ny Wa­tan go­rag­çy­la­ry­nyň, şeý­le hem 1948-nji ýy­lyň Aş­ga­bat ýer­tit­re­me­sin­de we­pat bo­lan­la­ryň ha­ty­ra­sy­na ebe­di­leş­di­ri­len “Halk ha­ky­da­sy” ýa­dy­gär­lik­ler top­lu­my­na gel­di. Bu ýer­de Pre­zi­dent Il­ham Ali­ýew “Ba­ky şöh­rat” ýa­dy­gär­li­gi­ne gül des­se­si­ni goý­dy we bu top­lu­myň çä­gin­de ýer­leş­ýän “Wa­tan mu­kad­des­li­gi” mu­ze­ýi­niň gym­mat­lyk­la­ry bi­len ta­nyş­dy. Goň­şy ýur­duň Baş­tu­ta­ny bu ýer­de Hor­mat­ly myh­man­lar üçin ni­ýet­le­nen ki­tap­da ýa­dy­gär­lik ýaz­gy goý­dy.


Şol gün Azer­baý­ja­nyň Baş­tu­ta­ny paý­tag­ty­myz­da­ky Olim­pi­ýa şä­her­çesi­ne gel­di. Bu ýer­de 2017-nji ýy­lyň sent­ýabr aýyn­da Ýa­pyk bi­na­lar­da we sö­weş sun­ga­ty bo­ýun­ça V Azi­ýa oýun­la­ry üs­tün­lik­li geç­di. Şu ýyl bol­sa bu top­lum­da Agyr at­le­ti­ka bo­ýun­ça dün­ýä çem­pio­na­ty bol­dy. Bu iri sport des­ga­syn­da ge­çi­ri­len hal­ka­ra bäs­le­şik­ler Türk­me­nis­ta­nyň hal­ka­ra sport gi­ňiş­li­gin­de ab­ra­ýy­nyň bar­ha be­len­de gal­ýan­dy­gy­ny ala­mat­lan­dyr­ýar.


Olim­pi­ýa şä­her­çesi­niň sport des­ga­la­ry­nyň bi­rin­de Azer­baý­jan Res­pub­li­ka­sy­nyň Pre­zi­den­ti Il­ham Ali­ýe­we ýur­du­my­zyň dok­ma kär­ha­na­la­ryn­da taý­ýar­la­ny­lan sport ly­bas­la­ry­nyň ser­gi­si gör­ke­zil­di. On­da goý­lan dür­li gör­nüş­dä­ki we bir­nä­çe be­zeg aý­ra­tyn­lyk­la­ry bo­lan, tür­gen­ler üçin ni­ýet­le­nen egin-eşik­le­riň ti­ki­li­şi, ola­ryň taý­ýar­la­ny­ly­şy ýo­ka­ry hal­ka­ra ül­ňü­le­re do­ly la­ýyk gel­ýär. Be­lent mer­te­be­li myh­man türk­men pag­ta­syn­dan taý­ýar­la­nan we “Türk­me­nis­tan­da ön­dü­ril­di” di­ýen ny­şan­ly bu ly­bas­la­ryň hil de­re­je­si­ne we ýa­kym­ly­lyk ta­rap­la­ry­na ýo­ka­ry ba­ha ber­di.


Olim­pi­ýa şä­her­çesi­niň mo­no­rels ýo­ly bi­len bar­şyn­da hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­miz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baş­lan­gy­jy bi­len bi­na edi­len bu kö­pu­gur­ly sport dü­zü­mi bi­len tan­şyp, be­lent mer­te­be­li myh­man onuň öz­bo­luş­ly bi­na­gär­lik çöz­gü­di­ne eýe­di­gi­ni hem-de örän oý­la­ny­şyk­ly me­ýil­na­ma­laş­dy­ry­lan­dy­gy­ny nyg­ta­dy. Spor­tuň äh­li gör­nüş­le­ri­ne de­giş­li des­ga­la­ryň bir ýer­de jem­len­me­gi bi­na­gär­lik çöz­gü­di­niň ýo­ka­ry de­re­je­si­dir.


