Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti

Usulyýet  

Statistik klassifikatorlar

 

ÝURIDIK ŞAHSLARYŇ, ÝERLI BIRLIKLERIŇ, DAŞARY ÝURT KÄRHANALARYNYŇ ŞAHAMÇALARYNYŇ HEM-DE WEKILLIKLERINIŇ STATISTIK SANAWY

 


 

Hojalyk subýektleriniň statistiki sanawy

Türkmenistanyň Prezidentiniň 1993-nji ýylyň 20-nji dekabrynda çykaran «Ähli eýeçilik we hojalyk formaly kärhanalaryň we guramalaryň Ýeke-täk döwlet bellige alnyşy barada» 1627 belgili Kararyna laýyklykda we Türkmenistanyň hasaba alyş we statistika ulgamynyň halkara tejribesine geçmegi bilen kabul edilen Döwlet maksatnamasyna laýyklykda eýeçiligiň ähli formalaryndaky kärhanalaryň we guramalaryň Ýeke-täk döwlet bellige alnyşy (KGÝDB) döredildi. Soňra 1997-nji ýylda onuň esasynda Türkmenistanyň hojalyk subýektleriniň statistiki sanawy (HSSS) döredildi, ol Türkmenistanyň «Döwlet statistikasy hakyndaky» kanunyna (5 madda) laýyklykda 1998-nji ýylyň 15-nji sentýabrynda kabul edildi, ol Türkmenistanyň çäginde öz işlerini amala aşyrýan hojalyklar barada zerur maglumatlary özünde saklaýar. Ýuridiki taraplaryň döwlet bellige alnyşy boýunça Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň edara görnüşli taraplaryň döwlet bellige alnyşy we maýa goýumynyň taslamasy müdirligi, Baş döwlet salgyt gullugynyň, şeýle hem buhgalter hasabatlarynyň maglumatlary we beýleki maglumat çeşmeleri esasynda döwlet statistiki bellige alnyşy Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti we onuň çäkleýin bölümleri tarapyndan alnyp barylýar.

HSSS ähli statistiki gözegçilikler we seçimleýin gözegçilikler üçin esas bolup durýar. Seçimleýin usulyýet gözegçiligi ulanylanda HSSS seçimleýin gözegçilik üçin subýektleriň sanawyny emele getirmäge mümkinçilik berýän esasy jemleriň roluny ýerine ýetirýär.

Hojalyk subýektleriniň statistiki sanawy Türkmenistanyň çäginde bellige alnan ähli kärhanalaryň, guramalaryň we aýrybaşgalaşan bölümleriň (şahamçalar we wekillikler) maglumatlar binýadyny özünde saklaýar. Kärhanalaryň, guramalaryň we olaryň aýrybaşgalaşan bölümleriniň maglumatlarynyň täzelenmegi (derwaýyslaşdyryşy) ýylda bir gezek statistika edaralary tarapyndan amala aşyrylýar.

Statistiki sanawda maglumatlar aşakdakylara bölünýär:

Statistiki sanawda bellige alnan we derwaýyslaşdyrylan hojalyk subýektleri boýunça maglumatlar saklanylýar. HSSS-däki hojalyklar — bu ýuridiki taraplar we aýrybaşgalaşan bölümlerdir (şahamçalar we wekillikler).

Statistiki sanawda ýuridiki taraplar we olaryň aýrybaşgalaşan bölümlerinden başga-da işleýän hususy telekeçiler boýunça maglumatlar saklanylýar. Hususy telekeçileriň statistiki sanawyndaky maglumatlar her ýyl derwaýyslaşdyrylýar. Bu iş Türkmenistanyň Baş döwlet salgyt gullugy bilen bilelikde amala aşyrylýar. Hojalyk subýektleriniň işleýän hususy telekeçilerine degişli bolmagyň esasy ölçegi, telekeçilik işinden girdeji almak we hasaba alnan ýerler boýunça ýylyň dowamynda Türkmenistanyň Baş döwlet salgyt gulluklaryna girdejiler hakyndaky beýannamalary bermekdir.

Hususy telekeçileriň statistiki sanawynda maglumatlar aşakdakylara bölünýär:

Statistiki sanawda bellige alnan we derwaýyslaşdyrylan hojalyk subýektleri boýunça maglumatlar saklanylýar. HSSS-däki hojalyklar — bu ýuridiki taraplar we olaryň aýrybaşgalaşan bölümleridir (şahamçalar we wekillikler).