Soň­ra Pre­zi­dent Il­ham Ali­ýew Türk­men ha­ly­sy­nyň mil­li mu­ze­ýi­ne ba­ryp gör­di. Mu­ze­ýiň gym­mat­lyk­la­ry gö­zel­li­gi we ne­pis­li­gi bi­len haý­ran gal­dyr­ýar. Bu ýer­de be­lent mer­te­be­li myh­ma­nyň ga­ra­ma­gy­na gel­jek ne­sil­ler üçin top­la­nan we aýaw­ly sak­lan­ýan ba­ha­syz ta­ry­hy gym­mat­lyk­lar, şeý­le hem öz­bo­luş­ly mil­li däp­le­riň ne­sil­den-nes­le ge­çi­ril­ýän­di­gi­ni äş­gär ed­ýän hä­zir­ki za­man ne­pis ha­ly önüm­le­ri gör­ke­zil­di. Mil­li ha­ly­çy­lyk sun­ga­ty ge­çen asyr­la­ryň mi­ra­sy­ny we us­sat ha­ly­çy­la­ryň köp ne­sil­le­ri­niň dö­re­di­ji­lik zäh­me­ti­ni özün­de jem­le­mek bi­len, türk­men hal­ky­nyň umu­ma­dam­zat me­de­ni­ýe­ti­ne ägirt uly go­şan­dy bo­lan ga­dy­my sun­gat­la­ryň bi­ri­dir. Mu­zeý bi­len ta­nyş­lyk ta­mam­la­nan­dan soň­ra Azer­baý­ja­nyň Baş­tu­ta­ny Hor­mat­ly myh­man­la­ryň ki­ta­byn­da ýa­dy­gär­lik ýaz­gy gal­dyr­dy.


Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­miz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Mi­nistr­ler Ka­bi­ne­ti­niň 16-njy no­ýabr­da ge­çi­ri­len mej­li­sin­de bel­leý­şi ýa­ly, Türk­me­nis­tan bi­len Azer­baý­ja­ny ga­dy­my dost­luk we hoş­ni­ýet­li goň­şu­çy­lyk gat­na­şyk­la­ry bag­la­nyş­dyr­ýar. Mu­nuň özi iki do­gan­lyk hal­kyň asyr­la­ryň do­wa­myn­da­ky ta­ry­hy-me­de­ni umu­my­ly­gy­nyň ne­ti­je­si­dir. Hä­zir­ki dö­wür­de iki ýur­duň ara­syn­da­ky gat­na­şyk­la­ryň tä­ze maz­mun bi­len üs­ti ýe­ti­ril­ýär. Mu­nuň üçin bol­sa amat­ly müm­kin­çi­lik­ler we şert­ler bar.


Ab­raý­ly se­bi­ta­ra we hal­ka­ra gu­ra­ma­la­ryň çäk­le­rin­de ýo­la go­ýul­ýan iki­ta­rap­la­ýyn gat­na­şyk­la­ra iş­jeň hä­si­ýet mah­sus­dyr. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, döw­let­le­riň iki­si-de äh­lu­mu­my gün ter­ti­bi­niň mö­hüm me­se­le­le­ri­ne bo­lan umu­my ga­ra­ýyş­la­ry we çe­me­leş­me­le­ri öňe sür­ýär.


Dür­li de­re­je­de we­ki­li­ýet­le­riň iki­ta­rap­la­ýyn sa­par­la­ry­ny gu­ra­mak, il­kin­ji no­bat­da bol­sa, iki döw­le­tiň Ýol­baş­çy­la­ry­nyň ara­syn­da gö­ni gat­na­şyk­la­ryň ös­dü­ril­me­gi, şeý­le hem hal­ka­ra äh­mi­ýet­li iri çä­re­le­riň, Ga­raş­syz Döw­let­le­riň Ar­ka­la­şy­gy ýurt­la­ry­nyň we Ha­zar­ýa­ka ýurt­la­ryň döw­let Baş­tu­tan­la­ry­nyň sam­mit­le­ri­ni ge­çir­mek ne­ti­je­li hyz­mat­daş­ly­gy üs­tün­lik­li ös­dür­me­giň wa­jyp şer­ti bo­lup dur­ýar.


2017-nji ýy­lyň aw­gus­tyn­da hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň Azer­baý­ja­na bo­lan res­mi sa­pa­ry döw­le­ta­ra gat­na­şyk­la­ryň ös­dü­ril­me­gi­ne tä­ze iter­gi ber­di. Onuň jem­le­ri bo­ýun­ça iki ýur­duň ara­syn­da stra­te­gik hyz­mat­daş­lyk ha­kyn­da­ky Jar­na­ma, dür­li ul­gam­lar­da öza­ra peý­da­ly gat­na­şyk­la­ry iş­jeň­leş­dir­mek üçin ze­rur müm­kin­çi­lik­le­ri ber­ýän beý­le­ki res­mi­na­ma­lar top­lu­my­na gol çe­kil­di.


Bu ge­zek­ki du­şu­şy­gyň çäk­le­rin­de Pre­zi­dent­ler Gurbanguly Berdimuhamedow we Il­ham Ali­ýew türk­men-azer­baý­jan gat­na­şyk­la­ry­nyň mö­hüm ugur­la­ry, şeý­le hem öza­ra gy­zyk­lan­ma bil­di­ril­ýän se­bi­ta­ra we hal­ka­ra sy­ýa­sa­tyň me­se­le­le­ri bo­ýun­ça pi­kir alyş­ýar­lar.


Ga­ra­şy­ly­şy ýa­ly, gep­le­şik­le­riň do­wa­myn­da söw­da-yk­dy­sa­dy gat­na­şyk­la­ryň yzy­gi­der­li we kö­pu­gur­ly esas­da ös­dü­ril­me­gi­ne äh­mi­ýet ber­ler. Türk­me­nis­ta­nyň we Azer­baý­ja­nyň ägirt uly te­bi­gy se­riş­de müm­kin­çi­lik­le­ri­ne, şol san­da ug­le­wo­do­rod se­riş­de­le­ri­niň baý gor­la­ry­na eýe bol­ma­gy mö­hüm pu­dak­lar­da­ky ne­ti­je­li gat­na­şyk­la­ry ös­dür­mek üçin ägirt uly şert­le­ri üp­jün ed­ýär.


Iki goň­şy döw­le­tiň geog­ra­fi­k taý­dan amat­ly ýer­leş­me­gi Ýew­ro­pa bi­len Azi­ýa­ny bag­la­nyş­dyr­ýan hem-de ýük da­şa­mak we ony hal­ka­ra lo­gis­tik dü­zü­me goş­mak üçin amat­ly gu­ry ýer we de­ňiz ugur­la­ry­ny üp­jün ed­ýän hä­zir­ki za­man yk­ly­müs­ti ge­çel­ge­le­ri dö­ret­mek bo­ýun­ça tas­la­ma­la­ry ama­la aşyr­mak­da ta­gal­la­la­ryň ut­gaş­dy­ryl­ma­gy­na müm­kin­çi­lik ber­ýär.


Öza­ra gat­na­şyk­la­ryň tä­ze ugur­la­ry­ny kes­git­le­mek­de we işe­wür gat­na­şyk­la­ry iş­jeň­leş­dir­mek­de Söw­da-yk­dy­sa­dy hyz­mat­daş­lyk bo­ýun­ça türk­men-azer­baý­jan hö­kü­me­ta­ra to­pa­ry­na, şeý­le hem işe­wür dü­züm­le­riň gat­na­şyk­la­ry­na mö­hüm orun de­giş­li­dir.


Iki do­gan­lyk hal­kyň baý me­de­ni we ru­hy mi­ra­sy, bo­zul­maz dost­luk gat­na­şyk­la­ry hä­zir­ki dö­wür­de Türk­me­nis­tan bi­len Azer­baý­ja­nyň ara­syn­da­ky hyz­mat­daş­ly­gy ös­dür­mek üçin yg­ty­bar­ly bin­ýat bo­lup dur­ýar. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, ýurt­la­ryň iki­si-de yn­san­per­wer gat­na­şyk­la­ra, şol san­da bi­lim, ylym, me­de­ni, sport hem-de sy­ýa­hat­çy­lyk ugur­la­ry bo­ýun­ça hyz­mat­daş­ly­ga mö­hüm äh­mi­ýet ber­ýär­ler.


Ha­zar deň­zi­niň hu­kuk de­re­je­si ba­ra­da­ky şu ýy­lyň aw­gust aýyn­da ka­bul edi­len Kon­wen­si­ýa­ny na­za­ra al­mak bi­len, Ha­zar­ýa­ka döw­let­le­riň bäş­ta­rap­la­ýyn hyz­mat­daş­ly­gy­nyň de­giş­li şert­na­ma­la­ýyn-hu­kuk bin­ýa­dy­ny dö­ret­mek iki ýurt üçin hem mö­hüm we­zi­pe bo­lup dur­ýar.


Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, Türk­me­nis­ta­nyň we Azer­baý­ja­nyň Li­der­le­ri­niň öň­de bol­jak du­şu­şy­gyn­da ta­rap­la­ryň ta­gal­la­sy ne­ti­je­sin­de saz­la­şyk­ly ös­ýän hem-de ne­ti­je­li hä­si­ýe­te eýe bol­ýan döw­le­ta­ra gat­na­şyk­la­ry hem­me­ta­rap­la­ýyn gi­ňelt­me­giň hem-de çuň­laş­dyr­ma­gyň ýo­lun­da mö­hüm ädi­me öw­rül­jek iri res­mi­na­ma­lar top­lu­my­na gol çek­mek me­ýil­leş­di­ril­ýär.

Aşgabatda Ilat gaznasynyň Ählumumy hasabatynyň tanyşdyrylyşy geçirildi

Şu gün paýtagtymyzyň “Ýyldyz” myhmanhanasynyň mejlisler zalynda BMG-niň Ilat gaznasynyň “Saýlamak hukugynyň güýji: köpelmäge hukuklar we demografiýa çemeleşmesi” ady bilen Ählumumy hasabat — 2018-iň tanyşdyrylyşy boldy. Bu çäre BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň, BMG-niň Ilat gaznasynyň Türkmenistandaky wekilleri, Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň, Statistika baradaky döwlet komitetiniň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ýaşlar gatnaşdylar. 

Bu ýyl Ählumumy hasabat halkara guramalarynyň Türkmenistanyň döwlet edaralarynyň gender we köpelmek hukuklarynyň üpjün edilmegi hem-de ilatyň köpelmek babatynda saglygynyň goragy ulgamynda tagallalaryň birleşdirilmegine bagyşlanyldy, bu meseleler Durnukly ösüş maksatnamalarynyň üsünji we bäşinji maksatlary bolup durýar. Tanyşdyrylyş dabarasynyň barşynda nesil köpeltmek hukuklarynyň durmuşa geçirilmeginiň ykdysady we durmuş ösüşine gönüden-göni täsirini ýetirýändigi bellenildi. 

BMG ÖM-niň Türkmenistandaky hemişelik utgaşdyryjysy hem-de BMG-niň Ilat gaznasynyň wekili hanym Ýelena Panowa BMG-niň Ilat gaznasynyň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygynyň 25 ýylynyň dowamynda öz wekilçilik edýän guramasynyň ýurduň gender we nesil köpeltmek hukuklarynyň üpjün edilmeginde oňyn tagallalaryny goldap gelendigini aýtdy. 

Türkmenistanda nesil köpeltmek babatynda saglyk merkezleriniň 95-si döredildi we enjamlaşdyryldy, ilatyň nesil köpeltmek hukuklary hem-de olary durmuşa geçirmegiň usullary we beýlekiler barada habardarlyk edilmegine bagyşlanan okuw maslahatlary we çäreler yzygiderli geçirilýär. Ählumumy hasabatyň tanyşdyrylyşynyň çäklerinde Ilat gaznasynyň nesil köpeltmek saglygy we gender deňligi meseleleriniň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde iň gowy beýan edilendigi üçin her ýyl geçirýän bäsleşiginiň ýeňijileri yglan edildi. 

“Media — Türkmen” habarlar agentliginiň ORIENT saýtynyň habarçysy Maýa Amanmyradowa “Türkmenistanda maşgalany meýilleşdirmek: çagalaryň saglygy baradaky alada” atly makalany bäsleşige hödürläp “Gran pri” baýragyna eýe boldy. Şeýle hem “Çar tarapdan” radioýaýlymynyň hem-de “Neýtralnyý Turkmenstan”, “Daşoguz habarlary”, “Türkmen gündogary”, “Ahal durmuşy” we “Balkan” gazetlerine wekilçilik edýän žurnalistler baýraklara mynasyp boldular. 

Bäsleşige jemi ýurdumyzyň ähli künjeklerinden kyrk žurnalist gatnaşdy. Bäsleşige bu meselä bagyşlanan tele we radio gepleşikler, metbugatda hem-de onlaýn – serişdelerinde çap edilen makalalar hödürlenildi.